سرطان ریه چیست –
1- سرطان ریه چیست و در چه افرادی دیده میشود و عوامل زمینهساز این بیماری کدام است؟
به طور کلی ریه در بدن اعمال مختلفی دارد، ولی مهمترین وظیفه آن تبادل گازی در بدن، یا به اصطلاح عمومی انجام عمل تنفس میباشد.
وقتی عنوان میشود بافتی سرطانی شده است، یعنی سلولهای آن بافت به صورت افسار گسیخته و غیر قابل کنترل و نامنظم دچار رشد شده و عمل کرد آن بافت را دچار اختلال کرده است.
بررسیهایی که تاکنون در این زمینه انجام شده نشان میدهد که شایعترین و مهمترین ریسک فاکتور و عامل ایجادکننده ی سرطان ریه مصرف دخانیات از جمله سیگار میباشد، به نحوی که آمارهای دقیق نشان میدهد تعداد مبتلایان به سرطان ریه در بین سیگاری ها بسیار تکاندهنده و وسیع میباشد.
اخیراً به خاطر مقابلهای که با مصرف سیگار انجام میگیرد، مصرف سیگار در جوامع غربی، در بین آقایان کاهش یافته و متعاقب آن امکان ابتلا به سرطان ریه نیز در مردان کمتر شده است. ولی متاسفانه مصرف سیگار در میان خانمها افزایش یافته و متعاقب آن امکان بروز سرطان در میان خانمها نیز افزایش پیدا کرده است.
مهمترین عامل ایجادکننده ی سرطان ریه، مصرف دخانیات از جمله سیگار میباشد.
از لحاظ آماری ثابت شده است که خانمها نسبت به آقایان کمتر سیگار میکشند، ولی وقتی سیگاری شدند، بیشتر از آقایان سیگار میکشند و در نتیجه استعدادشان نسبت به سرطان ریه بیشتر می شود. به عنوان مثال وقتی که یک آقا و یک خانم به تعداد مساوی سیگار میکشند و حتی تعداد سالهایی که سیگار میکشند برابر است، خانم در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان ریه است و این به علت استعداد وابسته به جنس میباشد.
علاوه بر این که خود سیگار علت قوی برای ابتلا به سرطان ریه است، مقدار سیگار کشیدن هم مهم میباشد و هر چه تعداد و مدت زمان سیگار کشیدن بیشتر باشد، امکان ابتلا بیشتر میشود.
بر اساس تحقیقات ثابت شده است سیگارهایی که هم اکنون در بازار مصرف تحت عنوان لایت، سبک و… موجود میباشد با آن که نسبت به سیگارهای دیگر اثرشان کمتر بوده و قوی نیست، ولی چون استفاده کنندگان از این سیگارها هم پُکهای بیشتر و عمیقتری به سیگار میزنند و هم تعداد بیشتری سیگار میکشند، فرقی با دیگر سیگاریهای ندارند. به یک تعبیر دیگر درست است که نوع سیگار فرق کرده و مثلاً نیکوتین پایین آمده، ولی پکهاعمیقتر و تعداد سیگارها نیز بیشتر شده است.
عامل بعدی ژنتیک میباشد. امکان مبتلا شدن اقوام درجه ی یک افراد مبتلا به سرطان ریه، نسبت به دیگران 2 تا 3 برابر افزایش مییابد و اگر خود فرد(منظور اقوام) نیز سیگاری باشد امکان ابتلا بیشتر میشود و اگر خانم وی سیگاری باشد این آمار بالاتر خواهد رفت و فرد استعداد بیشتری برای سرطان ریه پیدا خواهد کرد.
عامل بعدی شغل فرد میباشد. افرادی که در محل کار خود به نوعی با موادی مثل بخارات آلومینیوم در تماس هستند یا فردی که با پنبهنسوز سر و کار دارد یا فردی که با اشعه یونیزاسیون مثل اشعه رادون سر و کار دارد و… اینها همه عوامل مستعد کننده برای ایجاد سرطان ریه هستند.
افراد قابل توجه و پراهمیت در درگیری ریه، افراد غیرسیگاری هستند، یعنی آنهایی که در معرض دود سیگار قرار میگیرند، بدون آن که خود سیگار بکشند. دیده شده است افراد غیرسیگاری که در کنار افراد سیگاری زیر یک سقف زندگی میکنند، ریسک ابتلا به سرطان ریه بالاتری از افرادی عادی دارند.
تغذیه در بهبود سرطان ریه نقش دارد، البته تغذیه خاصی که باعث سرطان ریه شود تاکنون دیده نشده است.
تغذیه مناسب حاصل از رژیم های گیاهی و سبزیجات، مخصوصاً آنهایی که دارای ویتامین C و E باشند اثر محافظتی در مقابل سرطان ریه دارند.
علایم سرطان ریه کدامند؟
علایم سرطان ریه، علایم اختصاصی خاصی نیستند و تقریباً همان علایمی هستند که اکثر بیماران با آن علایم به پزشک مراجعه میکنند؛ مانند سرفه، خلط خونی، کاهش وزن و یافتههایی به نفع عفونت ریه.
تنگی نفس و کاهش اشتها نیز از علایم دیگر این بیماری است. نکته مهم این است که هرگاه فردی هر کدام از این علایم را مشاهده کرد بایستی به پزشک مراجعه کند، به خصوص اگر سیگاری باشد.
1- روشهای تشخیصی سرطان ریه کدام است؟
روشهای تشخیص در این بیماران باید مرحله به مرحله انجام گیرد، ولی متأسفانه در مرحلهای که سلولها دچار تکثیر و نامنظمی در تکثیر میباشند، نمیتوان آن را تشخیص داد.
وقتی سرطان ریه تشخیص داده میشود که از نظر رشد به مرحلهای رسیده که در عکس سی تی اسکن میتواند خود را نشان دهد. روشهای تشخیصی دیگر مثل بررسی خلط از نظر سلولهای سرطانی، عکس سینه، سی تی اسکن و در صورت نیاز برونکوسکوپی و گرفتن نمونه از برونکوسکوپ از دیگر روشهای تشخیص سرطان ریه میباشد.
2- آیا تشخیص زودرس سرطان ریه امکانپذیر است؟
تشخیص زودرس بیماری به خود بیمار وابسته است. اگر این افراد زود متوجه شوند و به پزشک مراجعه کنند بیماری معمولاً زود تشخیص داده میشود، ولی معمولاً بیماران وقتی مراجعه میکنند که شاید کمتر از 10 تا 15 درصد میتوانند از درمان قطعی استفاده کنند.
معمولاً بیماران آنقدر دیر مراجعه می کنند و بیماری به حدی پیشرفته میشود که هیچ کاری نمیتوان کرد.
متأسفانه در مواردی نیز که بیمار به موقع و زود مراجعه میکند، وقتی پزشک به او میگوید که توده در ریه دارد و باید جراحی شود، چون حال عمومی خوبی دارد، معمولاً زیر بار نمیرود و اصلاً نمیخواهد قبول کند که دچار این مشکل است و آنقدر صبر میکند که متأسفانه ریه کاملاً درگیر میشود و یا آنقدر دیر جراحی میکند که نمیشود کار مثبت زیادی کرد.
3- روشهای درمان سرطان ریه کدام است؟
با توجه به این که سرطان ریه از نظر بافتشناسی انواع مختلفی دارد، درمان نیز براساس نوع سرطان متفاوت است و متاسفانه درمان قطعی وجود ندارد.
درمانهای کمکی که در کنار درمان اصلی انجام میگیرند، عبارتند از: شیمی درمانی و رادیوتراپی و همچنین لیزرتراپی. یک سری درمانهای حمایتی مثل تامین اکسیژن برای بیمار و درمان عفونتهای عارض شده نیز همراه درمان اصلی انجام میشود.
4- در درمان بیماران مبتلا به سرطان ریه با چه مشکلاتی مواجه هستید؟
در درمان سرطان ریه پیشترین مشکل عدم پذیرش بیماری توسط خود بیمار میباشد که پزشک را مجبور میکند از نظر بررسی بیماری عقب بماند. ولی خوشبختانه با تکنیکهای خاصی که امروزه موجود میباشد (از این نظر کشور ما فرق زیادی با روش درمانیهای کشورهای پیشرفته ندارد) تا حد زیادی چنان که بیماران در مراحل اولیه به پزشک مراجعه کنند، میتوان از درمانهای مطلوبی استفاده نمود و نتایج خوبی از نظر بهبودی به دست آورد.
5- افراد مبتلا به سرطان ریه باید چه اقداماتی را انجام دهند؟
وقتی شخصی دچار سرطان ریه شود عملاً نمیشود آن را درمان کرد و بهترین راه، پیشگیری در این زمینه میباشد. در این رابطه بیمارانی که سیگاری هستند حتما باید تحت نظر پزشک باشند و پزشک بر اساس ضرورت، آزمایشهای مربوطه را درخواست مینماید و بررسی خلط انجام می شود و از نظر وجود سلولهای سرطانی با توجه به حال عمومی بیمار کارهای لازم صورت میگیرد.
هر چه فاصله زمانی بین تشخیص سرطان ریه و شروع درمان بیشتر باشد اوضاع وخیمتر خواهد شد.
این نکته حایز اهمیت است که وقتی پزشک برای بیمار تشخیص میگذارد باید به پزشک خود اعتماد کنند. در مطالعات انجام شده، معلوم شده که پس از این که برای بیمار تشخیص بیماری توسط پزشک گذاشته میشود، بیماران به پزشکان مختلفی جهت صحت یا رد تشخیص مراجعه میکنند و همین مراجعه به پزشکان مختلف میتواند باعث تأخیر در مرحله درمانی شود. معمولاً روشهای درمان در بیماران مبتلا به سرطان ریه، خیلی متفاوت نمیباشد و هر چه فاصله زمانی بین تشخیص و شروع درمان بیشتر باشد اوضاع وخیمتر خواهد شد.
6- چند درصد بیماران به درمان جواب مثبت میدهند؟
اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود امکان درمان تا حد زیادی بالا میرود، ولی هرچهقدر از مدت زمان ابتلا به بیماری بیشتر میگذرد امکان درمان تا حد زیادی پایین میآید و حتی در مراحلی از بیماری عملاً درمان قطعی وجود ندارد.
7- آیا بعد از درمان امکان عود وجود دارد و چگونه میتوان از عود جلوگیری کرد؟
بله بعد از درمان چنانچه بیمار با پزشک خود رابطه نزدیکی نداشته باشد و مرتباً تحت نظر پزشک نباشد، به احتمال قوی بیماری عود می کند. در نتیجه توصیه میشود که بیماران حتماً به طور دایم با پزشک خود در ارتباط باشند و تحت نظر پزشک اقدامات درمانی را ادامه دهند.
امکان ابتلا به سرطان ریه در فردی که سیگار میکشد نسبت به کسی که سیگار نمیکشد، 700 بار بیشتر میشود.
8- توصیه کلی شما به افرادی که در معرض این بیماری قرار دارند کدام است؟
کسانی که با فرد سیگاری زندگی میکنند و خودشان سیگار نمیکشند توجه داشته باشند قطعاً باید از تماس با افراد سیگاری خودداری کنند.
به افراد سیگاری توصیه میشود که سیگار نکشند، چون با سیگار کشیدن هم به خود ضرر میرسانند وهم به افراد غیرسیگاری که در کنار آنها زندگی میکنند. باید عوامل زمینهساز که همراه سیگاریها وجود دارد را کم کنند.
لازم به ذکر است که 90 درصد افرادی که به سرطان ریه مبتلا میشوند سیگاری هستند، پس توصیه میشود که سیگار نکشند. در مورد ترک کردن سیگار باید این شعار مدنظر باشد که امروز نسبت به دیروز دیر است و فردا نسبت به امروز دیر میباشد.