پزشک تو – سایت پزشکی

راهکار برای رفع ورم پا در دوران بارداری -عوامل متعددی در ایجاد ورم‌ و قوزک‌ پا در دوران بارداری سهیم هستند. رحم در‌حال رشد بر سیاهرگ‌ها فشار می‌آورد. این فشار از بازگشت خون به قلب جلوگیری می‌کند. این حالت سبب ایجاد ورم در ساق‌ها، قوزک و پاها می‌شود. تغییرات هورمونی نیز در‌ این زمینه نقش دارند.ورم پا و قوزک در دوران بارداری شایع است. این عارضه اغلب پس ‌از زایمان از ‌بین می‌رود. در ‌این دوران انجام اقداماتی در رفع ورم مفید است.

درباره راهکارهای موثر برای رفع قوزک پا نیز باید گفت:

از ایستادن‌های طولانی‌مدت و قراردادن پا روی پای دیگر باید اجتناب شود. خوابیدن به پهلو و نشستن و قرار دادن پاها به سمت بالا از دیگر راهکارهای کاهش تورم و قوزک پا است. در ‌صورتی‌ که بتوان، باید به پهلوی چپ خوابید. این‌ کار فشار را از روی ورید اجوف زیرین برمی‌دارد؛ این سیاهرگ بزرگ، خون را از نیمه‌ زیرین بدن به قلب بازمی‌گرداند. در این حال می‌توان زیر ساق‌ها را با بالش اندکی بالاتر آورد.

استفاده از «جوراب فشاری» نیز به رفع این مشکل کمک می‌کند که در صورت صلاحدید پزشک تجویز می‌شود. همچنین توصیه شده است که در دوران بارداری، روزانه حدود ١٠ فنجان (٢/٣ لیتر) مایعات نوشیده شود.ورزش منظم روزانه در رفع تورم قوزک پا اهمیت دارد. باید روزانه پیاده‌روی و در ‌صورت تمایل دوچرخه‌سواری یا شنا کرد.

ایستادن در استخر نیز راهکاری سودمند است. هرچند در‌مورد استفاده از فشار آب بر ورم پا و قوزک، پژوهش‌های اندکی وجود دارد، اما به‌نظر می‌رسد ایستادن در استخر به بافت‌های ساق‌ پا فشار می‌آورد و ممکن‌ است سبب رفع موقتی ورم در دوران بارداری شود.به‌‌کار بردن کمپرس آب ‌سرد روی مناطق ورم‌ کرده نیز دارای اثر آرامبخش است. نتایج برخی پژوهش‌ها حاکی از ‌آن است که ماساژ منظم پا به کاهش ورم پا و قوزک در دوران بارداری کمک می‌کند.

با وجودی که ورم خفیف پا و قوزک در دوران بارداری طبیعی است، اما ورم بیش از حد در دوران بارداری خط قرمز است. درصورت وجود ورم شدید، ناگهانی یا ورم در یک پا، باید با پزشک یا ماما تماس گرفته شود.

ورم شدید یا ناگهانی ممکن است شناسه‌ یک حالت وخیم موسوم به پره‌اکلامپسی باشد. سایر شناسه‌ها و نشانه‌های پره‌اکلامپسی شامل سردرد شدید، تاری‌دید و افزایش سریع وزن است.بروز تورم در یک پا به‌ویژه اگر با درد یا حساسیت به لمس در پشت ‌ساق پا یا ران همراه باشد؛ ممکن ‌است نشانه‌ لخته‌شدن خون یا سایر حالات زمینه‌ساز باشد. به ‌هر‌حال، هر‌ دو این موارد به ارزیابی و درمان مناسب نیاز دارد.

بارداریهای پر خطر -عفونت ادراری در زنان باردار، یکی از گرفتاری های مهمی است که اگر بموقع درمان نشود می تواند به زایمان زودرس، سقط جنین، کاهش رشد و کم خونی در زن حامله منجر شود.

بارداری و سیگار
بارداری تجربه شیرین و در عین حال دشواری برای هر زنی محسوب می‌شود. تغییرات هورمونی ناشی از بارداری، ساختار فیزیولوژیک بدن را دگرگون می‌کند.

تهوع، استفراغ، سردرد، احساس کسالت و خستگی از عوارض بسیار شایع و معمول است که در تعداد کثیری از زنان باردار مشاهده می شود و تقریبا بی خطر بوده و با استراحت، تغییر غذا و آموزش های ساده برطرف می شوند؛ اما بارداری فرآیندی خاص، حساس و پیچیده است که همیشه بخوبی و خوشی پیش نمی رود و مشکلاتی پدید می آید که شرایط را برای مادر و جنین داخل شکم دشوار می کند.

هدف از این مطلب، دادن آگاهی لازم و علائم هشداری است تا بخصوص مادرانی که برای بار اول حاملگی را تجربه می کنند، از آنها اطلاع کافی داشته باشند و از آن نهراسند؛ چرا که با علم و دانش فعلی بارداری های پرخطر قابل کنترل است.

سن کمتر از 18 و بیش از 35 سال مادر، ابتلا به یکی از بیماری های زمینه ای مانند قلبی و عروقی، دیابت، صرع، کلیوی و اعتیاد به سیگار و الکل، سابقه سقط و مرده زایی، اضافه یا کاهش وزن زیاد، مشکلات در بارداری های قبلی و ده ها عامل دیگر می تواند بارداری را با مشکل روبه رو کند. اینها مواردی است که باید پیش از اقدام به بارداری با یک مشاوره از ابتدا شناسایی شده و در صدد رفع یا کنترل آن برآییم.

البته جلسات مشاوره پیش از بارداری همیشه چاره ساز نیست، زیرا برخی خانم ها کاملا در سلامت به سر می برند و به طور ناگهانی دچار عوارض بارداری می شوند.

هر گونه خونریزی هشداردهنده است
یکی از مشکلاتی که خانم باردار ممکن است با آن مواجه شود، خونریزی در طول بارداری است. این خونریزی ممکن است در سه ماهه اول، دوم یا سوم اتفاق بیفتد.

بعضی از زنان عادت ماهانه شان به تاخیر می افتد و به طور ناگهانی دچار خونریزی واژینال می شوند. این می تواند نشانه سقط باشد.

بیشتر جنین هایی که اختلالات کروموزومی دارند، در سه ماهه اول خود به خود دفع می شوند.

وجود آ یو دی در رحم، سابقه سقط قبلی، سن بالای 35 سال، ابتلا به عفونت ها، دیابت کنترل نشده، فیبروم رحمی و مصرف الکل و سیگار هم از مواردی است که موجب سقط می شود.

اگر خونریزی در سه ماهه دوم بارداری رخ دهد، علت ممکن است به اشکال در آناتومی رحم یا دهانه رحم مربوط باشد. علل انعقادی و ایمنی هم در سه ماهه دوم مطرح است.

سونوگرافی از رحم در این موارد بسیار کمک کننده است. حاملگی خارج رحمی (لانه گزینی در لوله رحم، روی تخمدان ها یا در محفظه شکمی) هم باعث خونریزی می شود.

این نوع حاملگی خطرناک است و می تواند باعث پاره شدن لوله رحمی، خونریزی شدید و حتی مرگ شود.

سابقه عفونت های لگنی، بیماری های لوله ای، نازایی و استفاده از روش های باروری آزمایشگاهی، احتمال حاملگی خارج رحمی را بالا می برد. بنابراین تاخیر در قاعدگی باید جدی گرفته شود.

کنده شدن جفت نیز سبب خونریزی در سه ماهه دوم می شود.
ضربه به شکم، فشار خون بالا، کوتاهی بند ناف جنین، مصرف کوکائین به کنده شدن جفت کمک می کند.

جفت سر راهی نیز باعث خونریزی در سه ماهه سوم بارداری می شود.
اگر پره اکلامپسی به اکلامپسی تبدیل شود، تشنج و حتی خطر مرگ را هم در پی خواهد داشت

مسمومیت در بارداری (پره اکلامپسی) یک مورد اورژانسی است
تعدادی از زنان باردار دچار مسمومیت حاملگی می شوند. مسمومیت حاملگی به معنای بالا رفتن فشار خون بعد از هفته 20 بارداری به همراه دفع پروتئین از ادرار است.

خانم های بیشتر از 35 سال، دارای سابقه بیماری های کلیوی و قلبی، مبتلا به دیابت، حاملگی چند قلویی و پره اکلامپسی در بارداری قبلی، بیشتر دچار مسمومیت بارداری می شوند.

پره اکلامپسی در ابتدا چندان شدید نیست و با فشار خون بالا و پروتئین در ادرار مشخص می شود. ولی این بیماری بسیار خطرناک است.

علاوه بر این علائم، زنان مبتلا ممکن است نشانه های دیگری مانند افزایش وزن غیرطبیعی، سردرد های شدید و درد در ناحیه فوقانی شکم داشته باشند که موارد اورژانسی بوده و هر چه سریع تر بیمار باید در بیمارستان بستری و درمان آغاز شود.

اگر پره اکلامپسی به اکلامپسی تبدیل شود، تشنج و حتی خطر مرگ را هم در پی خواهد داشت.

مشکلات مقاومت در برابر انسولین
مقاومت به انسولین در نتیجه تغییرات هورمونی ناشی از بارداری است. دیابت بارداری شایع است و در زنانی که سابقه خانوادگی دیابت دارند، بالای 35 سال هستند و در بارداری های قبلی، زایمانی با نوزاد درشت یا سابقه مرده زایی داشته اند، بیشتر دیده می شود. زنان باردار در اولین مراجعه و در هفته های 24 تا 28 باید غربالگری شوند.

این روش کمک زیادی به پزشک برای تشخیص بموقع دیابت و کنترل آن می کند.

مهم ترین اصل در کنترل دیابت رژیم غذایی مناسب است. مادران باردار باید افزایش وزنی مناسب در این دوره داشته باشند.

ورزش های ساده و سبک مفید است و از ورزش هایی که طی آن به تنه و اندام تحتانی فشار وارد می شود، باید خودداری کرد.

زنانی که بیماری زمینه ای یا سابقه مرده زایی دارند، حتما لازم است تحت بررسی های خاص سلامت جنین قرار بگیرند.

عفونت های ادراری
عفونت ادراری در زنان باردار، یکی از گرفتاری های مهمی است که اگر بموقع درمان نشود می تواند به زایمان زودرس، سقط جنین، کاهش رشد و کم خونی در زن حامله منجر شود.

بیماری با نشانه هایی مانند سوزش و تکرر ادرار، بی اشتهایی، تهوع و استفراغ، تب و لرز و قطع ادرار بروز می کند.

گاهی با یک بار درمان دارویی بیماری ریشه کن می شود؛ ولی در برخی خانم های باردار، بیماری عودکننده است و لازم می شود درمان دارویی تا پایان بارداری ادامه یابد.

عفونت های ادراری باید بسرعت ریشه کن شوند، زیرا احتمال گسترش میکروب به دستگاه ادراری فوقانی یعنی کلیه ها وجود دارد. همه خانم ها با دیدن علامت های فوق باید با یک پزشک مشاوره کنند.

سردرد های تنشی
سردرد در یک زن باردار غیرعادی محسوب نمی شود. نوعی از آن به سردرد تنشی معروف است که هر روز می تواند وجود داشته باشد. سردرد های میگرنی هم شایع است.

اما اگر سردرد جدید و شدیدی در بارداری ظاهر شود که با تب، استفراغ، تشنج و تغییرات سطح هوشیاری همراه باشد یا سردردی که با زور زدن، عطسه و سرفه شدت یابد یا باعث اختلال در خواب شود، احتمال می رود عامل زمینه ای دیگری وجود داشته باشد که نیازمند پیگیری است.
منبع : جام جم – دکتر طاهره فروغی فر ، متخصص بیماری های زنان، زایمان و نازایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

ورزشهای بعد از زایمان –

ورزش:

براي برگشت سريعتر ماهيچه هاي شکم و ساير قسمتها به حالت اوليه ،انجام حرکات زير نظر پزشک درزناني که زايمان طبيعي کرده اند ،توصيه مي شود. روي زمين صاف به پشت بخوابيد.زانوهاي خودراخم کرده ويک نفس عميق کشيده ودر همان حال سعي کنيد قفسه سينه خودرا ثابت نگه داريد طوري که شکم شما بالا برود(تنفس شکمي) حال به آرامي با تو کشيدن شکم هوا را خارج کنيد .3 تا 5 ثانيه در اين وضع مانده وبه حالت اول برگرديد.

-در حاليکه به پشت دراز کشيده ايد،زلنوها را خم کنيد و کف پاهاوشانه ها رابه زمين تکيه دهيد. دست ها را دردوطرف بدن قرار دهيد .سپس هر دو زانو را به طرف راست وبعد به طرف چپ بچرخانيد طوري که کم کم روي زمين قرار گيرد.

– حرکت قبل را اين بار درحالي که يکياززانوها خم شده مطابق شکل زير انجام دهيد .بدين ترتيب که ابتدا زانوي راست را خم کرده و آن رابه طرف چپ بچرخانيد، سپس زانوي چپ را خم کرده وبه طرف راست خود بچرخانيد. به پشت خوابيده وزانوي خودرا خم کنيد .درحالي که پشت خودرا به زمين چسبانيده ايد،نفس عميق بکشيد(تنفس شکمي)ولگن خودرا به سمت عقب حرکت دهيد.سپس به آرامي ولي با توکشيدن عضلات شکمي وسفت کردن عضلات باسن هواراخارج کنيد.دراين حالت 3تا 5 ثانيه باقي مانده وبعد خودراشل کرده واستراحت کنيد. -به پشت بخوابيد ،سر،شانه ها،بازوها وکف پاهاراروي زمين تکيه دهيد.حال سعي کنيد باسن خودرا تاحد ممکن بالا ببريد،طوري که بازوها در سطح زمين تکان نخورد.سپس آهسته به وضع اول برگرديد.

-به پشت بخوابيد.بازوهاي خودرا بازاويه 90 درجه دردوطرف بدن قراردهيد.بعددستهارا بدون خم کردن آرنج از طرفين به بالاي سرخود بياوريد تابه هم برسند.سپس به آهستگي آنها را به حالت اول برگردانيد. -به پشت خوابيده وزانوها راخم کنيد .نفس عميق کشيده به آهستگي درحالت بازدم ودر حالي که عضلات شکم را سفت مي کنيد ،سروشانه ها رااززمين بلندکرده ،دستهاي خود رابه طرف زانوها ببريد.پاهاي شما بايدثابت وبي حرکت باشد .سپس به آرامي به وضعيت اول برگرديد .اين حرکت را چندبار تکرار نمائيد

خوراکی های مفید در بارداری -چندی پیش، ریچارد لین، روانشناس انگلیسی و تاتو وانهنس، محقق فنلاندی، مطالعه جالبی روی مردم برخی کشورهای دنیا انجام دادند تا متوجه شوند باهوش ترین و کم هوش ترین مردم جهان، در کدام کشورها زندگی می کنند. نتیجه پژوهش نشان داد مردم سنگاپور با میانگین هوش ۱۰۸، باهوش ترین مردم دنیا هستند.

بعد از سنگاپوری ها، مردم کره جنوبی، ژاپن، ایتالیا و ایسلند با میانگین ضریب هوشی به ترتیب ۱۰۶، ۱۰۵، ۱۰۲ و ۱۰۱، رتبه های دوم تا پنجم را به خود اختصاص داده اند. در این جدول، میانگین هوش ما ایرانی ها هم ۸۴ تخمین زده شده و این یعنی از نظر عددی در رتبه بیست وسوم جهان هستیم اما چون برخی از کشورها با میانگین های ضریب هوشی برابر در رده های هم ردیفی جای گرفته اند، رتبه اصلی ایران می شود ۹۸ در بین۱۸۸ کشور جهان. کشور آفریقایی گینه هم با میانگین هوش ۵۹، کم هوش ترین کشور دنیا شد.

شاید بپرسید راز باهوش شدن آدم ها چیست؟ شاید این پرسش در ذهن تان به وجود بیاید که چرا کشورهای جنوب شرق آسیا یا کشورهای حاشیه مدیترانه، بهترین رتبه ها را در این جدول هوش به خود اختصاص داده اند؟ آیا می شود همه چیز را به گردن ژنتیک انداخت یا خورد و خوراک و عوامل محیطی هم در باهوش شدن نسل یک کشور نقش دارند؟ با ما همراه شوید تا جواب این سوال ها را با هم بررسی کنیم.

نقش مهم تغذیه
محققان انگلیسی معتقدند تغذیه مناسب تا زمانی که مغز بچه ها در حال رشد و تکامل است، نقشی اساسی در افزایش میزان هوش ایفا می کند بنابراین هر مادری که دوست دارد فرزند باهوش تری داشته باشد، باید به نوع خورد و خوراک خود در دوران بارداری اهمیت زیادی بدهد و حواسش به تغذیه سالم فرزندش تا رسیدن به سن ۲ سالگی هم باشد.

تاثیر تغذیه دوران بارداری بر ضریب هوشی کودکان
البته، این بدان معنا نیست که هوش ما بعد از ۲ سالگی قابلیت ارتقا ندارد اما نقش تغذیه در باهوش شدن بچه ها تا ۲ سالگی، بیشتر از زمانی است که مثلاً آن ها دیگر کنکوری شده اند و می خواهیم خوراکی هایی برای افزایش هوششان در برنامه غذایی آن ها بگنجانیم. البته ما تا آخر عمرمان هم می توانیم حافظه کوتاه یا بلندمدت خود را با کمک مواد غذایی سالم یا ورزش های فیزیکی و فکری تقویت کنیم اما بعد از طی روند تکامل مغز، دیگر نمی توان به افزایش خارق العاده هوش یا همان IQ با کمک تغذیه و ورزش چندان امیدوار بود.

بهترین و بدترین خوراکی ها
حالا شاید این سوال برایتان پیش بیاید که اگر مادری بخواهد در دوران بارداری، با نوع تغذیه خود، فرزند باهوش تری به دنیا بیاورد، باید چه کند یا بهترین تغذیه برای بچه هایی که می خواهیم باهوش تر بشوند، چیست؟ یکی از مهم ترین مواد مغذی که باعث افزایش هوش می شود، اسیدهای چرب امگا۳است. به همین دلیل مردم کشورهای جنوب شرق آسیا و سواحل مدیترانه که ماهی و روغن زیتون بیشتری در برنامه غذایی شان دارند، باهوش تر از سایر مردم جهان هستند.

اسیدهای چرب امگا۳ می توانند به تکامل بهتر مغز، افزایش هوش و عملکرد مغز و تقویت حافظه در افراد مختلف کمک کنند. میگو و ماهی های چربی مانند سالمون، قزل آلا، کیلکا، خال مخالی و ساردین و روغن های گیاهی مغذی مثل روغن زیتون، بذر کتان و کانولا، سرشار از امگا۳هستند. گردو هم جزو منابع امگا۳ محسوب می شود.

بد نیست بدانید مصرف گوشت ها و غذاهای فرآوری شده مانند انواع سوسیس، کالباس، ناگت ها، غذاهای آماده و کنسروی، فست فودها و غذاهای چرب و سرخ شده، تأثیری منفی بر رشد مغز جنین می گذارد و باعث کاهش هوش بچه ها می شود. پس هرچقدر که فرزندان خود را دیرتر با این گروه غذاها آشنا کنید، کمک بیشتری به ارتقای هوششان کرده اید.

مصرف فراوان میوه و سبزی تازه از دوران کودکی تا ۳۰سالگی نیز باعث می شود میانگین هوش حداقل ۵ نمره بالاتر برود. فلفل تند هم سرشار از ویتامینC است و اگر در برنامه غذایی مادر باردار و شیرده جای بگیرد، می تواند کمک زیادی به رشد مغزی و افزایش هوش فرزندشان بکند.

بذر کتان هم یکی دیگر از منابع بسیار غنی از امگا۳ محسوب می شود که مادران باردار می توانند روزی یک مشت بسته از آن را در برنامه غذایی خود جای بدهند و از زمانی که فرزندشان توانایی خوردن خوراکی های سفره خانواده را داشت، روزی ۵ عدد تخم کتان آسیاب شده را داخل غذاهای او بریزند.

گوجه فرنگی، جزو دیگر خوراکی هایی است که به دلیل داشتن لیکوپن، با رادیکال های آزاد موجود در بدن مبارزه می کند و جلوی تخریب سلول های مغزی را می گیرد. بهتر است گوجه فرنگی تازه در رژیم غذایی تمام مادران باردار و شیرده جای بگیرد.

کلم بروکلی، جزو سبزی های برگ سبز تیره طبقه بندی می شود و سرشار از ویتامین K، و ویتامین C و انواع آنتی اکسیدان هاست. ویتامین K در بهبود عملکرد مغز و افزایش هوش جنین و کودکان خردسال، نقش بسزایی دارد.

نقش انکارناپذیر ژنتیک
هرچند تغذیه مناسب می تواند نقش مهمی در افزایش هوش بچه ها بازی کند، اما به هر حال نمی توانیم از نقش ژنتیک هم در افزایش یا کاهش میزان هوش چشم پوشی کنیم؛ یعنی اگر پدر و مادری با متوسط هوش ۸۵ با یکدیگر ازدواج کنند، نباید توقع داشته باشند بتوانند با کمک تغذیه، هوش فرزند خود را به بالای ۱۲۰ برسانند! دکتر پیتر کاندن، روان شناس، معتقد است حدود ۷۰- ۶۰ درصد هوش ما به زمینه های محیطی و ژنتیکی مان برمی گردد و والدین می توانند فقط ۴۰ -۳۰ درصد در باهوش تر شدن کودکشان نقش داشته باشند.

سبک زندگی و رژیم غذایی شما در طول دوران بارداری می‌توانند روی سلامت نوزاد شما تاثیر بگذارند و به تناسب‌اندام شما پس از زایمان کمک کنند. در این مطلب درباره مواد غذایی که برای مادر شدن مناسب هستند، بیشتر اطلاعات کسب می‌کنید. شاید بعضی از این مواد غذایی شما را متعجب کنند. ما برای شما در این رژیم غذایی صبحانه ناهار و شام را پوشش داده‌ایم!

برای مغز كودك
ماهی سالمون یا قزل‌آلا
این ماده غذایی بهترین منبع DHA ، اسید چرب مفید و امگا3 است که به رشد مغزی کودک و سیستم عصبی او کمک می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد اگر در طول دوران حاملگی زیاد ماهی بخورید، می‌توانید قدرت مغزی نوزادتان را افزایش دهید. با این که میزان جیوه سمی موجود در ماهی سالمون بسیار ناچیز و کم است، مصرف مقدار کم آن به طور روزانه می‌تواند تبدیل به خطر شود، بنابراین حداکثر میزان مصرف آن در هفته به صورت پخته حدود 400 گرم یا 12 اونس است. یعنی یك یا دو بار در هفته.

نیمرو به خاطر فرزندتان
تخم‌مرغ
مقدار ذخیره کولین، نوعی از ویتامین B که رشد مغزی و ذهنی جنین را افزایش می‌دهد، در طول دوران بارداری کاهش پیدا می‌کند. از این‌رو دریافت مقدار کافی از این ماده بسیار حائز اهمیت است. خوشبختانه نیمرو یکی از دسترس‌ترین مواد خوراکی است که بسیار آسان آماده می‌شود و نیز مهم‌ترین منبع کولین است.

تخم‌مرغ را کامل استفاده کنید نه اینکه فقط سفیده آن را بپزید که تنها 4 گرم پروتئین دارد زیرا کولین در زرده تخم‌مرغ قرار دارد. همچنین آن را به صورت متعادل مصرف کنید. برای نمونه، روزی یک عدد تخم‌مرغ آبپز یا املتی که با 3عدد سفیده و یک عدد زرده درست شده بخورید.
دوران بارداری,خوراکی های دوران بارداری

برای هیكلی شدن فرزندتان
ماست
این محصول لبنی خامه‌ای، منبعی عالی از زینک، ماده معدنی مفید برای رشد و ترمیم بافت‌هاست. زینک به ساخت بلوک‌های دیاگرام ژنتیکی که DNA نام دارد، کمک می‌کند. ماست غنی از کلسیم است که به رشد استخوان‌های جنین و استحکام او کمک ‌می‌كند. همچنین حاوی باکتری‌های پروبیوتیک خوب برای تسریع عمل هضم و افزایش ایمنی است. حتما به موارد ذکر شده روی برچسب آن که بیانگر «کشت زنده میکروب فعال» برای فواید بیشتر است، توجه کنید.

برای آنكه عفونت بدن‌تان را نگیرد
مرکبات
اگر در زمان بارداری سرما خوردید یا دچار آنفلوآنزا شدید، پنج‌برابر بیشتر در معرض عوارض جدی‌ای چون سینه پهلو و ذات‌الریه یا برونشیت قرار می‌گیرید. مرکبات منبعی ایده‌آل از ویتامین C هستند که ایمنی بدن را افزایش می‌دهند و مانع از گسترش بیماری می​شوند.

پایه اولیه رشد کودک شما
پنیر
پروتئین پایه‌گذار رشد نوزاد است و سلول‌های شما را همینطور که بدنتان درحال تغییر است، بازسازی می‌كند. در طول دوران بارداری، پروتئین مصرفی روزانه شما باید از 46 گرم به 71 گرم برسد. پنیر سفید منبع عالی و سریع این ماده غذایی است و مقداری کلسیم اضافی نیز دارد.

برای فشارخون‌تان
سیر
با اینکه این ماده غذایی دهان را بدبو می‌کند اما ارزش غذایی بالا و فواید بسیاری دارد. سیر خطر ابتلا به بیماری پره اکلامپسیا (بیماری جدی که با فشارخون بالا در دوران بارداری شناخته می‌شود) را از بین می‌برد. حدود یک چهارم از خانم‌هایی که در دوران بارداری فشارخون دارند، دچار پره اکلامپسیا می‌شوند و آنهایی که این بیماری را از قبل داشته‌اند، بیش از دوبرابر در آینده استعداد ابتلا به بیماری‌های قلبی را دارند.

برای اینكه آلرژی نگیرد
بادام
این ماده غذایی گرانبها پر از منیزیم، دارای ویتامین E و همچنین حاوی میزان مناسبی از پروتئین است. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که نوزادان مادرانی که در طول بارداری با رژیم غذایی مدیترانه‌ای تغذیه کرده‌اند، که دارای مغزها و آجیل‌هاست، ریسک کمتری در ابتلا به بیماری آسم و آلرژی‌ها دارند.

وعده‌های غذایی خود را با خوراکی‌های ساده پر کنید.
گزینه‌های بسیار خوب عبارتند از کنسرو تن ماهی، کنسرو لوبیای کم سدیم، میوه‌ها و سبزیجات یخ‌زده بدون مواد افزودنی، برنج قهوه‌ای و جوی دو سر زودپز، ترتیلای ذرت کامل، ماست بدون چربی، پنیر سفید، آجیل‌ها و روغن زیتون مخصوص سالاد. در طول دوران بارداری، حجم خون شما تا حدود 50 درصد بیشتر می‌شود و کلیه‌های شما به اندازه کافی کار نمی‌کنند.

ضعف کلیه‌ها از بین بردن آب اضافی را برای بدن مشکل می‌سازد، تا جایی که به صورت غیرقابل اجتنابی منجر به پف کردن و ورم پاها می‌شود. اما نوشیدن آب کافی می‌تواند به شما کمک کند تا ماندن آب در بدن، رساندن رطوبت و جلوگیری از یبوست برطرف شود. با نوشیدن 3/2 لیتر یا حدود 10 فنجان آب در روز می‌توانید برخی مشکلات ایجاد شده را از بین ببرید. به محض اینکه از خواب بیدار شدید و با هر وعده غذایی خود یک لیوان آب بنوشید.

منبع:ninisite.com

خطرات بعد از زایمان -علائم خطر پس اززايمان
دوران پس اززايمان نيز مي تواند مانند دوران بارداري براي مادر خطرآفرين باشد .بنابراين اطلاع از علائم خطراين دوران نيزبراي مادر وپدرضروري است وبايد با مشاهده اين علائم حتما به پزشک يا ماما مراجعه کنند .اين علائم عبارتند از:
-تب و لرز
-خونريزي بيش از ميزان قائدگي درهرزمان ويا ادامه خونريزي بيشتراز حد لکه بيني بعداز ده روز
-درد و ورم ناحيه بخيه ها
-هر گونه درد، قرمزي وتورم پستانها
-لمس توده يا درد وتورم وخروج ترشحات چرکي ازمحل بخيه ها
-خروج ترشحات چرکي وبدبو ازمهبل
-درد زير دل يادرد ساق پا
-بي اختياري دفع ادرار ومدفوع درد ي

تغییرات بدن پس از زایمان -شش هفته اول بعد از زايمان ، دوران نقاهت پس اززايمان (نفاس) ناميده مي شود.دراين مدت نيز لازم است مادر درچند نوبت توسط کارکنان بهداشتي مراقبت شود.پدرومادر نيز بايد به تغييرات طبيعي وخطراتي که سلامت مادرونوزاد راتهديد مي کند آگاه بوده ودرصورت بروز علائم خطردر اسرع وقت به مراکز درماني مراجعه نمايند .

تغييرات بدن مادر پس اززايمان

دو تغيير عمده بدن مادردردوران بعداز زايمان مربوط به رحم وپستان است.

رحم:پس اززايمان رحم کم کم به حالت اوليه خودبرگشته واندازه آن به سرعت کوچکتر مي شود. پوشش ضخيميکه ديواره رحم براي لانه گزيني جنين تشکيل شده بود ابتدا به شکل ترشحات خوني وسپس ترشح قهوه اي رنگ وپس ازحدود10 روز به صورت ترشحات زرد يا سفيدرنگ ازمهبل خارج مي شود.البته ممکن است در برخي خانم ها خونريزي در حد لکه بيني ،حتي تا حدود 40 روز پس اززايمان نيز ادامه يابد .در اين مورد براي اطمينان بيشتر مي توان با پزشک يا ماما مشورت کرد.دراکثر مادراني که کودک خود را شير مي دهند به مدت 5 تا6 ماه بعداز زايمان وگاهي تازماني که تغذيه کودک با شيرمادر ادامه دارد، قاعدگي اتفاق نمي افتد .ولي درزناني که کودک خودرااز پستان شيرنمي دهند ،معمولا قاعدگي حدود 4تا8 هفته بعد اززايمان اتفاق مي افتد .گاه اولين قاعدگي غيرعادي وتوام با خونريزي زيادوخروج لخته است ونبايد موجب نگراني شود ،ولي در صورت ادامه اين وضعيت بايد به پزشک مراجعه شود .

پستان ها: در روزهاي اول بعد از زايمان آغوز که حاوي پروتئين بيشترومواد ايمن سازي مشابه واکسن است در پستانها توليد وترشح آن تا10 روز ادامه يافته وسپس به شير تبديل مي شود.مقدار شير در افراد مختلف ، متفاوت بوده وبستگي به دفعات شيردهي ، رژيم غذائي وحالات روحي مادر دارد.

اندوه پس از زايمان: برخي از مادران درروزهاي اول پس از زايمان احساس اندوه وغم بي دليل مي کنند که معمولا زودگذر است ودرافراد مختلف،شدت آن متفاوت مي باشد .چنانچه اين حالت طولاني ومداوم شود ، مشورت با پزشک لازم است

مراحل رشد جنین به اختصار –

مراحل رشدجنين

سه ماهه اول حاملگي:

بعد از عمل لقاح ، تخم بارور شده که تقريبا به اندازه ته يک سوزن است،شروع به تقسيم مي کند ودر ديواره رحم که براي تغذيه جنين نرم وپر خون شده ، جاي مي گيرد وبتدريج رشد مي کند .جنين ابتدا زائدهاي به شکل دم دارد ودر پايان هفته چهارم (ماه اول) اندازه آن از سر تا دم تقريبا نيم سانتيمتر است.دراين مرحله دستها وپاها بطور جداگانه ديده مي شود ،دستگاه گوارش شروع به تشکيل شدن مي کند .قلب جنين که به صورت لوله اي است ،ضربان نسبي دارد وخون را به تمام قسمت هاي جنين مي رساند .
در پايان هفته هشتم (ماه دوم) قد جنين 2/5 سانتيمتر ووزن آن حدود 1تا2 گرم است. اندام هائي مثل دستها ، پاها ، انگشتان ، آرنج و زانو مشخص شده واولين مراکز استخوان سازي تشکيل مي شود. قسمتي که قبلا به شکل دم ديده مي شد،از بين مي رود.
در انتهاي هفته دوازدهم (ماه سوم) جنين حدود30 گرم وزن وتقريبا 7/5 سانتيمتر قددارد.علاوه براندام ها،گوش خارجي کاملا ديده مي شود .چشم ها تقريبا کامل شده،ناخن ها شروع به شکل گيري مي کند ، اندام هاي تناسلي ظاهر شده ولي تعيين جنسيت مشکل است.

سه ماهه دوم حاملگي:

اعضا واندام هاي جنين که در سه ماهه اول بارداري تشکيل شده اند ، در سه ماهه دوم رشد کرده و بتدريج تکامل مي يابند
در اين مرحله به علت رشدجنين توجه به رژيم غذائي مادربسيارمهم است.مادربايد بيشتر غذاي سرشار از پروتئين مصرف نمايد.
در پايان ماه چهارم جنين 16 سانتيمتر قد، 120 گرم وزن ودرپايان ماه پنجم 25 سانتيمتر قد و240 گرم وزن دارد.همانطوري که اشاره شد در اين ماه حرکات جنين توسط مادر احساس شده وصداي قلب او شنيده مي شود .درپايان 3 ماهه دوم ، جنين شش ماهه حدود 30 سانتيمتر قد و بيش از نيم کيلوگرم وزن دارد ، پوست بدنش پرچين وچروک و سرخ رنگ است و روي آنرايک لايه چربي مي پوشاند.

سه ماهه سوم حاملگي:

درپايان ماه هفتم قدجنين حدود37/5 سانتيمتر ووزن او حدود 1200 گرم مي شود . نوزاداني که در اين زمان به دنيا آيند، زنده مي مانند ولي نيازمند مراقبتهاي ويژه در بيمارستان هستند. در ماه هشتم قد جنين به40 سانتي متر و وزنش بحدود 2 کيلوگرم مي رسد و همه دستگاه هاي بدن در اين زمان کامل است .بالاخره در پايان نه ماهگي جنين تقريبا 50 سانتيمتر قد وبيش از 3 کيلوگرم وزن دارد، پوست بدن صورتي رنگ است ولگدزني وحرکاتش به دليل اشغال فضاي بيشتر دررحم ، کمتر مي شود.جنين کاملا آماده تولد است

مراقبت های لازم در دوران بارداری

تغذيه:

همانطوريکه اشاره شد در دوران بارداري جنين کاملا وابسته به مادر است و مواد غذايي که مادر مصرف مي کند ازراه جفت به جنين مي رسد . بنابراين تغذيه مناسب مادر باردار علاوه بر تامين سلامت خودش ، در سلامت جنين و نوزاد آينده هم نقش مهمي دارد . غذاي روزانه خانم باردار بايد داراي همه گروه هاي غذايي باشد چون استفاده از يک گروه غذايي ، همه مواد لازم را تامين نمي کند. گروههاي غذايي عبارتند از :

1-گروه غلات؛ موادغذايي اين گروه منبع خوبي براي توليد انرژي است.مانند انواع نان مخصوصا نان سبوس دار،برنج،ماکاروني، جو، گندم،ذرت، ضمنا مخلوط غلات وحبوبات مانند عدس پلو و لوبيا پلو منبع خوبي از پروتئين براي مادر باردار است.

2-گوشت و جانشين هاي آن ؛ اين گروه غذايي پروتئين وآهن بدن راتامين مي کنندو موادغذايي موجود در اين دسته براي خون سازي ،تکامل سيستم عصبي ورشد جنين لازمند.مانندانواع گوشت قرمز،مرغ،ماهي،تخم مرغ،انواع مغزها(گردو،بادام ،پسته،فندق و…)،انواع حبوبات(عدس،لوبيا،نخودو…)به منظور جلوگيري از سرايت بيماري انگلي حتما بايد گوشت کاملا پخته شود.

3-شير وفرآورده هاي آن مانند پنير،ماست،کشک؛ مصرف اين مواد هم کلسيم بدن مادر را تامين کرده و هم براي استخوان بندي جنين و شکل گيري واستحکام دندانهاي او در آينده ضروري است .علاوه بر کلسيم اين گروه داراي مواد مغزي ديگري مثل انواع ويتامين هاي آوب است.

4- سبزي ها وميوه ها ؛اين گروه شامل انواع سبزي ها مثل کاهو، هويج، گوجه فرنگي ، سيب زميني ، جعفري و انواع ميوه هاي تازه و خشک (توت خشک ، کشمش ،انجيرو…)است که شامل ويتامين هاي مورد نياز بدن و مقداري آهن هستند.يکي از مهمترين ويتامين هاي مورد نياز بدن ويتامين ث است.مصرف سبزيجات وميوه جات بصورت تازه اين ويتامين را براي بدن تامين مي کند. زيرا طبخ اين مواد ويتامين ث را ازبين مي رود. در مورد مصرف سيب زميني توصيه مي شود ابتدا کاملا تميز شسته شده و با پوست پخته شود. باتوجه به آنچه که گفته شد، مصرف مقدارکافي مواد غذايي حاوي کلسيم ، پروتئين،ويتامين C وهم چنين اسيدفوليک در دوران بارداري سلامت مادر و جنين را تامين مي کند .اسيدفوليک ماده اي است که مصرف آن بخصوص در سه ماهه اول حاملگي براي رشد سيستم عصبي جنين لازم است .سبزيجاتي مثل گل کلم واسفناج منبع خوبي براي اسيد فوليک مي باشد. در بارداري چون مصرف مواد غذايي به تنهايي افزايش نياز مادر به آهن وسايرموادمورد نيازرا تامين نمي کند ،مصرف قرص آهن ومولتي ويتامين از شروع ماه پنجم تا سه ماه بعد از زايمان واسيد فوليک از ابتدا تا پايان بارداري توصيه مي شود در خانم هايي که تصميم به بارداري مي گيرند وزمان مشخصي را براي حاملگي خود در نظر دارند، مصرف اسيدفوليک ازسه ماهه قبل ازبارداري تاپايان بارداري توصيه مي شود.

توجه: غذاهاي چرب ،شيريني ،مواد تحريک کننده مثل چاي وقهوه در بارداري بايد با احتياط خورده شود. در اين جدول به چند نمونه از غذاهاي داراي مواد مورد نياز بدن اشاره مي شود . روابط زناشويي:تمايل جنسي زنان بارداردرمراحل مختلف حاملگي تغييرمي کند. احساس لذت بيشتر ويا حتي تنفر از داشتن نزديکي دربارداري کاملا طبيعي است . تمايلات جنسي مردان هم ممکن است تغيير کند . اين احساسات متفاوت اغلب به علت تغييرات هورموني زنان ويا تصورات هر دو طرف در مورد وضعيت جسماني زن باردار وموقعيت خاص او در اين دوران مي باشد .در يک حاملگي سالم ، نزديکي تا قبل از ماه آخر حاملگي ضرري ندارد.مشروط به اينکه راحتي زن رعايت شده و وضعيت قرار گرفتن بدن او طوري باشدکه به شکم وي فشار وارد نشود خانم هايي که در حاملگي هاي قبلي خود سابقه سقط ،خونريزي ،پارگي کيسه آب وزايمان زودرس دارند ، بايد از نزديکي در سه ماه اول وآخر خودداري کنند.

بهداشت دهان ودندان در بارداری :

با توجه به اهميت مراقبت از دندان ها در حاملگي ،زن باردار بهتراست در طول بارداري حداقل يکبار توسط دندانپزشک معاينه شود.حداقل يکبار مسواک زدن در روز (قبل از خواب )ضروري است.

با پيشرفت حاملگي به علت افزايش هورمون ها ممکن است لثه ها متورم و پر خون شده و خونريزي از لثه ها پيش آيد ، اگر خونريزي زياد شده و بيش از چند روز ادامه يابد لازم است با دندانپزشک مشورت شود.

بهداشت روان در بارداری :

آرامش مادر از مسائلي است که امروزه بسيار مورد توجه قرار دارد .ثابت شده است که اضطراب وهيجانات زن حامله بر سلامت جنين تاثير مي گذارد .آرامش رواني مادربخصوص نزديک زايمان اهميت زياذي دارد. پدر خانواده مي تواند بيشترين نقش را در فراهم کردن محيطي آرام و دور از اضطراب براي همسرش داشته باشد. مصرف دارو و…:اکثر داروها مي توانند از جفت عبور کرده و به جنين رسيده و اثرات زيان باري براي جنين ونوزاد ايجاد کنند. از آنجايي که بيشترين اثرات سوء داروها و مواد مضر در سه ماهه اول حاملگي است لذا در اين مدت بايد از مصرف دارو بدون تجويز پزشک ، همچنين از کشيدن سيگار يا تنفس در فضاي آلوده به دود سيگار و همچنين انجام هر نوع عکسبرداري پزشکي بدون اجازه پزشک خودداري شود کشيدن سيگار ،نوشيدن الکل ،مصرف خودسرانه دارودر بارداري براي سلامت مادر ونوزاد خطرناک است.

. ورزش:

بهترين ورزش در بارداري،پياده روي در هواي آزاد است.خانم باردارمي تواند حدودنيم ساعت درروز وحداقل سه بار در هفته پياده روي کند . راه رفتن باعث تقويت عضلات شکم شده و درماه هاي آخربه راحت انجام شدن زايمان کمک مي کند .

انجام تمرينات بسيارساده در بارداري ضمن حفظ اندام مادر در کاهش انقباض عضلات لگن وران وکاهش کمردرد ودردپشت مؤثر بوده ومادر رااز نظر جسمي و روحي براي زايمان آماده مي کند انجام چند حرکت ورزشي ساده در بارداري : – در حالي که زانوها ودستها رابه زمين تکيه داده ايد ،عضلات کمروشکم خودرا به سمت بالا وپايين حرکت دهيد. -به پشت دراز کشيده ،زانوها را خم کنيد ودستها را دردو طرف بدن قرار دهيد .در حاليکه نفس هاي عميق وآهسته مي کشيد ، عضلات شکم وکمر خودرا به طرف بالا و پايين حرکت دهيد -در حاليکه ستون فقرات خودرا راست نگه داشته ايد زانوها رااز هم جداکرده وبه حالت نيمه نشسته درآئيد ،سپس به حالت ايستاده برگرديد . اين تمرين را مي توانيد به هنگام کار در منزل مطابق شکل انجام دهيد اجتناب ازتماس با افراد بيمار : ابتلاء مادرباردار به برخي بيماري هاي عفوني مثل سرخچه عوارض متعددي در جنين ايجاد مي کند.لذا زن باردار بايد ازتماس با افراد مبتلا به بيماري هاي عفوني مثل سرخجه وهپاتيت و آبله مرغان دوري کنند.تزريق واکسن بيماري هاي مثل سرخجه وهپاتيت به زنان قبل ازبارداري، از ابتلاءآنان به اين بيماري ها دردوران بارداري جلوگيري مي کند . در صورتي که خانم باردار با افراد مبتلا به اين بيماري ها تماس داشته و قبلا برعليه آن ايمن نشده باشد، حتما بايد با پزشک مشورت نمايد.

مشکلات شایع در دوران بارداری -تهوع همراه با استفراغ يا بدون آن: اين حالت بخصوص به هنگام صبح، يکي از اولين نشانه هاي حاملگي واز عوارض شايع اين دوران است که اغلب در اواخر ماه سوم خود به خود بهبود مي يابد .

براي مقابله با اين ناراحتي خوردن يک تکه نان برشته يا بيسکويت قبل از برخاستن از رختخواب ، مصرف غذا به مقدار کمتر ولي در دفعات بيشتر در طول روز ، خودداري از مصرف غذاهاي نفاخ،چرب و پرادويه توصيه مي شود.

در صورت داشتن استفراغ هاي شديد ، مکرر و به دفعات زياد به کارکنان بهداشتي مراجعه شود.

تکرر ادرار:

در ابتداي بارداري معمولا به علت بزرگ شدن رحم وفشار آن بر روي مثانه دفعات ادرار کردن بيشتر مي شود.بعدها ممکن است به علت تغيير وضع رحم وخارج شدن آن از لگن، فشار آن بر مثانه کمتر شدو اين حالت از بين برود. ولي در اواخر حاملگي با پايين آمدن سر جنين به داخل لگن وفشار ناشي ازآن دوباره تکرر ادرار ديده مي شود.

توصيه مي شود خانم باردار از مصرف مايعات قبل از خواب خوداري کند. ضمنا هرگز ادرار خودرا نگه ندارد زيرا اين کار باعث مشکلات ادراري مي شود.در صورتي که تکرر ادرارهمراه با سوزش و درد زير شکم باشد نشانه عفونت ادراري است و بايد با کارکنان بهداشتي درماني مشورت شود.

خستگي وخواب آلودگي:

در اوايل حاملگي بيشتر زنان احساس خستگي و خواب آلودگي مي کنند.معمولا اين حالت بعداز ماه چهارم بارداري بر طرف مي شود. استراحت بيشتر و تغذيه صحيح در اين مواقع لازم است.

يبوست: بسياري از خانمها که در حالت عادی اجابت مزاج طبيعي دارند ممکن است به علت تغييرات هورمورني و کند شدن حرکات روده ها وکاهش فعاليت جسماني در حاملگي دچار يبوست شوند.مصرف زياد مايعات درطول روز(حدود 6ليوان درروز)،استفاده از ميوه وسبزيجات تازه،مصرف غذاهاي حاوي فيبر زياد مثل نان سبوس دار وعادت به اجابت مزاج در ساعات معيني از روز درجلوگيري از اين حالات موثر است. مصرف ملين در حاملگي توصيه نمي شود،به جز مواردي که پزشک يا ماما تجويز مي کند.

تنگي نفس:

به علت بزرگ شدن رحم وافزايش فشار آن به قسمت پايين ريه ها ونيز اثرات هورمون هاي مربوط به بارداري ، ممکن است مختصري احساس تنگي نفس و تند شدن تنفس ايجاد شود. گذاشتن چند بالش زير سروشانه ها و قرار گرفتن به حالت نيمه نشسته و اجتناب از پرخوری در کاهش تنگي نفس به هنگام خوابيدن کمک مي کند . در صورت پيشرفت اين حالت حتما بايد با پزشک يا ماما مشورت شود.در ماه آخر بارداري ، زماني که سر جنين در داخل لگن قرار مي گيرد ، نفس کشيدن براي مادر راحت تر مي شود.

زياد شدن ترشحات مهبل (واژن ):

درطول حاملگي ترشحات واژن افزايش مي يابد که اين ترشحات سفيد رنگ يابي رنگ ، غليظ وبد بو است. در اين موارد لازم است ناحيه تناسلي خشک نگه داشته شده و بهداشت رعايت شود. در صورتي که رنگ ترشحات زرد يا مايل به سبز شده با خارش ، سوزش ويا بوی بد همراه باشد بايد به پزشک يا ماما مراجعه شود.

گرفتگي عضلات پا :

ازنيمه بارداري به علت بزرگي رحم وفشار روي اعصاب، گرفتگي عضلات پاها شايع است . گرم نگه داشتن و ماساژ عضلات ، باعث کم شدن گرفتگي عضلات و کاهش درد مي شود . چنانچه با اين اقدامات گرفتگي عضلات رفع نشد، ممکن است علت آن ، اختلال کلسيم باشد . در اين صورت بهتر است با پزشک مشورت شود.

کمر دردو پشت درد :

در برخي خانم ها بزرگ شدن رحم باعث انحراف مهره هاي کمر ، به سمت جلو شده ودرد پشت وکمر ايجاد مي کند .استراحت و پوشيدن کفش پاشنه کوتاه ، استفاده از کمربند مخصوص حاملگي ، انجام حرکات ورزشي مناسب و گرم نگه داشتن اين قسمت ها در کاهش درد موثر است .توصيه مي شود اين مادران بر روی تشک سفت بخوابند .

واريس:

در حاملگي گاهي به علت افزايش وزن بدن، سنگيني رحم و فشار آن به رگهاي بزرگ در لگن و سياه رگهاي پشت ران و ساق پا ، جريان خون مختل شده وواريس ايجاد مي شود . در اين حالت عروق پا متورم و دردناک است. درد و ناراحتي ناشي از واريس را مي توان با استراحت و نگه داشتن پاها (ساق وران) در سطحي بالاتر از سطح بدن ،کم کرد. مادر بايد دراز کشيده و پاهاي خود را روي صندلي يا چند بالش قرار دهد وازايستادن يا نشستن به مدت طولاني خودداري کند. پوشيدن جورابهاي مخصوص با مشورت پزشک ياماما نيزدر اين موارد توصيه مي شود.

درد کشاله ران:

با بزرگ شدن رحم ممکن است خانم باردار، دردهاي مبهمي را در کشاله ران احساس کند . اغلب اين درد ها با استراحت رفع مي شود . اگر اين گونه دردها مداوم شود بايد به پزشک يا ساير کارکنان بهداشتي مراجعه شود.

بي خوابي:

با افزايش ماههاي حاملگي به علت بزرگ شدن شکم ،حرکات جنين،درد پشت،کمردرد و تنگي نفس به تدريج خوابيدن براي مادر مشکل مي شود .نوشيدن يک ليوان شير گرم قبل از رفتن به بستر، گذاشتن کيسه آب گرم برروی پاها ، چند دقيقه قدم زدن در هواي آزاد ، حمام کردن با آب گرم و نخوردن غذاهاي سنگين در رفع بي خوابي موثراست .ضمنا بزرگي شکم و فشار رحم به رگهاي خوني که از پشت آن رد مي شود باعث اختلال در رسيدن خون به جنين وبعضي اندامهاي زن باردار بايد درماههاي آخر از خوابيدن به پشت خودداري کند. در اين تصوير بهترين وضعيت خوابيدن براي زنان باردارمشاهده مي شود:

سوزش دل:

يکی از شايع ترين شکايات زنان حامله سوزش سردل يا ترش کردن است که معمولا در اثر برگشت محتويات معده به مري بوجود مي آيد.در اکثر خانمهاي باردار اين حالت خفيف است وبا مصرف غذا با حجم کمتر ودر وعده هاي بيشتر ، حذف غذاهاي دير هضم ،چرب وسرخ کرده از رژيم غذايي وخودداري از تندخوردن غذا بهبود مي يابد. در صورتي که با رعايت اين موارد باز هم سوزش سردل ادامه داشت به کارکنان بهداشتي مراجعه شود.

خارش:

از نيمه دوم بارداري به بعد به علل مختلف از جمله بزرگ شدن رحم ،به تدريج عضلات وپوست شکم کشيده مي شود.در اين حالت برخي از خانمها از خارش پوست شکم و گاهي ساير نواحي بدن شکايت دارند. پوشيدن لباسهاي گشاد و آزاد،حمام کردن با آب ولرم و استفاده کمتر از صابون در محل خارش،همچنين مالين محلول هاي نرم کننده براي کاهش خارش مفيد است. خاراندن پوست سبب خارش بيشتر مي شود بنابراين بهتراست از ان کار خودداري ودر صورت شديدبودن خارش ويا ايجاد ضايعات پوستي در ناحيه خارش به پزشک يا ماما مراجعه شود.

احساس ضعف وسستي:

به علت تغييرات هورموني ناشي از حاملگي ممکن است مادر احساس ضعف وبي حالي کند .در اين موارد استفاده از هواي تازه ومحيط آرام ودور از ازدحام ، تنفس عميق ، انجام حرکات ورزشي سبک،خودداري از تغيير وضعيت ناگهاني مثلا از حالت نشسته به حالت ايستاده يا حالت خوابيده به نشسته توصيه مي شود .

ويار: بعضي از زنان در بارداری به مواد خاصي در اطراف خودحساس مي شود.مثلا از برخي بوها يا غذاها شديدا ناراحت مي شوند،يا برعکس به خوردن برخي مواد تمايل پيدا مي کنند. ويار غذايي شديدترين نوع ويار در حاملگي است.گاهي تمايلات ناجوري در خانمهاي باردار ديده ميشود . مانند خاک خوري ،خوردن برفک يخچال ويا ساير مواد مضر . لازم است اين افراد ضمن خودداري ازاين کار ، باپزشک يا ماما مشورت کنند .

زيرا ممکن است اين حالت به علت کمبود ماده خاصي در بدن باشد. گاهِي خانم باردار ممکن است بطور ناگهاني يا تدريجي دچار ناراحتي هايي شود که بي توجهي به آن موجب وقوع عوارض ناگوار براي او يا جنين ويا هردو مي شود . براي جلوگيري از بروز اين عوارض آگاهي از علائم خطر ضروري است.در صورت مشاهده اين علائم بايدهر چه زودتر به پزشک متخصص يا ساير کارکنان بهداشتي مراجعه شود : -خونريزي يا هر گونه لکه بيني -کاهش حرکات جنين در نيمه بارداري(بخصوص ماههاي آخر) -آبريزش -سردرد مداوم -تاري ديد وسرگيجه -تب ولرز -ورم صورت ودست ها -استفراغ هاي شديد دمداوم ويا خوني -درد زير شکم يا درد مشابه درد قائدگي ويا درد پهلوها -افزايش ناگهاني وزن -سوزش ادرار -زردي -ضايعات پوستي مانند ضايعات بيماري آبله مرغان،سرخچه و… خونريزي در نيمه اول حاملگي بخصوص سه ماها اول اغلب از علائم سقط يا حاملگي خارج رحم ويا بچه خوره (مول) است. اين حالت در نيمه دوم حاملگي بويژه سه ماهه سوم علامت جدا شدن زودتر از موعد جفت از ديواره رحم ويا پايين قرار گرفتن جفت در رحم است که همه اين موارد براي مادر و جنين خطر آفرين مي باشد.

تغییرات بدن در بارداری _با توجه به اينکه افراد خصوصيات جسمي ورواني متفاوتي دارند، تغييرات ناشي از بارداري نيز درخانمها فرق مي کند.
مهمترين اين تغييرات عبارتند از :

رحم و افزايش وزن مادر:
رحم که يک کيسه عضلاني ودر حالت عادي به شکل يک گلابي است. در حاملگي با رشد جنين به تدريج بزرگتر مي شود تا حدي که جنين، جفت و کيسه آب را در خود جاي ميدهد . پايان سه ماهه ي اول بارداري ، وبه اندازه اي بزرگ است که درمعاينه توسط ماما يا پزشک، لبه آن در پايين شکم لمس مي شود.در اين مدت وزن برخي ازخانمها ممکن است به علت تهوع واستفراغ شديد اضافه نشده ، حتي کاهش هم داشته باشد که بعدها با تغذيه مناسب جبران مي شود به تدريج در سه ماهه دوم با پيشرفت بارداري و بزرگ شدن رحم حاملگي براي اطرافيان نيز نمايان مي شود . در اواخر اين دوره رحم به قدري بزرگ است که قسمت فوقاني آن را ميتوان در بالاي ناف حس کرد. وزن اغلب خانمها در سه ماهه ي دوم 4-5 کيلوگرم و در سه ماهه ي سوم 5-6 کيلوگرم (حدود 500 گرم در هفته) اضافه مي شود. در پايان حاملگي به طور متوسط مادر حدود 9-13 کيلوگرم اضافه وزن خواهد داشت.

پستان ها:

در بارداري ،پستان ها به تدريج بزرگ و دردناک شده ، برآمدگي هاي کوچک اطراف نوک پستان ها برجسته و هاله اطراف آن تيره رنگ مي شود وبا رشد غدد شيري ، پستان ها براي شيردهي آماده مي شود از ماه پنجم به بعد ممکن است مايع زرد و شفافي از پستان خانم باردار ترشح شود. در اين مورد بايد فقط با آب ولرم نوک پستان ها را شستشو داد.

خلق و خوي:

در اوايل دوران بارداري همراه با شروع تغييرات ناشي از حاملگي ، معمولا تغييراتي در خلق و خوي و احساسات برخي از خانم ها ديده مي شود که امر طبيعي است ،سه ماهه دوم که بدن مادر به تغييرات ايجاد شده عادت مي کند، حالت تهوع صبحگاهي وويار از بين رفته و مادر در وضعيت متعادلي قرار مي گيرد.از آنجايي که حرکات جنين نيز از سه ماهه ي دوم( حدود ماه پنجم)احساس مي شود اين دوره لذت بخش ترين مرحله حاملگي براي مادر است.

در اواخر حاملگي مادر معمولا بي حوصله و عجول است وزن و شوهر،هر دودر مورد زايمان و سلامت نوزاد نگران هستند.در اين دوره پدرو مادرمي توانند با متوجه کردن افکار خود به تهيه مقدمات تولد نوزاد اين نگراني ها را کاهش دهند.

پوست :

در حاملگي خطوط تيره رنگي روي شکم خصوصا از ناحيه ناف به طرف پائين و ترک هائي در پوست شکم وگاهي پستان و ران ها ظاهر مي شود که به علت تغييرات هورموني در بارداري بوده وطبيعي است . چرب نگه داشتن اين نواحي تا حدي اززياد شدن ترکهاي حاملگي جلوگيري مي کند . همچنين در صورت برخي خانمها، لکه هاي قهوه اي رنگ نامنظم ظاهر مي شود که آن را ماسک حاملگي مي گويند . معمولا بعد از زايمان اين لکه ها ناپديد يا بسيار کم رنگ مي شود .