پزشک تو – سایت پزشکی

سوالات رایج درباره پر فشاری خون –

بیماری پر فشاری خون چیست ؟

یک بیماری مزمن و بدون علامت و خاموش که در 95-90 درصد موارد علت شناخته شده ای ندارد و اغلب بصورت اتفاقی در حین معاینه معمول و کنترل علایم حیاتی کشف می شود .درزمان تشخیص گاهی 30-10سال ازشروع بیماری گذشته یا بیمار باعوارض پرفشاری خون مثل سکته های مغزی – سکته های قلبی – نارسایی قلب – نارسایی کلیه – اختلال بینایی و..مراجعه می نماید به همین علت به این بیماری قاتل پنهان می گویند.

منظور از فشار خون دریک فرد چیست ؟

درهر فرد یکی از علایم حیاتی که پزشک در معاینه اولیه چک می کند فشار خون است که با دستگاه فشار سنج اندازه گیری می شود ومنظور میزان فشاری است که توسط قلب و سیستم عروقی بردیواره عروق وارد می شود تا خونرسانی متناسب با نیاز ارگان های مختلف بدن تامین شود که اگر از یک حد مشخص کمتر یا بیشتر شود با عث آسیب به دیواره عروق و ارگان های بدن می شود.

میزان طبیعی فشارخون چقدر است ؟
معمولا میزان ایده ال قشارخون کمتر از 80/120میلی متر جیوه است .

تعریف پرقشاری خون چیست ؟
اگر دریک فرد حداقل در دو ویزیت جداگانه فشارخون از 90/140میلی متر جیوه بیشتر باشد بعنوان بیماری پرقشاری خونی محسوب می شود .البته این تعریف به این معنا است که از این حد مشخص بسرعت میزان عوارض و خطر بیماری افزایش می یابد و گرنه حتی در فشارخون های کمتر نیز گاهی عوارض دیده شده است .

تقسیم بندی بیماری پرفشاری خون بر چه اساسی است ؟
بر اساس آخرین راهکارهای کمیته ملی و جهانی فشارخون را در چهار گروه تقسیم بندی می کنند :1- فشارخون نرمال یعنی فشار خون کمتر از 80/120میلی متر جیوه 2- مرحله قبل از فشارخون که فشار ماکزیمم بین 120-139میلی متر جیوه و فشار خون مینیمم بین 90-80میلی متر جیوه است 3-مرحله یک بیماری پرفشاری خون که فشارخون ماکزیمم بین 159- 140میلی متر جیوه و فشار مینیمم بین 99-90میلی متر جیوه است 4-مرحله دو پرفشاری خون یا پرفشاری خون شدید که فشارخون 100/160میلی متر جیوه یابیشتر است .

منظور از اینکه بعضی می گویند فشار شما 12روی 8 است یا 120 روی 80 چیست ؟
فشار خون دو پارامتر ماکزیمم یا سیستولیک یا فشاری که با انقباض قلب خون را درعروق به جریا ن می اندازد و یک فشار مینیمم یا دیاستولیک که در مرحله استراحت یا ریلاکس شدن قلب توسط عروق بدن خونرسانی به ارگان ها را انجام می دهد .منظور از فشارخون 80/120برحسب میلی متر جیوه و فشارخون 8/12برحسب سانتی متر آب است .

ازچه سنی و چه مواقعی باید فشارخون را اندازه گرفت ؟
تقریبا ازسن سه سالگی و در هر معاینه باید فشارخون اندازه گیری شود .

پرفشاری خون در چه سنی و چه جنسی شایع است ؟
این بیماری می تواند از بدو تولد تا افراد مسن و درهر دو جنس دیده شود با افزایش سن میزان پر فشاری خون افزایش می یابد درسنین پایین (کمتر از 50 سال )درمردان شایعتر است.پس از یائسگی در خانمها شایعتر است .بطوری که در سن بالای 75 سال 90درصد افرادهردوجنس پرفشاری خون دارند.

درجهان امروزی چند درصد پرفشاری خون دارند ؟
بیش از یک سوم تایک چهارم جمعیت دنیا وحدود یک بیلیون نفر یا با موارد کشف نشده حتی بیشتر پرفشاری خون دارند.

چرا با کنترل بسیاری از بیماری ها شیوع بیماری پر فشاری خون رو به افزایش است ؟
بدلیل افزایش طول عمر و افزایش جمعیت مسن جوامع و افزایش اپیدمی چاقی و تغییر الگوی زندگی بسمت زندگی شهری و ماشینی و تغییر الگوی غذایی و شاید افزایش آگاهی و مراجعه مبتلایان به بیماری پرفشاری خون …

خطر جدی و اصلی بیماری پر فشاری خون چیست ؟
این بیماری بدلیل ماهیت بدون علامت و تاخیر در تشخیص و عدم کنترل مطلوب و طولانی بودن درمان اغلب با عوارض پیشرفته آن کشف می شود و یک عامل خطر جدی سکته های مغزی در 54درصد و بیماری های قلبی و عروقی در 47درصد موارد است .که این دو شایع ترین علل مرگ ومیر در دنیا هستند.

علت بیماری پرفشاری خون چیست ؟
در 95-90موارد علت مشخصی برای این بیماری کشف نمی شود و ناشناخته است و اصطلاحا به این شکل بیماری پرقشاری اولیه یا ایدیو پاتیک می گویند و موارد باقیمانده را که با روش های تشخیصی بتوان یک علت مشخص برای بیماری پیدا کرد بعنوان پرفشاری ثانویه می گویند که دراین فرم بیماری اغلب با رفع علت زمینه ای مثل بیماری کلیوی یا بیماری تیروییدی پرفشاری خون برطرف می شود.

آیا بیماری پرفشاری خون یک بیماری ارثی است ؟
بیماری پرفشاری خون یک بیماری مولتی فاکتوریال یا چند عاملی است . ژنتیک و سابقه فامیلی (در بعضی موارد تا 70درصد )نقش قوی در ایجاد بیماری دارد ولی بصورت چند ژنی یا فامیلی است نه بصورت تک ژنی . معمولا یک زمینه فامیلی همراه با عوامل متعدد محیطی مثل تغذیه و مصرف نمک وچافی و بی تحرکی بصورت تواما نقش دارند.

آیا بیماری پرفشاری خون قابل پیشگیری است ؟
دربسیاری از موارد غیر فامیلی با رعایت یک الگوی تغذیه سالم و حفظ وزن ایده ال و فعالیت فیزیکی مناسب و پرهیز از مصرف الکل و دخانیات می توان از ابتلا به بیماری پیشگیری کرد یا به کنترل مطلوب بیماری کمک کرد یا عوارض آن را به حداقل رساند وهمه این اطلاع رسانی ها و آموزش ها به همین منظور است .

برای اینکه فشارخون بصورت دقیق تر و صحیح اندازه گیری شود و در انداز ه گیری خطا یا اشتباهی رخ ندهد چه نکاتی باید رعایت شود ؟یک سئوال بسیار مهم و اساسی است که چه نکاتی باید رعایت شود تا فشارخون اندازه گیری شده درست و صحیح باشد .درمطب یا کلینیک اغلب بدلیل استرس و اضطراب فشارخون اندازه گیری شده بالاتر از فشارخون حقیقی است برای اینکه خطا های معمول در این رابطه به حداقل برسد باید حداقل بیمار 5دقیقه استراحت کند بیمار براحتی روی صندلی یامبل تکیه دهد و پاهای بیمار راحت و آزاد باشد بازودرسطح قلب باشد حداقل دو بار فشارخون اندازه گیری شود .درمراجعه اول فشارخون هر دو دست و درمراجعه بعدی فشارخون بازویی که بالاتر بوده اندازه گیری شود کاف فشار خون با اندازه بازو متناسب باشد.حداقل از 30 دقیقه قبل سیگار یا کافئین مصرف نکرده باشد.درافراد مسن و دیابتی یا پارکینسون باید 5دقیقه پس ایستادن فشارخون مجدد از نظر افت فشارخون وضعیتی اندازه گیری شود.

پرفشاری خون ثانویه به چه مواردی گفته می شود ؟
در10-5درصد بیماران مبتلا به پرفشاری خون با بررسی دقیق آزمایشگاهی و معاینه بالینی کامل می توان علت احتمالی پرفشاری خون را کشف کرد وبا رفع علت زمینه ای پرفشاری خون بر طرف می شود

پیکس میکر چیست -پیس میکر یا ضربان ساز مصنوعی دستگاهی است که برای ایجاد تحریک الکتریکی یا ضربان قلب وگاهی برای تنظیم و کنترل ضربان قلب استفاده می شود .فعالیت الکتریکی صحیح از کانونی به نام کانون دهلیزی شروع می شود که پس از انتقال از حفرات فوقانی قلب تحت عنوان دهلیزها به کانون دهلیزی بطنی رسیده و متعاقب آن پس از انتشار در سیستم هدایتی به نام باندهای هدایتی راست و چپ سبب حرکت انقباضی مناسب در حفرات تحتانی قلب به نام بطن ها می شود. بروز اختلال در هریک از مناطق مذکور می تواند به اختلال در عملکرد الکتریکی و به دنبال آن نابسامانی در فعالیت مکانیکی قلب منجر شود که خود عاملی خواهد بود برای کاهش برون ده قلب و بروز علایم بالینی نظیر خستگی، دردهای قفسه صدری، تنگی نفس و کاهش گذرای سطح هوشیاری که آن را تحت عنوان سنکوپ می شناسیم.

ضربان ساز دایمی قلب یا پیس میکر قلبی یک وسیله الکترونیکی با وزن حدود ۳۰ گرم است که دارای یک باطری پرقدرت با مدارهای الکترونیکی و حافظه کامپیوتری است و قادر به تولید امواج الکتریکی است. این پالس های الکتریکی از طریق رشته های نازک به نام لید به عضله قلب منتقل می شوند. در صورت وجود انرژی کافی عضله قلب می تواند منقبض شده و تولید ضربان قلب کند. میزان انرژی موردنیاز برای انقباض عضله قلب و تعداد ضربان تولید شده توسط پیس میکر قابل بررسی و تغییر است که تحت عنوان آنالیز پیس میکر آن را می شناسیم.

ضرورت های استفاده از پیس میکر:
کاهش شدید ضربان قلب طبیعی در هر سطحی از مسیر تولید تا انتقال به بطن ها می تواند باعث بروز علایم بالینی شود. این اختلال می تواند گذرا یا دایمی باشد و همچنین می تواند به صورت اولیه (مانند تاثیر سن در تخریب راه های هدایتی) یا ثانویه باشد که مورد اخیر غالبا متاثر از عللی مانند سکته قلبی یا مصرف دارو بروز می کند. در هر صورت با تشخیص پزشک معالج می توان از پیس میکر های دایم برای جبران کندی ضربان قلب بهره برد.

انواع پیس میکر های دایم قلبی:
پیس میکر ها را در یک تقسیم بندی کلی می شود به سه گروه زیر تقسیم کرد:
▪ پیس میکر های تک حفره ای: این باطری های قلبی حاوی یک سیم رابط با قلب هستند و تنها در یکی از حفرات قلب این لید جا خوش می کند که می تواند حفره فوقانی (دهلیز) یا حفره تحتانی به نام بطن باشد.

▪ پیس میکر های دوحفره ای: همان طور که از نام آن پیداست هر دو حفره دهلیزی و بطنی دارای یک سیم رابط با ژنراتور پیس میکر هستند و به همین دلیل عملکرد این نوع باطری ها تناسب بیشتری با عملکرد طبیعی قلب دارد.
▪ ضربان سازهای سه حفره ای: دستگاه های شوک دهنده کاشتنی به نام ICDاین سیستم بکار می رود .

مراقبت های لازم پس از تعبیه پیس میکر :
کارت شناسایی که حاوی نام و نام خانوادگی، مدل دستگاه و خصوصیات آن است و نوع شرکت سازنده و پزشک معالج را مشخص می کند. اگرچه بیمار می تواند به راحتی به حرکت بپردازد ولی موارد زیر را باید رعایت کند:

▪ نباید اجسام با وزن بیشتر از ۵ ۴ کیلوگرم و بچه را بلند کند.
▪ بالا بردن دست از حد شانه مشکل ساز بوده و نباید صورت پذیرد.
▪ از کشیدن یا هل دادن اجسام سنگین باید اجتناب شود.
▪ در ۶ هفته نخست بعد از تعبیه پیس میکر، استفاده از بعضی ورزش ها نظیر تنیس، گلف و حتی بعضی از انواع شنا ممنوع است. قدم زدن و پیاده روی مانعی ندارد ولی از هرگونه برخوردهای فیزیکی و ورزش های رقابتی باید اجتناب شود.

تداخلات الکترومغناطیسی چیست؟
تداخلات الکترومغناطیسی یا EMIدر موارد زیر می تواند با ایجاد اشکال در مدارهای الکتریکی پیس میکر به آن آسیب برساند و حتی عملکرد صحیح ضربان ساز را دچار وقفه کند. منابع آن عبارتند از:

▪ تداخلات الکتریکی توسط دستگاه هایی که به خوبی ایزوله نشده اند.
▪ دستگا های الکتریکی که انرژی زیادی تولید می کنند مانند ژنراتور های صنعتی.
▪ دستگاه هایی نظیر دستگاه های جوش فلز و تولیدکننده قوس الکتریکی.
▪ تعدادی از دستگاه های تشخیص طبی مانند MRI، رادیوتراپی و دستگاه های کنترل کننده درد.

کدام دستگاه های الکتریکی در بیماران دارای پیس میکر بی خطر است؟
بیشتر دستگاه هایی که در منزل استفاده می شوند چنانچه خراب نباشند منعی جهت استفاده ندارند. از این گونه وسایل می توان به این موراد اشاره کرد: اجاق های مایکروویو، سرخ کن های الکتریکی، چاقوی الکتریکی، مسواک های الکتریکی، تلویزیون، پتوهای برقی و در های گاراژ الکترونیکی. وسایلی که در محل کار هستند یا دستگاه های پزشکی در بیشتر موارد مشکل ساز نیست. رادیوگرافی قفسه صدری یا سونوگرافی، ماموگرافی یا CT scanمنعی جهت استفاده ندارند.

برخورد با محیط های حاوی تداخلات الکترومغناطیسی:
بهترین کار در این مواقع، خارج شدن از محیط این تداخلات یا خاموش کردن دستگاه است. در فرودگاه می توان با نشان دادن کارت ضربان ساز دایم از دروازه های امنیتی عبور نکرد ولی حتی عبور لحظه ای نیز در بیشتر موارد مشکلی ایجاد نمی کند. از دیگر محیط هایی که باید بیماران دارای ضربان ساز دایمی قلب با احتیاط تردد کنند، فروشگاه های مجهز به سیستم ضدسرقت الکترونیکی است. در هر صورت به هنگام بروز علایمی نظیر سرگیجه و تپش قلب در چنین محیط هایی لازم است که به سرعت از محیط خارج شد و با پزشک معالج تماس گرفت.

تنگی نفس ناشی از بیماری قلبی چیست –

یکی ازعلایم بسیار شایع بیماریهای قلبی و غیر قلبی می باشد بطور معمول یک فرد درشرایط طبیعی و عادی متوجه نفس کشیدن خود نمی شود . احساس نامطبوع از تنفس یا احساس ناراحتی هنگام تنفس را تنگی نفس می گویند .معمولا می تواند ناشی از بیماری قلبی باشد که در بیماران مبتلا به نارسایی قلب – اختلال شدید دریچه های قلب – بیماریهای عروق کرونر – افزایش ضخامت دیواره های قلب یا کاهش کمپلیانس عضله قلب – بیماریهای عضله میوکارد یا کاردیومیوپاتی – بیماریهای پرده پریکارد قلب و…سبب کاهش بازده قلب و کاهش خونرسانی به عضلات و ریه ها و …ایجاد تنگی نفس می شود و از طرفی بیماریهای قلبی سبب افزایش فشارسمت چپ قلب و انتقال این فشار به مویرگهای ریوی و احتقان عروق ریه و بدنبال آن تراوش مایع به فضای آلوئولی ریه و اختلال در تبادلات گازی ریه می شود واین پروسه منجر به هیپوکسی و زجر تنفسی یا تنگی نفس می شود.

تنگی نفس ناشی ازبیماری قلبی معمولا به هنگام فعالیت بدنی یا فعالیت بیش از کار معمول روزانه یا هنگام بالا رفتن از سطح شیب دار یا پله ها رخ می دهد البته در افراد مبتلا به بیماری شدید قلبی ممکن حتی درحال استراحت یا حتی دراز کش هم تنگی نفس دارند بطوری که درافراد مبتلا به نارسایی قلب اغلب هنگام خواب باید روی دو بالش یابیشتر بخوابند بعضی از این بیماران چند ساعت پس از شروع خواب با تنگی نفس حمله ای شبانه بدلیل توزیع مجددمایع ادم محیطی در وضعیت دراز کش به پشت از خواب بیدار می شوند .البته بعضی بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه نیز که سابقه بیماری ریوی و مصرف سیگار همراه با سرفه های خلط دار مزمن و شبانه و خس خس سینه دارند دیده می شود .

علاوه بر بیماریهای قلبی تنگی نفس دربیماریهای ریه یا بیماریهای دیواره قفسه سینه – کم خونی – چاقی مفرط – فقدان آمادگی جسمانی و در اختلالات هیجانی و اختلال غدد مثل کم کاری تیروئید نیز دیده می شود .شروع ناگهانی تنگی نفس با یا بدون درد قفسه سینه ممکن علامت آمبولی ریه باشد .تنگی نفس همراه با سرفه خلط دار اغلب ناشی از بیماری ریه است .تنگی نفس همراه با خلط خونی معمولا بدلیل بیماری ریوی است .البته گاهی در بیماران مبتلا به ادم ریه یا تنگی دریچه میترال نیز خلط خونی دیده می شود .

مواردی تنگی نفس که باید توسط بیمار و پزشک جدی گرفته شود:

تنگی نفس ناگهانی
تنگی نفس همراه با درد قفسه سینه
تنگی نفس همراه با خلط خونی
تنگی نفس با شروع جدید بخصوص با فعالیت
تنگی نفس های حمله ای یا شبانه
و….