آنژین سفید یا سرخ، ویروسی یا باکتریایی، هر چه که باشد یکی از دلایل اصلی مراجعه به پزشک است. در این نوشتار، به سئوالات اصلی که دربارۀ آنژین پرسیده میشود، پاسخ داده ایم.
“چند روز ماندن در رختخواب، همراه با تب بالا و گلو درد با چنان شدتی که فرد نمیتواند بزاقش را قورت بدهد؛” تمام اینها نشانه های ابتلا به آنژین (گلو درد) هستند. بیمار تمام موارد ذکر شده در این لیست را خواهد داشت. این بیماری بسیار رایج بیشتر بچه ها را مبتلا میکند، اما بزرگسالان هم از ابتلا به این عارضه در امان نیستند.
آنژین چیست؟
انواع مختلفی از آنژین وجود دارد، آسیب شناسی این مشکل به واسطۀ التهاب در ناحیۀ گلو مشخص میگردد. فرق بین آنژین سرخ و آنژین سفید، که رنگ گلوی بیمار را تشریح میکند، به دو بیماری خاص مربوط نیست، چرا که بسیاری از آنها میتوانند هر رنگی ایجاد کنند. در هر دو مورد، ما شاهد درد در ناحیۀ گلو هستیم، که ممکن است بسیار شدید باشد و قورت دادن را برای فرد مشکل کند، ضمناً ممکن است همراه با تب و اغلب سر درد باشد. برخی از انواع آنژین همراه با علائم سرخوردگی یا استفراغ هستند.
آنچه که اهمیت دارد، تفاوت بین آنژین ویروسی و آنژین باکتریایی است؛ اول اینکه درمان این دو یکسان نیست و نکتۀ بسیار مهم دیگر این که یکی از انواع آنژین های باکتریایی، به نام استرپتوکوک همولیتیک از گروه A، ممکن است باعث بروز مشکلات جدی و شدیدی حتی در ناحیۀ قلب بشود. به همین علت برخی افراد با انگیزۀ پیشگیری از این مشکلات شروع به خود درمانی به واسطۀ آنتی بیوتیک ها میکنند که البته این خوددرمانی به هیچ شکل قابل توجیه نیست.
درمان آنژین چیست؟
درمان اصلی آنژین بر اساس علائم آن است: داروهایی که تب را پایین میآورند و درد را کم میکنند، و احتمالاً همراه با مواد ضد عفونی کنندۀ گلو. این درمان ها عموماً برای پشت سر گذاردن اوج بیماری کفایت میکنند. مصرف آنتی بیوتیک ها ثابت نمیکند که آنژین باکتریایی است، باکتریایی بودن آنژین به راحتی و به سرعت به کمک یک معاینه توسط پزشک معالج هنگام مراجعه تشخیص داده میشود. اگر پزشک تان برای شما آنتی بیوتیک تجویز کرد، درمان را تا انتها پیگیری کنید و به بهانه اینکه علائم از بین رفته اند، مصرف داروها را متوقف نکنید. ناتمام رها کردن دورۀ درمان، بهترین روش برای به وجود آوردن باکتری های مقاوم به درمان است !
آیا موارد احتیاطی خاصی برای جلوگیری از ابتلای بچه ها وجود دارد؟
اگر تجویز آنتی بیوتیک برای بچه ها فایده ای نداشت، باید بدون معطلی آنها را نزد پزشک ببرید. بسیار مهم است که پزشک بتواند وجود احتمالی استرپتوکوک همولیتیک را در گلو تشخیص دهد: پزشک بنابر شناخت درستش از عامل ایجاد بیماری، تشخیص میدهد که باید آنتی بیوتیک تجویز کند یا نه.
فرد چه طور به آنژین مبتلا میشود؟
آنژین به واسطۀ ارتباط مستقیم یا بر اثر پرتاب یک قطرۀ کوچک آلوده منتقل میشود. منطقی است که اگر بیمار نیستید از برخورد و تماس با فرد بیمار خودداری کنید و اگر یکی از اطرافیان تان مبتلا به بیماری است، مرتب دست های تان را بشویید. بیماران نیز باید مرتب دست های شان را بشویند، اما مهم تر از آن، این است که هنگام عطسه یا سرفه کردن باید جلوی بینی و دهان شان را با دستمال خوب بپوشانند. اگر آنژین باکتریایی است، خوردن آنتی بیوتیک دورۀ سرایت بیماری را کوتاه میکند.
آنژین دقیقاً چیست؟
آنژین التهاب لوزه هاست، لوزه ها در انتهای گلو واقع شده اند، کار اصلی شان این است که به بدن کودک برای مبارزه با میکروب های مختلف کمک میکنند. این التهاب اغلب در بین کودکان بالای دو سال شیوع دارد.
علائم آنژین کدامند؟
اولین علامت آنژین درد گلو است، همراه با دشواری در غورت دادن و کسالت عمومی. آنژین تغییر در دمای بدن را نیز با خود به همراه دارد و این تغییر دمای بدن را تا 40-39 درجه سانتیگراد هم میرساند. کودک دچار لرزش میشود، گرسنه نیست و از درد سر یا شکم شکایت دارد.
توجه، هر گلودردی به معنای وجود آنژین نیست!
تنها درد گلو برای رسیدن به تشخیص آنژین کافی نیست. در واقع، کودکی که گلودرد دارد ممکن است صرفاً به نازوفارنژیت مبتلا شده باشد، نازوفارنژیت بیماری نسبتاً رایجی است که باعث تحریک گلو هم میشود: قرارداشتن در معرض محیط آلوده (آلوده کننده ها، دود سیگار) یا محیط های خیلی خشک (محل های خیلی گرم) یا فقط به دلیل آواز خواندن زیاد یا فریاد کشیدن از ته گلو عامل ایجاد این عارضه است.
به خاطر داشته باشیم که در موارد آنژین، درد گلو همراه با افزایش دمای بدن و متورم شدن لوزه ها، خصوصاً در بین بچه های کوچک است.
آنژین ویروسی یا آنژین باکتریایی؟
قبل از سه سالگی، آنژین تقریباً ویروسی است. در بین بچه های بزرگتر، میتواند باکتریایی (باکتری استرپتوکوک) نیز باشد: آنژین باکتریایی یک پنجم از موارد کل آنژین ها را تشکیل میدهد.
در مقایسه با آنژین ویروسی، آنژین باکتریایی با شروع تب ناگهانی و دردهای شدید هنگام غورت دادن، متمایز میشود.
در موارد آنژین چه باید کرد؟
در تمام موارد آنژین های کودکان، مراجعه به پزشک الزامی است. تنها اوست که میتواند به درستی آنژین را تشخیص دهد و داروهای ضروری را برای تسکین سریع درد گلوی کودک، درمان علت و جلوگیری از عوارض تجویز کند.
برای کودکان بالای سه سال، پزشک از یک ورقۀ نازک در انتهای گلوی کودک استفاده میکند تا حضور احتمالی استرپتوکوک ها را تشخیص دهد. استرپتوکوک ها نشانۀ وجود آنژین باکتریایی هستند، بنابراین درمان آنها نیز توسط آنتی بیوتیک ها انجام خواهد شد
در تمام موارد، درمان علائم آنژین بر پایۀ داروهایی قرار دارند که برای کاهش تب و درد در نظر گرفته شده اند، مانند پاراستامول. در این مورد، شربت و قرص بی فایده هستند و فقط ممکن است عوارض ناخوشایندی با خود به همراه داشته باشند. بنابراین از مصرف آنها باید خودداری شود: بهتر است که به فرزندتان یک جوشانده که خوب شیرین شده یا یک لیوان شیر که با عسل شیرین کرده اید، بدهید.
امروزه عوارض آنژین (آبسه های موضعی، بیماری های قلبی یا کلیوی، مشکلات رماتیسمی) به لطف آنتی بیوتیک ها و تست هایی که تشخیص آنژین را سرعت میبخشند، بسیار محدود اند.
برای اینکه کودک کمتر از آنژین رنج ببرد، چه اقداماتی باید انجام داد؟
در منزل، بعد از مراجعه به پزشک، علاوه بر درمان های تعیین شده، این اقدامات را نیز انجام دهید:
کودک تان را از قرار گرفتن در معرض دود، خصوصاً دود سیگار محافظت کنید.
هوای هر یک از اتاق های منزل تان را هر روز تهویه کنید.
محیط اتاق کودک تان را مرطوب نگه دارید.
حواستان باشد که پس از هر بار که بینی اش را پاک میکند، دست هایش را به طور مرتب بشوید.
اگر کودک تان بیش از 7 سال سن دارد، از او بخواهید که با یک فنجان آب گرم که یک قاشق چای خوری نمک در آن حل کرده اید، غرغره کند.
به او جوشانده های شیرین و شیر که با عسل شیرین شده بدهید تا بنوشد، این نوشیدنی ها گلویش را نرم میکنند.
برایش سوپ، آبگوشت، پوره و کمپوت آماده کنید، خوردن و غورت دادن این خوراکی ها برای او راحت است.