پزشک تو – سایت پزشکی

پیشگیری از گرفتگی عضلات پا – به درد شدید و سفت شدن عضلات که ناگهانی رخ داده و مدت آن از چند ثانیه تا چند دقیقه است، گرفتگی عضلات می گویند. گرفتگی عضلات پا می تواند در خواب یا بیداری و معمولا در نتیجه اسپاسم و سفت شدن عضلات ساق پا رخ میدهد. بعضی اوقات ممکن است این گرفتکی ها در ران پا یا کف پا و انگشتان رخ دهند.

دلایل گرفتگی عضلات پا چیست

دلیل گرفتگی عضلات پا همیشه معلوم نیست، گرفتگی عضلات ممکن است به دلایل یا شرایط مختلفی از جمله:

صدمات ناشی از ورزش یا فشار بیش از حد به ماهیچه در هنگام ورزش.
بارداری، گرفتگی عضلات ممکن است در نتیجه کمبود کلسیم و منیزیم، بخصوص در ماههای آخر ممکن است بخاطر کاهش مواد معدنی در بدن از جمله کلسیم و منیزیم رخ دهد.
ماندن در هوای یا آب سرد.
مشکلات پزشکی و سلامتی از قبیل، مشکلات جریان خون(بیماری شریانی محیطی)، بیماری کلیه، بیماری تیروئید، و اسکلروزیس چندگانه.
ایستادن در سطوح سفت، یا نشستن زیاد و یا قراردادن پا در حالت های اذیت کننده در هنگام خواب.
کمبود کلسیم، پتاسیم و سایر مواد معدنی در خون.
کاهش رطوبت و آب بدن.
مصرف داروهایی خاص از قبیل، داروهای ضد روان پریشی، قرصهای ضد بارداری، قرصهای دیورتیک، استاتین و یا استروئیدی.

درمان گرفتگی عضلات

ممکن است شما مجبور به امتحان چندین یک از راههای زیر برای پایان دادن به گرفتگی عضلات پا باشید، این راهها عبارتند از:

کشیدن و ماساژ ماهیچه.
دوش آب گرم و یا قرار دادن حوله گرم برروی ماهیچه.
استفاده از کمپرس یخ(همیشه یک تکه پارچه بین پوست و یخ قرار دهید).
قرصهای مسکن مجاز مانند، استامینوفن، ایبو پروفن یا ناپروکسن. قبل از مصرف قرص از عدم تداخل دارویی آنها و یا ضرر آنها برای سلامتی شما تحقیق کنید.
درصورتیکه به پزشک مراجعه کردید و دارویی برای شما تجویز کرده، آنرا مصرف کنید.
نوشیدن مایعات.
راه رفتن یا آهسته تکان دادن پا.
کشیدن عضلات ساق پا، شما می توانید این کشش را درحال ایستاده یا نشسته انجام دهید.

پیشگیری از گرفتگی عضلات

در زیر به بیان توصیه هایی می پردازیم که ممکن است به شما در پیشگیری از گرفتگی عضلات یا اسپاسم عضلانی کمک کند:

میزان زیادی آب و سایر مایعات بنوشید، طوریکه رنگ ادرار شما زرد روشن یا شفاف مانند آب شود.
از مصرف الکل بپرهیزید و مصرف مواد کافئین دار را کم یا متوقف کنید.
مواد غذایی سالم و غنی در کلسیم، پتاسیم و مگنزیم مصرف کنید(بخصوص اگر باردارید) .
یا دوچرخه سواری کنید و یا از دوچرخه های ثابت استفاده کنید.
قبل از خواب و قبل و بعد از ورزش، نرمش کنید.
فشار ورزش و تمرین خود را یکدفه بالا نبرید.
ازمولتی ویتامین استفاده کنید.
از شربت های ویتامین ب کمپلکس استفاده کنید.
درصورتیکه دارویی که توسط دکتر برای شما تجویز شده مصرف می کنید و فکرد می کنید گرفتگی عضلات شما به دلیل مصرف آن است، با پزشک خود درباره آن مشورت کنید.
درصورتیکه خودسرانه دارویی مصرف می کنید، و دچار گرفتگی عضلات شده اید با پزشک خود درباره آن دارو و جایگزین هایش صحبت کنید.

گرفتگی عضلات مزمن

درصورتیکه گرفتگی عضلات شما پی در پی و یا شدید است به پزشک مراجعه کنید، این نوع گرفتگی عضلات ممکن است بدلیل سندرم پای بیقرار باشد.

ساختار استخوانهای بدن –

از نظر ساختاری استخوان های بدن انسان از دو نوع بافت پیوندی (غضروف و استخوان ) تشکیل شده است. مانند دیگر بافت های پیوندی، استخوان یا بافت استخوانی از مقدار زیادی ماده ی بین سلولی که سلول های گسترده ای را در بر گرفته اند تشکیل شده است.همچنین بر خلاف سایر بافت های پیوندی ،مواد بین سلولی استخوان ها از جنس نمک های معدنی و بویژه فسفات و کربنات کلسیم است. این نمک ها عامل سختی استخوان ها و در نتیجه استخوانی شدن انها هستند. استخوان عضوی پیچیده است و بافت استخوانی که یکی از انواع بافت پیوندی مستحکم است .

از دو بخش اسفنجی و متراکم درست شده است. بافت استخوانی متراکم که بسیار سخت است ودر استخوان های پهن یا در تنه استخوان های دراز یا به صورت لایه ای روی قسمت اسفنجی استخوان ها کشیده شده است و بافت اسفنجی که در انتهای استخوان های دراز وجود دارد.مغز استخوان در مرکز ان قرار دارد و به دو صورت قرمز و زرد مشاهده می شود.مغز زرد بیشتر از چربی تشکیل شده است و در سوخت و ساز استخوان ها دخالت دارد درصورتی که مغز قرمز عمل خون سازی را به عهده دارد و سلول های خونی را تولید می کند. مانند دیگر اعضاء استخوان ها به وسیله عروق و اعصاب تغذیه می شوند.

سطح استخوان ازپرده ضریع پوشیده شده است. ضریع که استخوان ها را می پوشاند پرده ای از بافت همبند رشته ای بوده و از دو لایه درست شده است. جنس لایه خارجی از بافت همبند متراکم است و جنبه حفاظتی دارد در صورتی که لایه داخلی از بافت همبند کم تراکم تر تشکیل شده است و محتوی مقدار زیادی عروق و اعصاب است . از طریق این لایه است که عروق خونی و اعصاب وارد استخوان می شود.لایه داخلی ان محتوی سلولهای است به نام استئوپلاست و این سلولها سبب رشد عرضی استخوان ،ساختن استخوان در هنگام رشد و یا التیام استخوان هنگام شکستگی می شوند . اگر ضریع استخوان نباشد استخوان می میرد.

سطوح مفصلی از ضریع پوشیده نشده است بلکه در بیشتر استخوان ها از غضروف شفاف پوشیده می باشد.از نظر ریز بینی، بافت متراکم ساختمان مرتب و زیبایی دارد و از مجموعه سیستم های هاورس تشکیل شده است. در وسط سیستم های هاورس مجرای وسیعی است به نام مجرای مرکزی هاورس که حاوی عصب و عروق مربوط به استخوان می باشد . دورتادور این مجرا تیغه های استخوانی وجود دارد که به صورت لایه های هلالی شکل قرار دارند . در فواصل این تیغه ها حفرات وسیعی که محتوی سلول های استخوانی می باشد قرار گرفته اند این حفرات به وسیله مجاری کوچک به مجرای مرکزی هاورس مربوط می شوند . در بافت اسفنجی ،سیستم هاورس به صورت فوق نیست ،مجرای مرکزی هاورس وجود ندارد و تیغه ها به صورت نامنظم قرار دارند و عروق خونی در لابه لای آن پخش می شود.

استخوان شامل ماده زمینه‌ای و سلولهای بافت استخوانی است. ماده زمینه‌ای به دو صورت بی‌شکل و شکل‌دار وجود دارد. ماده زمینه‌ای بی‌شکل شامل مواد کانی نظیر فسفات و کربنات کلسیم و منیزیم، یون سیترات، یون فلوراید، سدیم و پتاسیم است. مواد آلی شامل کندروآتین سولفات C و Aو پروتئینی به نام استئوموکوئید و مواد آلی دیگری است که عبارتند از: استئونکتین ، که بلورهای کانی را به کلاژن وصل می‌کنند. استئوکلسین که کلسیم را به خود می‌بندد. سیالوپروتئین و پروتئین شکل دهنده استخوان است.

ماده شکل‌دار آن، کلاژن است. کلاژن به صورت یک هسته مرکزی است که مواد کانی بر روی آن رسوب کرده‌اند. کل این ترکیبات بلورهای هیدروکسی آپاتیت را تولید می‌کنند. هیدروکسی آپاتیت تیغه‌های استخوانی را به شکل دوایر متحدالمرکز می‌سازد. علاوه بر اینها ماده سومی بنام سیمان وجود دارد که اولاً رشته‌های کلاژن را به یکدیگر می‌چسباند، ثانیاً سیستمهای هاورسی را به یکدیگر متصل می‌کند و شکل منظمی به آنها می‌دهد. سلولهای بافت استخوانی بر چهار نوع‌اند که همزمان قابل رویت نیستند.

ساختار شیمیایی استخوان

استخوان از مواد آلی به نام اوسئین و اوسئوموکئید و مواد معدنی بویژه املاح مختلف کلسیم تشکیل شده است. قابلیت ارتجاع استخوان به علت وجود مواد آلی آن است ولی سختی استخوان به علت وجود املاح معدنی و کلسیم است. اگر استخوان را حرارت دهیم املاح آلی آن می سوزد ولی املاح معدنی آن باقی می ماند لذا استخوان شکل خود را حفظ کرده ولی خیلی شکننده می شود. اگر استخوان را در محلول اسید کلریدیک یا اسید نیتریک بگذارند مواد آلی آن باقی مانده در حالی که املاح معدنی آن حل می شود. در چنین حالتی باز هم استخوان شکل خود را حفظ می کند اما سختی آن از بین می رود و به آسانی خم می شود. مواد معدنی دو سوم و مواد آلی یک سوم استخوان را تشکیل می دهند. نسبت درصد مواد آلی با افزایش سن کاهش می یابد و بلعکس مواد معدنی افزایش می باید. به همین جهت قابلیت ارتجاع ، استخوان افراد مسن از استخوان کودکان کمتر است و زود تر می شکند .

رشد و نمو استخوان –

روند اصلی استخوانی شدن در جنینی که حدود شش هفته از عمر آن می گذرد شروع می شود و تا زمانی که فرد به دوران نوجوانی برسد ادامه خواهد یافت. در این حال کندروبلاست ها مسئول ساختن غضروف و استئوبلاست ها عامل استخوان هستند.نمو طولی استخوان تا سن معینی ادامه می یابد اما نمو قطری آن در تمام عمر ادامه دارد. رشد طبیعی استخوان در جوانان و استخوان سازی در نوجوانان به عوامل زیادی بستگی دارد .

این عوامل به دو گروه تقسیم می شوند:
عوامل خارجی
غذا به ویژه مواد غذایی کلسیم دار و فسفردار مثل شیر ، پنیر ، میوه های خشک و تازه ، سبزی ها مانند چغندر ،هویج ، کلم ، اسفناج و غذاهای فسفردار مثل گوشت، تخم مرغ و غلات باید در رژیم غذایی قرار داده شوند .
همچنین ویتامین های آ ، ث ، د در رشد استخوان مؤثرند . ویتامین ” د ” سبب جذب کلسیم در روده می شود و کمبود آن بیماری راشیتیسم را به دنبال خواهد داشت.این ویتامین در شیر ،کره ، پنیر،تخم مرغ و روغن ماهی وجود داشته و همچنین بر اثر تابش خورشید بر روی ارگوسترول پوست در بدن انسان تولید می گردد. وظیفه اصلی ویتامین ها فوق کاربرد درست کلسیم و فسفر به وسیله بدن می باشد.

عوامل داخلی
ترشح بعضی از هورمون ها مانند تیروکسین و سوماترتروپ و ترشح غده تیموس در رشد استخوان مؤثر است و هرگونه اختلال در ترشح این هورمون ها سبب کوتاه ماندن استخوان و غیر طبیعی بودن قد خواهد شد به همین دلیل است که بدن باید مقدار مناسب هورمون های مسئول فعالیت بافت استخوانی را فراهم کند . پاراتورمن نیز مقدار کلسیم خون را ثابت نگه داشته و در تثبیت کلسیم و فسفر در بافت استخوانی نقش مهمی را ایفا می کند.

هورمون های جنسی نیز بعنوان عاملی دو طرفی عمل می کند . این هورمون ها از یک طرف به رشد استخوان های جدید کمک می کند و از طرف دیگر در از میان بردن سلولهای غضروفی در صفحه های اپی فیز (انتهای استخوان) شرکت می کنند.