جراحی گاسترکتومی لولهای یا اسلیو چیست –
اولین بار در سال ۱۹۹۳ در استرالیا، توسط دکتر Jamieson و بعد از آن توسط دکتر Johnston در سال ۱۹۹۶ در انگلستان انجام شد. گاسترکتومی اسلیو از سال ۲۰۰۴ به بعد به عنوان یکی از روشهای جراحی در کاهش وزن در تمام دنیا گسترش یافت.
این عمل جایگزین عمل باندینگ در افرادی است که BMI بین ۳۵ تا ۴۰ دارند به خصوص در کسانی که مشکل اصلی آنها احساس گرسنگی مکرر میباشد. همچنین در افرادی که BMI خیلی بالایی دارند (بین ۵۰ تا ۶۰) جهت کاهش وزن شدید، در فاز اول عمل دئودنال سوئیچ، انجام میشود. پس از آن که کاهش وزن قابل توجهی در این بیماران ایجاد شد و BMI آنها به زیر ۵۰ رسید، مرحله دوم که دئودنال سوئیچ است انجام میپذیرد.
افرادی که بیماریهای زمینهای نظیر آنمی، کرون و آسم شدید دارند و یا بیمارانی که از داروهای ضد التهابی غیر استیروئیدی استفاده میکنند به دلیل آن که به اولسرمارژینال (زخم حاشیه آناستوموز) مستعد هستند، به جای آن که تحت عمل بایپس معده قرار گیرند، بهتر است گاسترکتومی اسلیو شوند.
همچنین برای بیمارانی که مایل به داشتن جسم خارجی مثل حلقه نیستند و از مراجعات مکرر برای تنظیم حلقه پرهیز دارند، انجام عمل گاسترکتومی اسلیو جایگزین بسیار خوبی است. در این عمل تمایل این است که بیمار احساس سیری و پری از مصرف یک وعده غذای محدود، بدون سوء جذب، داشته باشد. پس از گاسترکتومی اسلیو به دلیل کاهش چشمگیر حجم معده، بیمار با مصرف مقدار کم غذا احساس سیری میکند و در نتیجه کالری مصرفی کاهش یافته و کاهش وزن رخ میدهد. در این روش، بیمار پس از ۶ ماه نصف اضافه وزن خود را از دست داده و ظرف ۲ سال به وزن نرمال میرسد.عمل جراحی گاسترکتومی اسلیو با انجام گاسترکتومی به طور عمودی (Vertical Gastrectomy) از فاصله ۸-۷ سانتیمتری دریچه پیلور شروع و تا زاویه هیس به پایان میرسد.
در این روش جراحی که به طریق لاپاروسکوپی صورت میگیرد قسمت عمده سمت چپ معده بیمار برداشته میشود و معده به شکل لوله باریکی (شبیه موز) باقی میماند. در این روش ۸۵ درصد معده به طور عمودی به کمک استپلرهای خطی یا اندواستپلر برداشته میشود. شاخههای عصب واگ که از انحنای کوچک وارد معده میشوند، حفظ میگردد بنابراین عملکرد دریچه پیلور و حرکات پریستاتیسم معده به قوت خود باقی میماند و بدون آن که هر گونه سوء جذبی صورت گیرد و یا آناستوموزی بین روده باریک و معده انجام شود و تنها با کاهش حجم معده به ۵۰ تا ۱۰۰ سیسی و تقلیل بخشی از آن که مسئول ذخیره و انباشته شدن غذا میباشد، اشتها کاهش مییابد. از این بخشِ معده که برداشته میشود هورمون Ghrelin ترشح میگردد که مسئول ایجاد گرسنگی و اشتها است بنابراین در غیاب آن، احساس سیری و بیاشتهایی برای فرد حاصل خواهد شد.
پس از برداشتن این قسمت از معده، سطح سرمی این هورمون به حداقل خود میرسد و احساس گرسنگی و میل به خوردن غذا در فرد کاهش مییابد. این بیماران باید از خوردن قندهای ساده خودداری کنند چرا که هضم آنها در دهان شروع میشود. افزایش ریسک سوء تغذیه و کمبود مواد غذایی نیز در این بیماران شایع است. همچنین ممکن است به اسهال و استئاتوره مبتلا شوند. نشت و خونریزی از محل رزکسیون به عنوان شایعترین عوارض این نوع عمل جراحی، گزارش شده است.
مزایای جراحی گاسترکتومی اسلیو
کاهش حجم معده که جراحی گاسترکتومی اسلیو یکی از مؤثرترین روشها در درمان چاقی شدید است.
نرمال بودن عملکرد معده پس از عمل
کاهش اشتها
عدم وجود سندرم دامپینگ به علت وجود دریچه پیلور (دریچه خروجی معده به دوازدهه یا دئودنوم)
کاهش شانس کم خونی، کمبود ویتامین و پروتئین (عدم بایپس روده)
کاهش ریسک عوارض عمل در بیماران با BMI > 50
انجام عمل به شیوه لاپاروسکوپی
ساده بودن روش جراحی و کوتاه بودن زمان آن
کوتاه بودن مدت اقامت بیمار در بیمارستان
عدم وجود جسم خارجی در معده مانند روش حلقهگذاری در جراحی گاستریک باندینگ
در این عمل عوارض اعمال بزرگی مانند بایپس و انحراف بیلیوپانکراتیک نظیر زخم حاشیه آناستوموز، کمبود ویتامینها، انسداد روده و استئوپروز وجود ندارد.
مشکلات ناشی از سُر خوردن حلقه، اروژن (خوردگی و سوراخ شدن معده) و انسداد معده و نیز مراجعات مکرر پس از عمل که در عمل باندینگ ممکن است ایجاد شود، وجود ندارد.
این روش، در صورت عدم پاسخ مناسب به درمان به راحتی قابل تغییر به روشهای دیگر نظیر بایپس و دئودنال سوئیچ است.
به لحاظ برداشت بخش عمده معده که مسئول ایجاد اشتها و گرسنگی است و ذخیره غذا در این قسمت انجام میشود، در کاهش وزن مؤثرتر از گاستریک باندینگ است.
میزان کاهش وزن طی ۳ سال پس از عمل، بین ۶۰ تا ۸۰ درصد از اضافه وزن بدن میباشد.
معایب و نقاط ضعف جراحی گاسترکتومی اسلیو
میزان کاهش وزن کمتر از روش گاستریک بایپس است.
شیرینی خور شدن بیماران منجر به کندی روند کاهش وزن میشود.
برگشت ناپذیر بودن روش که در این جراحی، ۸۵% معده رزکت شده و از شکم خارج میگردد لذا عمل غیر قابل برگشت است.
قابلیت گشاد شدن و افزایش حجم قسمت باقیمانده پس از ۵ سال
مشکلات ناشی از استپلینگ نظیر Leakage (نشتی) باید مورد تأمل قرار گیرد.
احتمال نیاز به عمل دوم در افراد با BMI > 55
عوارض جراحی گاسترکتومی اسلیو
عوارض و خطرات این روش شامل عوارض عمومی جراحی مانند سایر روشهای درمان جراحی چاقی است. اما به هر حال مهمترین و شایعترین عارضه در این عمل Leakage و فیستول معده میباشد (۱% موارد). همچنین ایجاد آسیب به طحال که ممکن است منجر به اسپلنکتومی شود (۵/۰% موارد) و نیز DVT، آمبولی ریه (۵/۰% موارد)، عوارض تنفسی نظیر پنومونی و ARDS (25/0% موارد) در لیست عوارض پس از این عمل قرار دارند. خونریزی از محل استپلینگ در دوره پس از عمل (۵/۰% موارد) نیز بایستی مورد توجه قرار گیرد.
زمان بهبودی
بستری در بیمارستان، کمتر از ۴۸ ساعت
برگشت به فعالیتهای روزمره، کمتر از ۱ هفته
بهبود کامل، کمتر از ۲ هفته
مراقبتهای پس از عمل
روز دوم پس از عمل از بیماران در بخش رادیولوژی، گاستروگرافین میل به عمل میآید و چنانچه معده، بدون نشت از محل استپلینگ باشد، درن شکمی که در مجاورت آن قرار دارد خارج و رژیم مایعات صاف شده و رقیق شروع میشود. بیماران تا دو هفته پس از عمل فقط بایستی از مایعات صاف شده با حجم کم و با فاصله از یکدیگر مصرف کنند. طی ۲-۱ ماه پس از عمل به تدریج جامدات به میزان ۶۰۰ تا ۸۰۰ کالری در روز، به رژیم غذایی آنها اضافه میشود.
بیماران اکیداً بایستی از مصرف غذاها با حجم زیاد و نیز نوشابههای گازدار ( به دلیل ایجاد ناگهانی حجم) خودداری کنند در غیر این صورت به خصوص در روزهای اول پس از عمل، منجر به فیستول معده و به طور دیر رس منجر به درد معده و افزایش تدریجی حجم آن میشود و کاهش وزن را با کندی و یا توقف مواجه مینماید.
مدت زمان بستری در بیمارستان
اعمال جراحی چاقی، تحت بیهوشی عمومی صورت میگیرد. در مورد جراحی گاستریک باندینگ، بیماران معمولاً بین ۱ تا ۲ روز در بیمارستان میمانند و یک هفته بعد از عمل میتوانند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرند.
آیا گاسترکتومی اسلیو برای شما مناسب است؟
در گاسترکتومی اسلیو فقط میزان حجم کاهش مییابد و قسمت جذب یعنی رودهها، دست نخورده باقی میمانند. بعد از اسلیو گاسترکتومی حجم غذای کمتری میتوان خورد. بعد از خوردن مقدار کمی غذا، شخص سیر شده و برای چندین ساعت احساس سیری میکند.
علاوه بر کاهش حجم غذا، اشتهای بیمار نیز کم می شود زیرا میزان هورمون گرسنگی (لیپتین) پس از این عمل کاهش پیدا میکند.
این عمل ابتدا به عنوان مرحله اول عمل جراحی چاقی در بیماران بسیار چاق انجام میشد اما با توجه به نتایج خوب آن، امروزه به عنوان عمل اصلی در برخی مراکز انجام میشود.
برای اینکه این عمل را برای کاهش وزن خود انتخاب کنید باید با دکتر نظری مشورت نموده و پس از گرفتن اطلاعات کامل و شنیدن فواید و عوارض هر کدام از روشها، تصمیم بگیرید.
مضرات جراحی کاهش وزن گاسترکتومی عمودی
گاسترکتومی لاپاروسکوپیک لولهای روشی نسبتاً جدیدتر است که به عنوان تنها روش کاهش وزن تنها حدود چهار سال است که بکار میرود. این زمان کمتر از لپ بند و بایپس لاپاروسکوپیک معده است که بیش از ۱۰ سال است بکار میروند و برای جراحان چاقی نکته مورد بحث فعالی است. در این روش احتمال دارد که کاهش وزن کافی نباشد یا در طولانی مدت به دلیل اتساع یا گشاد شدگی کیسه، وزن دوباره افزایش یابد. با وجود اینکه در همه روشها این امکان وجود دارد، از نظر تئوری در روشهایی که در آنها بایپس روده انجام نمیشود، امکانش بیشتر است. از آنجا که در گاسترکتومی لولهای، کیسه معده از انحنای کوچک ضخیم و عضلانی معده که نسبتاً غیر قابل گشاد شدن است، ساخته میشود ممکن است این شک و تردید بیجا باشد.
در کنفرانس سالانه انجمن جراحی چاقی آمریکا در سال ۲۰۰۷، نتایج پیگیری معاینات چهار ساله گاسترکتومی لاپاروسکوپیک لولهای مورد بحث قرار گرفت. نتایجی که در مورد کاهش وزن گزارش شدند با نتایج بایپس معده Roux-en-Y به روش لاپاروسکوپی برابرند. بیمارانی که BMI بالای ۵۵ دارند به احتمال زیاد در آینده به یک روش مرحله دوم نیاز خواهند داشت تا به کاهش بقیه وزن کمک کند. در این روش کالریهای آبکی مانند بستنی، شیر بستنی و غیره قابل جذب هستند و ممکن است کاهش وزن را کند کنند اما پس از بایپس معده موجب تهی شدگی خواهد شد و به دلیل علایم ناخوشایند از خوردن آنها پرهیز میشود. این روش به دلیل اینکه معده را خارج میکنند، برگشت پذیر نیست. برخی جراحان این موضوع را قابل بررسی میدانند.
خطرات و عوارض گاسترکتومی لولهای
در این روش مانند هر جراحی دیگر ممکن است عوارضی وجود داشته باشد. این روش شامل میخ دوزی معده است و بنابراین ممکن است ترشحات و عوارض دیگری ایجاد شوند که به میخ دوزی وابستهاند. اگر چه این عوارض در مقایسه با بایپس بسیار کمترند. عوارض دیگر عبارتند از ترومبوفلبیت سیاهرگ عمقی، آمبولی ریوی غیر مهلک، پنومونی، سندرم واماندگی تنفسی حاد، طحال برداری، خونریزی پس از عمل و انسداد جزیی روده.
برنامه غذایی بیماران جراحی کاهش وزن گاسترکتومی عمودی
پس از عمل مانند تمام برنامههای جراحی کاهش وزن لازم است که بیماران یک رژیم غذایی را رعایت کنند. بیماران باید پس از جراحی به مدت دو هفته یک رژیم غذایی پر از مایعات را پیش بگیرند. چهار تا شش هفته پس از عمل، بیماران به یک رژیم غذایی جامد حاوی ۶۰۰ تا ۸۰۰ کالری در روز میرسند. اکثر بیماران هنگام رسیدن به وزن دلخواه، معمولاً حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کالری در روز مصرف میکنند.
نتایج طولانی مدت کاهش وزن
به طور متوسط بیمارانی که متحمل جراحی گاسترکتومی عمودی میشوند، ۶۰ تا ۸۰ درصد وزن اضافی بدن را کاهش میدهند. کاهش وزن زیاد و سریع و عوارض بسیار کم، جراحی گاسترکتومی لولهای را برای کاهش وزن بسیاری از بیماران به گزینهای مناسب تبدیل میکند.