چه چيزي باعث فيبروميالژيا مي شود ؟چه افرادي به فيبروميالژيا مبتلا مي شوند ؟ علائم فيبروميالژيا چیست ؟ ايا فيبرومالژيا بيماري خطرناكي است ؟ چگونه مي توان فيبروميالژيا را تشخيص داد
كلمه فيبروميالژيا به معني دردي است كه از بافت هاي عضلاني و تاندونها در پاها و رباط هاي آنها ناشي مي شود . همچنين افراد مبتلا به فيبروميالژيا علائم ديگري نيز علاوه بر درد دارند
بنابراين بعضي اوقات فيبروميالژيا، سندرم فيبروميالژيا يا FMS ناميده مي شود . اين سندرم يك سندرم مزمن است فيبروميالژيا بر مفصلها تاثير نمي گذارد پس ارتروز (ورم مفاصل ) نيست .
چه چيزي باعث فيبروميالژيا مي شود :
علت بيماري فيبروميالژيا شناخته نشده است. اگر چه تحقيقات نشان داده است كه افرادي كه مبتلا به فيبروميالژيا هستند، برخي تغييرات مشخصي در بعضي از مواد شيميايي در سيستم اعصاب و مغز خود دارند. براي مثال به نظر مي رسد تغييرات كوچكي در سطح بعضي از مواد شيميايي، كه مسئوليت انتقال پيام را ميان عصب ها و سلول هاي مغز بر عهده دارند، رخ داده است.
چه افرادي به فيبروميالژيا مبتلا مي شوند :
حدودا يك نفر از هر 50 نفر . در زنان 7 بار بيشتر از مردان رايج است در اكثر موارد بين سنين 25 تا 55 ايجاد مي شود و در بزرگسالان جوانتر كمتر رايچ است و در كودكان ايجاد نمي شود .
علائم فيبروميالژيا :
علامت اصلي درد و خستگي است كه در بسياري از نواحي بدن احساس مي شود همچنين در برخي از افراد علائم ديگري ايجاد مي شود شدت علائم از فردي به فرد ديگر متفاوت است.
درد : درد مي تواند در هر نقطه اي از بدن ايجاد شود معمولا مناطق زيادي از بدن تحت تاثير قرار مي گيرد و بعضي از افراد در تمام نقاط بدن احساس درد مي كنند . نواحي پشت و گردن محل هايي هستند كه اغلب دردناك تر هستند شدت درد مي تواند روز به روز تغيير كند ممكن است درد با استرس سرماخوردگي يا فعاليت بدتر مي شود همچنين بعد از خواب شبانه ممكن است به مدت چند ساعت بكلي احساس همچنين ممكن است نواحي زيادي از بدن بيش از اندازه حساس شوند .
خستگي :
خستگي رايج است و بعضي اوقات شديد و طاقت فرساست . در بعضي از افراد خستگي بيشتر از درد است . همچنين داشتن ممكن است زماني كه بيدار مي شويد كمي احساس خستگي كنيد . اكثر افراد احساس بدتري در صبح دارند اما تا بعد ظهر بهتر مي شوند . حتي ميزان كمي فعاليت ممكن است شما را خسته كند . ممكن است خستگي باعث شود كه تمركز كمي داشته باشيد .
علائم متعدد ديگري در افراد مبتلا به فيبروميالژيا گزارش شده است: همچنين حالات ديگري وجود دارد كه اغلب در يك زمان ايجاد مي شود . در نتيجه چندين علائم ديگر ممكن است در افراد مبتلا به فيبروميالژيا ايجاد شود . شايد علايم زير رايج باشند، اما يك ليست کامل از هر نشانه احتمالي كه ممكن است ايجاد شود نيست:
سردردها رايج اند ، مثانه تحريك پذبر رايج است ، ممكن است بيشتر از حد معمول نياز داشته باشيد به دستشويي برويد ، سندروم روده تحريك پذير به طور عادي در افراد مبتلا به فيبروميالژيا ايجاد مي شود همراه با دردهاي شكمي ، بعضي اوقات با اسهال يبوست و نفع .
– همچنين حدود 1 در 5 نفري كه مبتلا به فيبروميالژيا هستند ، سندرم پاهاي بي قراري دارند .
– دوره قاعدگي دردناك در بعضي از زنان مبتلا به فيبروميالژيا ديده مي شود .- احساس مورمور در اثر خواب رفتگي در انگشتان دست يا پا .
– بعضي از افراد توصيف مي كنند كه احساس مي كنند دستها يا پاهايشان ورم كرده است ( در صورتي كه واقعا ورم نكرده است )
– در بعضي از افراد افسردگي يا اضطراب ايجاد مي شود ، خيلي مشخص نيست كه اين علائم جزئي از سندروم فيبروميالژيا است يا در نتيجه داشتن اين سندروم ايجاد مي شود .- همچنين در بعضي از افراد مبتلا به فيبروميالژيا ، سندروم خستگي مزمن / انسفالوميليت ( التهاب مغز و طناب نخاعي ) ديده مي شود .
چگونه مي توان فيبروميالژيا را تشخيص داد :
معمولا فيبروميالژيا با علايم نوعي و معاينات پزشك تشخيص داده مي شود . براي تشخيص ، علايم بايد شامل درد گسترده هر دو سمت بدن باشد . بالا و پايين كمر و همچنين گردن ، پشت و لگن . و علايم به مدت حداقل 3 ماه وجود داشته باشد . معاينات پزشك حساسيت را در مناطق متعدد بدن تشخيص مي دهد در طول معاينه ممكن است پزشك با شصت ، قسمت هاي متعدد بدن را لمس و فشار دهد . ميزان فشاري كه ايجاد مي شود كه افرادي كه بيمار نيستند ، باعث درد نمي شود اما فشار باعث درد در افراد مبتلا مي شود و انها با وجود درد خود را تكان نمي دهند و به عقب مي كشند . حساسيت زيادي به فشار ( حساس بودن به فشار ملايم ) مي تواند در بسياري از مناطق بدن باشد و ممكن است همه بدن باشد . به هر حال ، پزشك ممكن است برخي محل هاي خاص را فشار دهد ( در تصوير نشان داده شده است )
عمو ما اين مناطق به طور متوسط محل هاي حساسي هستند و براي بررسي حساسيت در افراد مبتلا به فيبروميالژيا اسانتر است سواء از مناطق حساس مشخص شده ، معمولا معاينه پزشك هيچ ناهنجاري ديگري را نشان نمي دهد .هيچ تست ازمايشگاهي كه اين حالت و بيماري را تاييد كند وجود ندارد . هر چند كه ازمايش هایی در بعضي افراد توصيه مي شود تا بيماري هاي ديگر با علايم مشابه را رد كند. مثلا ممكن است پزشك شما ، ازمايش خون بگيرد تا كم كاري تيروئيد ، ارتروز اوليه و بيماري هاي مشابه را رد كند .
ايا فيبرومالژيا بيماري خطرناكي است :
فيبرومالژيا ، ارتروز نيست و باعث ايجاد سرطان نمي شود و به هيچ مفصل يا بافتي اسيب نمي رساند. باعث کاهش طول عمر نمیشود. در بعضي از موارد علائم در طول چند ماه از بين مي رود يا كاهش مي يابد. اما در بسياري از افراد مزمن است و شدت ان كم و زياد مي شود و بر كيفيت زندگي تاثير مي گذارد .
درمان فيبرومالژيا :
درمان واحد و ساده اي براي فيبرومالژيا وجود ندارد ، هدف درمان كاهش علايم تا حد امكان است . در طول سالها از درمانهاي مختلفي با ميزان موفقيت هاي متفاوتي طرفداري شده است .در سال 2007 ، يك تيم كارشناسي از 11 كشور تشكيل شد، انها شواهدي را ( از ازمايشهاي پژوهشي ، چكيده مقالات) براي تعيين اينكه چه نوع درماني بايد توصيه شود بررسي كردند پيشنهادهاي انها مبتني است بر نتايج ازمايشهاي پژوهشي كه نشان داده است چه درمانی براي حداقل بعضي از افراد مبتلا به فيبرومالژيا مفيد بوده است. انها راهنمايي به نام، پيشنهادات مبتني بر شواهد براي مديريت سندرم فيبرومالژيا چاپ كردند . بعضي از پيشنهادات چاپ و اجرا شده است و در ادامه این مقاله بخش هایی ازآن مختصرا توضيح داده شده .
نكته :
هر فردي متفاوت است و شرايط و درجه علايم ان متفاوت است همچنين همه درمانها به همه افراد كمك نمي كند . ممكن است همه درمانها از نظر مكاني در دسترس نباشند . احتمال زيادي دارد كه پزشك شما درباره جنبه مثبت و منفي موارد مختلف بحث كند و اينكه كدام گزينه يا گزينه ها بهتر است در تصميم گيري به شما كمك كند . در واقع راهنما اشاره مي كند كه درمان بهينه تركيبي از درمانها ي دارويي و غير دارويي است همچنين درمان بايد بر اساس شدت درد و عملكرد مناسب باشد . يا خصوصياتي مثل افسردگي ، خستگي و مشكلات خواب نيز وجود دارند .
درمانهاي غير دارويي :
ورزش :ورزش كردن هميشه كمك نمي كند اما مطالعات نشان داده است كه علايم را در بسياري از افراد بهبود مي دهد . اگر قادريد تدريجا و بيشتر و بيشتر ورزش كنيد . ورزش هاي ايروبيك كه باعث تپس قلب نمي شود مثل راه رفتن ، دوچرخه سواري و شنا كردن به نظر مي رسد بهترين نوع ورزش باشد كه علايم را بهبود مي بخشد. همچنين ممكن است ورزش هاي كششي مثل يوگا نيز كمك كند . يك پزشك يا فيزيوتراپ مي تواند روش كار مناسبي را براي شرايط ويژه شما توصيه كند .
هدف ، ورزش كردن سالم و بدون افزايش درد است هدف معمول اين است كه 5-4 بار در هفته هر جلسه حداقل20تا30 دقيقه ورزش كنيد .اما ممكن است ماهها براي رسيدن به اين سطح طول بكشد براي مثال يك مطالعه در مجله پزشكي انگليسي توصيف مي كند چگونه افراد مبتلا به فيبروميالژيا که برای آنها كلاس ورزشي تجويز مي شود. اكثرا بر روي تردميل راه مي روند يا از دوچرخه هاي ورزشي استفاده مي كنند . هر فردي تشويق مي شود تدريجا ميزان ورزش را افزايش دهد. براساس این مطالعه برنامه ورزشی به شرح زیر بود:زمانيكه افراد شروع مي كنند به ورزش كردن معمولا انها در یک جلسه هر كلاس، ورزشهایی را انجام دادند، كه حدودا 6 دقيقه طول مي كشید. در طول 3 ماه بعضي افراد مقدار آن را افزايش دادند. تا به میزان 2 جلسه که هر كلاس كه 25 دقيقه طول مي كشید، رسید. در طول 3 ماه بعد ، حدودا یک نفر از هر 3 نفري كه برنامه ورزشي را انجام دادند، خودشان را خوب ارزيابي کردند.
نكته :
هنگاميكه شروع به انجام برنامه ورزشي مي كنيد ، سختي ودرد مي تواند براي مدت كوتاهي بدتر شوددرمان استخر حرارتي، جکوزی یا حمام آب گرم، با ورزش و بدون ورزش :درمان استخر حرارتي نشان داده است كه در بعضي افراد نشانه ها را بهبود مي دهد . بعضي از ازمايشها اين درمان را همراه با ورزش و بعضي از انها اين درمان را بدون ورزش بررسي كردند نتايج نشان مي دهد كه به نظر مي رسد هر دو درمان ( همراه با ورزش و بدون ورزش ) به بعضي از افراد كمك مي كند .
براي مثال : در يك مطالعه از 24 بيمار مبتلا به فيبروميالژيا نيمي از افراد در هر روز 20 دقيقه استحمام کردند، 5 بار در هفته به مدت 3 هفته ( در كل 15 جلسه ) روي نيمي ديگر از افراد درماني صورت نمي گيرد . بيماران با نقاط حساس و شدت علايم (درد اصلي) ارزيابي شدند . در ابتدا يك ارزيابي درست بعد از درمان انجام شد و سپس بعد از 6 ماه نتايج نشان داد كه به طور متوسط گروهي كه درمان روي انها صورت گرفته است به طور معناداري درد و حساسيت كمتري داشتند حتي 6 ماه بعد از اتمام درمان، پزشك يا فيزيوتراپ شما ممكن است اب درماني يا درمان استخر حرارتي را پيشنهاد كند، اما اگر هيچ كدام در دسترس نبود، شنا در استخر گرم يا جكوزي كفايت مي كند يا دراز كشيدن در حمام گرم به مدت 20 دقيقه در روز ممكن است مفيد باشد .
درمان شناختي يا رفتاري : CBT
درمان شناختي رفتاري ( CBT ) ممكن است براي بعضي از افراد مبتلا به فيبروميالژيا مفيد باشد . CBT يك نوع رواندرماني است كه در درمان مسائل سلامت روان و مشكلات فيزيكي به كار مي رود .برخلاف انواع ديگر روان درماني، CBT تكلم ازاد بیمار ( ازادانه صحبت كردن ) يا تسكين دادن در خصوص رويدادهاي گذشته را شامل نمي شود . درمان CBT با اينجا و زمان حال سر وكار دارد ، چگونه افكار و رفتارهاي اخير شما اكنون بر شما تاثير مي گذارد CBT كاربردي و درمان متمركز بر مشكل فعلی است .ممكن است واقعا CBT علايم درد را كاهش دهد و همچنين مي تواند بر كنترل درد ، خستگي يا علايم ديگر كه زندگي شما را مختل كرده است كمك كند .
درمانهاي ديگر :
بسته به نيازهاي هر فرد ممكن است درمانهاي ديگر مفيد باشد درمانهاي ديگري كه به نظر مي رسد مفيد باشند شامل تکنیک های آرامش بخشی، فيزيوتراپي و حمايت روانشناختي است .
درمانهاي دارويي :
مسكن ها مثل پاراستامول ، مسكن هاي ضد التهاب مثل ايبوپروفين يا كدئين ممكن است درد را كاهش دهد .هر چند اغلب اين داروها در بيماري فيبروميالژيا به خوبي عمل نمي كنند .ترامادول يك مسكن قوي است در صورتي كه مسكن هاي ذكر شده در بالا مفيد نبودند توصيه مي شود . مطالعات پژوهشي ، سودمندي ترامادول را در افراد مبتلا به فيبروميالژيا نشان داده است .مسكن هاي تسكين دهنده ( افيون دار ) قوي مثل مورفين توصيه نمي شود . زيرا فيبروميالژيا بيماري طولاني مدتي است بنابراين مصرف طولاني مدت مخدرها ي قوي كه منجر به مشكلات وابستگي به مواد مي شود عاقلانه نيست .
ضد افسردگي ها :
دارو ضد افسردگي در درمان فيبروميالژيا رايج است . مطالعات پژوهشي تاييد كرده اند كه اغلب ضد افسردگي ها براي كاهش درد و بهبود عملكرد كلي مفيد است ، همچنين ممكن است به خواب اشفته كمك كند . اگر چه كه انها ضد افسردگي ناميده مي شوند در درمان بيماري فيبروميالژيا براي درمان افسردگي استفاده نمي شود. تاثير داروهاي سه حلقه اي اين است كه به طور جداگانه درد را كاهش مي دهند . داروهاي ضد افسردگي براي درمان بيماريهاي متعدد افسردگي استفاده شده است ضد افسردگي هاي متعددي وجود دارند و پزشك يك نوع را بر حسب نياز توصيه خواهد كرد . اغلب براي تست ،6-4 هفته و دوز پايين استفاده مي شود ( مقايسه كنيد با دوزي كه براي درمان افسردگي استفاده مي شود ) هر چند اگر شما افسردگي همراه با فيبروميالژيا داريد، يك دوز كاملا قوي براي درمان درد فيبروميالژيا و افسردگي همراه ان مناسب خواهد بود .
داروهاي ديگر :
داروهايي كه اخيرا در افراد مبتلا به فيبروميالژيا مطالعه شده است Prami pexole و Pregabalin ناميده مي شود معمولا اين داروها براي بيماري هاي ديگر (Prami pexole براي بيماري پاركينسون و Pregabalin براي دردهاي عصبي ) استفاده شده است . مطالعات به دنبال تاثير انها بر كاهش درد در افراد مبتلا به فيبروميالژيا اميد بخش بوده است . به نظر مي رسد اين داروها درد را در بعضي از افراد مبتلا به فيبروميالژيا كاهش مي دهد . اگر درمانهاي ديگر اثر بخش نبودند يكي از اين داروها ممكن است توصيه شود . پژوهش بيشتري مورد نياز است تا نقش داروها را در فيبروميالژيا مشخص شود و تاثيرات دراز مدت داروها مطالعه شود .
درمانهاي ديگر :
بعضي از افراددرمانهاي جايگزين يا مكمل مثل طب سوزني ، رايحه درماني ، ماساژ و امثال آن را ازمايش مي كنند . شواهد كمي وجود دارد كه چنين درمانهايي علايم اصلي فيبروميالژيا را كاهش دهد. اما بعضي از افراد تشخيص مي دهند كه برخي درمانها به انها كمك مي كند تا آرام شوند ، استرس كمتري احساس كنند و از خودشان احساس بهتري داشته باشند و به انها كمك مي كند تا با وضعيتشان مقابله كنند .نكته : اغلب قرصهاي خواب اور استفاده نمي شود زيرا انها به فيبروميالژيا كمك نمي كند و مي توانند اعتياد اور باشند .