پزشک تو – سایت پزشکی

علائم سنگ ادراری –

بطور کلی سنگهای کلیه ابتدا در کلیه ساخته می شوند و بعد به قسمتهای پائین تر مثل مثانه می روند.

ابتلا به آنچه با عنوان «سنگ ادرار» شناخته می‌شود در واقع ناشی از دلایلی چند است؛ از جمله نوع تغذیه و بخصوص میزان تصفیه آب از املاح گچی و آهکی و مانند آن. در این نوشتار علائم ابتلا به سنگهای ادراری گردآوری شده تا در صورت احساس درد، مشخصات آن را بدانید. البته به خاطر بسپارید هیچ گاه دانسته‌هایی که با خواندن یک مقاله نصیب فرد می‌شود به پای تشخیص یک پزشک متخصص و آگاه نمی‌رسد و در هر زمینه مربوط به سلامت، بهترین راه معاینه این افراد است.

نوعی از سنگهای ادرای در مثانه ظهور می‌کند.

علایم سنگ مثانه:

– درد در بالای آلت

– بیرنگی ادرار
– کم کم خارح شدن ادرار و تیر کشیدن در مجرای ادرار
– دربعضی موارد بند آمدن ادرار

توجه کنید مصرف زیاد گوشت و ترشی باعث افزایش اسید اوریک خون می شود همچنین مصرف زیاد قرص های کلسیم، شکستگی استخوان و مصرف زیاد لبنیات باعت ایجاد سنگ می شود حال اگر رنگ سنگ زرد و کدر بود سنگ کلیه و اگر رنگ سفید داشت سنگ مثانه می باشد. تشخیص ساده برای فهمیدن نوع سنگ اگر درد در پشت کلیه تا رانها داشتید مانند درد زایمان می ماند سنگ کلیه و اگر سوزش در مجاری تناسلی و احساس دفع ادرار مکرر داشتید احتمال سنگ مثانه می باشد.

دیگری از سنگها در کلیه ظهور پیدا می‌کنند.

علائم سنگ کلیه:

بطور کلی سنگهای کلیه ابتدا در کلیه ساخته می شوند و بعد به قسمتهای پائین تر مثل مثانه می روند. علائم و نشانه های سنگ کلیه بر حسب محل آن با هم فرق دارد. گاهی سنگها کوچکند و تا زمانی که داخل کلیه هستند هیچ علامتی ایجاد نمی کنند. گاهی این سنگها در هنگام خروج از کلیه در مسیر ایجاد انسداد می کنند و می توانند باعث درد پهلو، عفونتهای عود کننده یا ادرار خونی دائم شوند.

وقتی سنگها از کلیه خارج شده و وارد حالب می شوند، دردهای تیزی ایجاد می کنند که در پهلوست، ولی درد معمولا به اطراف پهلو و نواحی شکم تیر می کشد. ممکن است با تهوع و استفراغ توأم شود. دردها به صورت متناوب است یعنی بعد از یک دوره شدید یک زمان آرامش وجود دارد. وقتی که سنگ به طرف پایین تر حرکت می کند دردها به قسمتهای پایین تر مثل کشاله ران تیر می کشد. این افراد معمولا تب ندارند، مگر اینکه عفونت هم داشته باشند.
سختی ادرار، بیرون آمدن شن از مجرای ادرار، درد کمر و پایین کمر از علائم سنگ کلیه می باشد.

نشانه های پرکاری غدد فوق کلیه –

مشغله های کاری به علت شیوه زندگی و لزوم ایجاد تعادل بین کار و مسئولیت های اجتماعی و وظایف منزل می تواند فشار زیادی روی فرد ایجاد کند و غدد معروف به غدد فوق کلیوی که ما را در طول یک زندگی پراسترس همراهی می کند، پس از مدتی دچار فرسودگی می شود. در این مطلب از نیوزویک به چند علامت نارسایی غدد فوق کلیوی اشاره شده است.

● علایم:
▪ آلرژی
▪ اضطراب و بدخلقی
▪ آرتروز
▪ میل به غذاهای شور و یا شیرین
▪ افسردگی
▪ گرسنگی مفرط
▪ خستگی مفرط
▪ حساسیت چشم به نور
▪ احساس ناتوانی در کنترل استرس های زندگی
▪ ابتلا به سرماخوردگی، آنفلوآنزا و عفونت های دیگر به طور مکرر
▪ بی خوابی
▪ سندروم روده تحریک پذیر
▪ فشار خون پایین
▪ ضعف شدید
▪ علایم مشابه به یائسگی مانند گرگرفتگی، حالت روحی متغیر
▪ تمرکز ضعیف
▪ سوء هاضمه
▪ سندروم پیش از قاعدگی
▪ افت عملکرد سیستم ایمنی بدن
▪ حساس شدن به سرما
▪ احساس کسالت با وجود استراحت کافی
▪ دوره نقاهت طولانی پس از بیماری.
البته این علائم می تواند، نشانه بیماری دیگری نیز باشد بنابراین بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. از طرفی به یاد داشته باشید که نارسایی غدد فوق کلیوی تمام علائم مذکور را در برندارد.

پیشگیری از عفونت ادراری –

عفونت ادراری يك اصطلاح عمومي است كه به جايگزيني و رشد عامل بيماري‌زا مانند باكتري در كليه، مثانه و يا مجاري ادراري اطلاق مي‌شود.

 اين عامل بيماري‌زا متناسب با عضوي كه آلوده مي‌كند با عناوين “پيلونفريت” يا عفونت كليه، “سيستيت” يا عفونت مثانه و “اورتريت” يا عفونت پيشابراه ناميده مي‌شود البته در برخي موارد دو يا سه عضو همزمان به يك عامل بيماري‌زا آلوده مي‌شوند. عامل بيماري‌زا اغلب يك باكتري به ويژه از نوع باكتري‌ ايكولي است.

به گزارش سايت مركز تخصصي مايوكلينيك، علائم باليني در اين بيماري بستگي به عضوي دارد كه آلوده شده است اما شايع‌ترين علائم شامل سوزش ادرار، تكرر ادرار، احساس فوريت در دفع ادرار و گاه تب و بروز درد در پهلوها هستند. كشت ادرار اغلب مي‌تواند عامل بيماري‌زا را تشخيص دهد و نشان دهد كه چه دارويي براي درمان آن مناسب‌تر است.

پزشكان تاكيد كردند كه براي جواب صحيح آزمايش، بيمار نبايد قبل از اخذ نمونه براي تست از داروهاي آنتي بيوتيك استفاده كرده باشد.

به توصيه متخصصان مركز مايوكلينيك، براي پيشگيري از عفونت ادراري مي‌توان اقدامات زير را انجام داد:

– هيچگاه احساس دفع ادرار را ناديده نگيريد و سعي كنيد هر بار مثانه كاملا خالي شود.
– نوشيدن مقادير زيادي آب را فراموش نكنيد. روزانه حداقل هشت ليوان آب بنوشيد.

– بعد از اجابت مزاج، موضع را از جلو به عقب تميز كنيد تا از ورود باكتري‌هاي مدفوع به پيشابراه پيشگيري شود.
– رعايت بهداشت در اندام‌هاي توليدمثلي را جدي بگيريد.

– عصاره شاتوت بنوشيد. مطالعات نشان داده است كه آب عصاره شاتوت ميزان باكتريها را كاهش داده و از جايگزيني باكتري‌هاي جديد در دستگاه ادراري پيشگيري مي‌كند. البته اين بدان معني نيست كه نوشيدن عصاره شاتوت منجر به درمان عفونت ادراري مي‌شود چون در صورت ابتلا، حتما بايد به پزشك مراجعه كرده و آنتي بيوتيك مصرف كنيد.

– از به كار بردن فرآورده‌هاي بهداشتي براي تميز كردن دستگاه توليدمثلي، شامل اسپري يا پودر و نيز صابون‌هاي قوي، خودداري كنيد چون مواد فوق پيشابراه و ساير بخش‌هاي اين دستگاه را ملتهب مي‌كنند و محيط كشت مناسبي براي رشد باكتري‌ها بوجود مي‌آورند.

– حتما لباس‌هاي زير را از جنس نخي استفاده كنيد.

نوشیدنی های ادرار آور کدامند _

پاهایتان ورم کرده؟ احساس سنگینی و نفخ رهایتان نمی‌کند؟ می‌خواهید کلیه‌هایتان را تمیز کنید؟ اگر جوابتان مثبت است برای دفع آب بدنتان می‌توانید به جای مصرف قرص‌های دیورتیک (ادرارآور) از نوشیدنی‌های ادرارآور صد درصد طبیعی و البته پرخاصیت استفاده کنید. با ما باشید تا با این نوشیدنی‌های مفید آشنایتان کنیم.

جعفری: ادرارآور فوق‌العاده

جعفری خواص دیورتیک فوق‌العاده‌ای دارد که نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. این سبزی معطر می‌تواند آب اضافی جمع شده در بافت‌های بدن را دفع کند.

روش استفاده

برای تهیه‌ی دمنوش جعفری کافی است دو قاشق جعفری را در یک فنجان آب جوش ریخته و اجازه دهید به مدت 10 دقیقه بجوشد. سپس آن را صاف کنید. می‌توانید روزانه تا 3 فنجان از این دمنوش را میل کنید. اگر بهبودی در وضعیتتان ایجاد نشود به پزشک مراجعه کنید. همچنین می‌توانید آب یک دسته جعفری را در مخلوط کن گرفته و میل کنید.

دم گیلاس
دم (چوب) گیلاس حاوی فلاوونوئیدها و پتاسیم است که باعث افزایش میزان ادرار می‌شود. برای همین یک درمان فوق‌العاده برای مقابله با احتباس آب محسوب می‌شود. خوشبختانه دم‌کرده‌ی دم گیلاس عوارض ناخوشایندی در پی ندارد.

روش استفاده

دم (چوب) گیلاس‌ها را (به صورت کامل یا پودر شده) در آب جوش بریزید. برای هر لیتر آب 20 گرم از این چوب‌ها نیاز دارید.

اجازه دهید به مدت 10 دقیقه بجوشد سپس محلول را صاف کنید. می‌توانید بعد از هر وعده‌ی غذایی از این دمنوش میل کنید. دم گیلاس در ترکیبات بیشتر نوشیدنی‌های ادرارآور وجود دارد.

آناناس، انگور و زغال‌اخته
آناناس به دلیل سرشار بودن از پتاسیم خواص دیورتیک (ادرارآور) دارد. می‌توانید از میوه‌ی تازه یا آب آن استفاده کنید چون خواص یکسانی دارند.

انگور نیز همین خاصیت را دارد به خاطر اینکه سرشار از آب است و باعث دفع ادرار می‌شود. زغال‌اخته نیز جزو میوه‌های ادرارآور است. به خاطر اینکه سرشار از «آربوتین» است. مصرف آب زغال‌اخته با احتباس آب مقابله می‌کند.

توجه داشته باشید که آبمیوه‌های صنعتی سرشار از قند هستند. بهتر است از آب‌میوه‌های بدون قند افزوده استفاده کنید. همچنین می‌توانید آبمیوه‌های صنعتی را با مقداری آب رقیق کنید. در این صورت قند کمتری وارد بدنتان می‌شود.

جعفری خواص دیورتیک فوق‌العاده‌ای دارد که نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. این سبزی معطر می‌تواند آب اضافی جمع شده در بافت‌های بدن را دفع کند

گیاه قاصدک: دیورتیک طبیعی
پژوهش‌ها از خواص دیورتیک گیاه قاصدک روی موش‌ها خبر می‌دهند. برگ‌های این گیاه تصفیه‌کننده‌ی خون هستند و میزان ادرار را افزایش می‌دهند.

روش استفاده

گیاه قاصدک را به صورت دمنوش مصرف می‌کنند. 30 گرم برگ خشک قاصدک را در یک لیوان آب جوش بریزید و به مدت 10 دقیقه دم کنید. می‌توانید یک ساعت بعد از ناهار و شام از این دمنوش میل کنید. اگر علائمتان رفع نشد به پزشک مراجعه کنید

درخت زبان گنجشک برای مقابله با احتباس آب
برگ‌های گیاه زبان گنجشک حاوی «مانیتول» و همچنین پتاسیم هستند که هر دو خواص ادرارآوری دارد. به همین دلیل هم باعث دفع ادرار می‌شوند.

روش استفاده

10 تا 20 گرم برگ خشک این گیاه را در 1 لیتر آب جوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید. سپس دمنوش‌تان را صاف کنید و روزانه یک تا دو فنجان از آن میل

چای سبز برای تحریک عملکرد کلیه‌ها
حتماً در مورد خواص به خصوص خواص لاغری چای سبز زیاد شنیده‌اید.چای سبز همچنین یک دیورتیک طبیعی واقعی است که به عملکرد خوب کلیه‌ها کمک می‌کند. کافئین موجود در آن نیز برای مقابله با حالت احتباس آب مفید است.

روش استفاده

یک قاشق چای‌خوری چای سبز را در یک فنجان آب جوش بریزید و به مدت 10 دقیقه دم کنید. می‌توانیدروزانه یک فنجان از این چای را نوش جان کنید. توجه داشته باشید اگر از بی‌خوابی و بدخوابی رنج می‌برید بهتر است بعد از ساعت 3 بعدازظهر چای سبز ننوشید.

آب بنوشید و آب معدنی خوبی انتخاب کنید
دچار شدن به احتباس آب به این معنی نیست که مصرف آب را کاهش دهید. کاملا برعکس باید هر روز به اندازه‌ی کافی آب میل کنید یعنی یک و نیم لیتر. البته توجه داشته باشید اگر تغذیه‌ی ناسالم و پر نمکی داشته باشید مصرف نوشیدنی‌هایی که ذکر شد نمی‌تواند به تنهایی با مشکل احتباس آب و عوارض آن مقابله بکند. توصیه می‌کنیم تا جایی که می‌شود مصرف پنیر، غذاهای آماده و صنعتی، سوسیس و کالباس، بیسکویت‌های شور و غیره را کاهش دهید.

روش استفاده

به اندازه‌ی کافی آب و مایعات سالم بنوشید. اگر آب معدنی استفاده می‌کنید در انتخاب آن دقت لازم را داشته باشید. میزان کلرور سدیم آبی که انتخاب می‌کنید نباید بیشتر از 50 میلی‌گرم در لیتر باشد.

توصیه هایی درباره سنگ کلیه  –

– نوشیدن زیاد مایعات
در سنگ های کلیوی، نوشیدن آب و مایعات فراوان مهم است. مایعات باعث رقیق شدن ادرار می شوند.

به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود که هر ساعت 1 تا 2 لیوان آب بنوشند و در فصول گرم سال و هنگام ورزش، مقدار آب مصرفی را باید بیشتر کرد.

تقریبا 50 درصد مایعات دریافتی، به صورت ادرار دفع می شوند. از رنگ ادرارتان می توانید متوجه شوید که آیا به مقدار کافی مایعات مصرف کرده اید یا نه. ا

گر رنگ ادرار زرد روشن باشد، نشان می دهد به مقدار نیاز بدنتان، مایعات نوشیده اید.

2- کلسیم
کلسیم موجود در غذاها، در روده ی کوچک جذب می شود. بدن به این عنصر غذایی برای فعالیت های مختلف نیاز دارد. مقدار اضافی کلسیم از طریق کلیه ها دفع می شود.

بهترین منابع غذایی کلسیم عبارتند از: شیر، پنیر و ماست. این مواد غذایی به خوبی جذب بدن می شوند. سبزیجات برگ سبز نیز دارای مقدار کمی کلسیم هستند.

مقدار کلسیم موجود در منابع غذایی آن

28 گرم پنیر                               207- 155میلی گرم

نصف لیوان ماست                     200 میلی گرم

نصف لیوان ماکارونی و پنیر        200 میلی گرم

1 لیوان بستنی وانیلی              176 میلی گرم

1 لیوان شیر سرد                      176 میلی گرم

4/3 لیوان جو                            163 میلی گرم

1 ساقه بروکلی                       150 میلی گرم

1 تکه پیتزا                               150 میلی گرم

نصف لیوان سرشیر                 150 میلی گرم

به طور کلی، افرادی که باید به مقدار کم کلسیم مصرف کنند، مانند بیماران مبتلا به سنگ کلیه ، نباید منابع غذایی کلسیم را از رژیم غذایی خود حذف کنند، زیرا بدن به کلسیم احتیاج دارد؛ برای مثال بیماران مرد مبتلا به سنگ کلیه روزانه 800 میلی گرم، زنان قبل از یائسگی روزانه 1000 میلی گرم و زنان یائسهروزانه  1200 میلی گرم کلسیم را باید از منابع غذایی آن دریافت کنند.

اگر پزشک برای فرد مبتلا به سنگ کلیه ، مکمل کلسیم بدهد، فرد می تواند با مشورت پزشک، مکمل پتاسیم و منیزیم را نیز مصرف کند تا از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری شود.

مقدار منیزیم و پتاسیم در بدن بسیاری از بیماران مبتلا به سنگ کلیه، کم است. فرآورده های گیاهی دارای منیزیوم و پتاسیم زیادی هستند.

3-  اسید اگزالیک یا اگزالات

اگزالات غالبا در غذاهای گیاهی یافت می شود. کلسیم با اگزالات در روده ترکیب می شود. این ترکیب، باعث کاهش قدرت جذب کلسیم می گردد. گاهی، سنگ های اگزالات کلسیم در اثر کافی نبودن کلسیم در روده به وجود می آید. در نتیجه مقدار زیادی اگزالات برای دفع از بدن به طرف کلیه ها می رود.

در سنگ های کلیوی از نوع اگزالات کلسیم، بیمار بهتر است منابع غذایی اگزالات را در رژیم غذایی خود کاهش دهد. متخصصان تغذیه، به این افراد توصیه به مصرف 50 میلی گرم اگزالات در روز می کنند.

اگزالات در بیشتر غذاها وجود دارد، اما در ریواس، اسفناج، توت فرنگی ، شکلات، سبوس گندم ، آجیل، چغندر و چای از همه بیشتر است.

در نصف لیوان از مواد غذایی زیر بیشتر از 10 میلی گرم اگزالات وجود دارد:

لوبیا – چغندر- کرفس- کاکائو – برگ های سبز تیره سبزیجات- اسفناج – جعفری – کیک های میوه ای – بادمجان – نارنج – ریواس – بامیه – تره فرنگی – لیمو شیرین و لیمو ترش – پرتقال – مویز – سویا- توت فرنگی – چای – سبوس گندم – قهوه (بیشتر از 1لیوان)

4- شکر، نمک و پروتئین حیوانی
افزایش مصرف این مواد، سنگ های کلسیم یا اگزالات کلسیم را به وجود می آورد. آزمایشات انجام گرفته بر روی بیماران دارای سنگ کلیه نشان داده است که کاهش مقدار نمک و پروتئین حیوانی بسیار مفیدتر از کاهش کلسیم دریافتی می باشد.

– قند و شکر : برخی مواد غذایی به طور طبیعی دارای قند هستند که مصرف آنها جای نگرانی ندارد. اما به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود از مصرف مواد غذایی شیرین مثل شیرینی، شکلات، کیک و …. ، و از افزودن شکر به غذای خود پرهیز کنند.

– نمک : کاهش مقدار نمک در رژیم غذایی، مقدار کلسیم دفع شده از طریق ادرار را کاهش می دهد. توصیه می شود بیماران مبتلا به سنگ کلیه بین 2 تا 3 گرم در روز نمک مصرف کنند. به طور کلی، مصرف زیاد نمک باعث اختلال در عملکرد کلیه، ایجاد سنگ کلیه، نرمی و شکنندگی استخوان ها ، افزایش فشار خون، بیماری قلبی و سرطان های معده و کلیه می شود.

– پروتئین حیوانی : بدن برای رشد، ساخت عضله، ترمیم و بازسازی بافت ها نیاز به پروتئین دارد، اما افزایش مصرف پروتئین حیوانی روی دفع املاح خاصی از ادرار که احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش می دهند، موثر است. بنابراین به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود بیشتر از نیاز بدنشان پروتئین مصرف نکنند و تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه باشند.

تغییرات پروتئین در داخل بدن:

– پروتئین می تواند تبدیل به اگزالات شده و از طریق ادرار دفع شود. علاوه بر آن، پروتئین موجب افزایش کلسیم دفعی می شود. پس اگزالات و کلسیم هر دو با هم از ادرار خارج می شوند و این خود باعث تشکیل سنگ کلیه می شود.

– بعد از مصرف پروتئین حیوانی، محصول زائدی به نام اوره (Urea) به وجود می آید. حال اگر عملکرد کلیه ها کم شده باشد، کلیه ها قادر به خارج کردن اوره نیستند.

بنابراین، باید پروتئین حیوانی را کم مصرف کنند.

5- فیبر نامحلول

فیبر یکی از اجزای گیاهان می باشد. دو نوع فیبر وجود دارد: فیبر محلول و فیبر نامحلول. هر دوی این فیبرها برای بدن لازم هستند.

اما فیبر نامحلول موجب کاهش دفع کلسیم از ادرار می شود. همچنین باعث افزایش حرکت روده می گردد و به همین خاطر زمان کمی برای جذب کلسیم وجود خواهد داشت.

این فیبر در روده با کلسیم ترکیب می شود، بنابراین کلسیم به جای خارج شدن از بدن به وسیله ادرار، با مدفوع از بدن خارج می شود.

فیبر نامحلول در سبوس غلات، گندم، برنج، جو و چاودار یافت می شود.

6- ویتامین C

هنگامی که ویتامین C توسط بدن مورد استفاده قرار می گیرد، اگزالات تولید می شود. افزایش مصرف ویتامین C باعث افزایش مقدار دفعی اگزالات می شود.

ویتامین C همچنین باعث اسیدی شدن ادرار می شود و این خود سبب افزایش وجود کریستال در کلیه می گردد.

بنابراین هنگامی که پزشک یا متخصص تغذیه، مقدار اگزالات را در رژیم غذایی بیمار کاهش می دهد، نباید مکمل ویتامین C مصرف کرد.

7- فسفر
کلیه بیمار، قادر به خارج کردن فسفر از خون نیست و این باعث افزایش فسفر در خون می شود. افزایش فسفر در خون می تواند منجر به از دست دادن زیاد کلسیم از استخوان ها و در نتیجه پوکی استخوان ها و زود شکستن آنها گردد. پس بهتر است افراد مبتلا به سنگ کلیه ، مصرف فسفر را نیز در رژیم خود کم کنند.

منابع غذایی فسفر عبارتند از: لبنیات، لوبیا، نخود، عدس، آجیل، کره بادام زمینی و میگو.

نکاتی درباره کلیه سالم –

دو عضو کوچک لوبیایی‌شکل در دو طرف ستون مهره‌ها و کمی پایین‌تر از قفسه سینه قرار دارند که جزو اعضای حیاتی بدن هستند که وظایف متعددی بر عهده دارند از جمله دفع مواد زائد و مایعات اضافی از بدن، تصفیه خون، تنظیم فشار خون و…

گاهی امکان دارد بدون این‌که متوجه باشیم این عضوها دچار اشکالاتی بشوند. در نتیجه بدن با علائمی مانند خستگی، نیاز زیاد به دستشویی رفتن و بی‌اشتهایی اطلاع‌رسانی می‌کند. اگر علائمی که در این مطلب ارائه می‌شوند در خود دیدید به سلامت کلیه‌هایتان بیشتر اهمیت بدهید.

احساس نیاز مکرر به دستشویی در شب
وقتی کلیه‌ها به‌درستی کار نمی‌کنند و مشکلی دارند، نیاز بیشتری به دفع ادرار پیدا می‌کنید. در این صورت ادرار بیش از اندازه رقیق، کمرنگ (مانند آب) می‌شود و حجم آن نیز افزایش می‌یابد.

این افزایش حجم ادرار و نیاز مکرر به توالت بخصوص در شب‌هنگام اتفاق می‌افتد، طوری که فرد از خواب برمی‌خیزد و نیاز به دفع ادرار پیدا می‌کند. این مشکل حتی با کاهش مصرف مایعات نیز برطرف نمی‌شود و در عین حال تشنگی فرد را بیشتر می‌کند.

افزایش حجم ادرار و نیاز مکرر به دفع آن، نشان‌دهنده نارسایی کلیوی است که نیاز به بررسی و درمان دارد. با مشاهده این علائم حتما به پزشک مراجعه کنید تا با انجام آزمایش خون و ادرار میزان کراتینین، اوره و آلبومین‌ بررسی شود.

احساس خستگی زیاد
خستگی زیاد و دائمی را بی‌اهمیت ندانید؛ چون به دو دلیل ممکن است از علائم اختلال در عملکرد کلیه‌ها باشد. اولا زمانی که کلیه‌ها نتوانند به‌درستی مواد زائد ناشی از هضم غذاها را دفع کنند، این مواد زائد در خون جمع می‌شوند و آن را اسیدی می‌کنند؛ در نتیجه بدن احساس خستگی می‌کند. ثانیا این‌که مغز استخوان به اندازه کافی گلبول سفید (که برای حمل اکسیژن به خون لازم است) تولید نمی‌کند؛ در نتیجه بدن دچار کم‌خونی و در پی آن خستگی زیاد می‌شود.

اگر مدام دچار ضعف عمومی و رنگ‌پریدگی هستید به پزشک مراجعه کنید و آزمایش خون و ادرار بدهید. در این صورت پزشک معالج کراتینین، اوره و آلبومین و همچنین علائم کم‌خونی‌تان را بررسی می‌کند.

پف‌کردگی پلک‌ها و پاها
پف و ورم در پلک‌ها، قوزک پاها و خود پاها ممکن است نشان‌دهنده اختلال در عملکرد کلیه‌ها باشد.
کلیه‌هایی که بدرستی به وظایف خود عمل می‌کنند به حفظ تعادل میزان سرم خون و بافت‌ها کمک زیادی می‌کنند، اما وقتی اختلالی در عملکرد این اعضای حیاتی رخ می‌دهد، راه عبور پروتئین‌ها از خون به ادرار باز می‌شود. در نتیجه عدم تعادل رخ می‌دهد و سرم داخل خون به سمت بافت‌های پیرامون نفوذ می‌کند و باعث پف‌کردگی می‌شود. اگر صبح‌ها با چشم‌هایی پف‌کرده از خواب بیدار می‌شوید و شب‌ها پاها و قوزک پاهایتان ورم می‌کنند، احتمال این‌که دچار بیماری کلیوی شده باشید دور از ذهن نیست.

این مشکلات در برخی موارد با مشکلات دیگری مانند اضافه‌وزن و افزایش فشار خون نیز همراه است. حتما به پزشک مراجعه کنید تا بررسی‌های لازم را برای تشخیص سلامت کلیه‌هایتان انجام دهد.

تمایل نداشتن به مصرف گوشت
وقتی کلیه‌ها بدرستی کار نمی‌کنند، اوره (همان ضایعات پروتئین‌ها) کامل از بدن دفع نمی‌شود. در نتیجه میزان آن در خون بالا می‌رود و مشکل نارسایی کلیوی بتدریج پیشرفت می‌کند.

یکی از علائم نشان‌دهنده این مشکل بیزاری از گوشت قرمز به همراه بی‌اشتهایی و لاغری است. این علائم بعد از اولین نشانه‌های اشاره ‌شده یعنی پف‌کردگی و کم‌خونی خود را نشان می‌دهند. توجه داشته باشید که حالت تهوع و استفراغ نیز در مراحل جدی نارسایی مزمن کلیوی و افزایش بیش از اندازه اوره دیده می‌شود. در این صورت نیاز به درمان‌های تکمیلی کلیه از طریق دیالیز خواهد بود. با بروز این علائم حتما به پزشک مراجعه کنید و آزمایش ادرار و خون بدهید.

خارش‌های عضلانی
وقتی بیماری نارسایی کلیوی پیشرفته باشد، خارش و کرامپ‌ها یا گرفتگی‌های عضلانی نیز خود را نشان می‌دهند. این مشکلات ناشی از احتباس فسفر و پتاسیم در خون هستند که به طور عادی از طریق کلیه‌ها دفع نشده‌اند.

اگر در تمام بدن‌تان احساس خارش می‌کنید و جوش‌هایی در پوست‌تان ایجاد شده است و اگر دچار گرفتگی عضلانی بخصوص در پاها و بازوها شده‌اید، حتما به پزشک مراجعه کنید تا بررسی‌های لازم انجام شود.

نارسایی مزمن کلیوی
ممکن است افرادی که دچار مشکل نارسایی کلیوی می‌شوند در ظاهر کاملا سالم به نظر برسند، اما برخی از افراد بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند مانند افراد دیابتی یا مبتلایان به پرفشاری خون. این دو بیماری آسیب‌های جدی به کلیه‌ها وارد می‌کنند.

افراد بالای 60 سال نیز بیشتر در معرض این بیماری هستند. در این سن 30 درصد افراد، حداقل یک سوم عملکرد کلیوی خود را به دلیل پیری کلیه‌ها از دست می‌دهند.
افرادی که دچار یک بیماری کلیوی ژنتیکی هستند، مبتلایان به پیلونفریت (عفونت باکتریایی شایع کلیه) و مبتلایان به انسداد مجاری ادراری (سنگ کلیه، تومورهای مثانه یا پروستات و…) نیز بیشتر در معرض نارسایی مزمن کلیوی قرار می‌گیرند. توجه داشته باشید که مصرف برخی از داروها مانند ادویل و نروفن نیز ممکن است برای سلامت کلیه‌ها خطرساز باشد.

پیشگیری
بیماری‌های کلیوی گریبان میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان گرفته است. باید بدانید وقتی کلیه آسیب ببیند و از کار بیفتد ترمیم‌پذیر نخواهد بود. به همین دلیل تشخیص و درمان زودهنگام هر نوع بیماری و اختلال در عملکرد کلیه‌ها و همچنین بیماری‌های زمینه‌ساز مانند دیابت و فشار خون بالا و… از پیشرفت بیماری‌های کلیوی و تبدیل‌شدن آن به نارسایی جدی پیشگیری می‌کند. برای تشخیص بیماری‌های کلیوی و سنجش سلامت این اعضای حیاتی آزمایش‌های ساده مانند آزمایش خون و ادرار کافیست

کلیه، کارخانه تصفیه بدن است. هر میلی‌متر از خون در روز چند بار از این کارخانه عبور می‌کند و فیلترهای تصفیه کننده یا همان گلومرول‌های کلیوی سموم، ذرات و املاح اضافه و مواد زاید حاصل از سوخت و ساز سلول‌ها را از خون جمع‌آوری می‌کنند و خون تازه و تمیز دوباره وارد چرخه گردش خون می‌شود اما این سموم چه می‌شوند؟ قسمت اعظم این مواد تصفیه شده مواد حاوی نیتروژنی هستند که از متابولیسم مواد غذایی به وجود آمده‌اند. آب یا مایع اضافی خون، سدیم و پتاسیم و مواد حاصل از تخریب اسیدهای آمینه بعد از جمع‌آوری به داخل حالب ترشح می‌شوند و حالب، مثل یک ناودان این مایع را به مقالات پزشکی و بهداشتی – ی منتقل می‌کند تا بعد از رسیدن به مقدار مناسب تخلیه شوند. این مقالات پزشکی و بهداشتی – همان مثانه و مایع داخل آن هم همان ادرار است…

ستجو و تحقیق کارآگاهان و بازرسان را دیده‌اید؟ وقتی بخواهند در مورد اتفاقاتی که داخل یک کارخانه و یا حتی یک خانه رخ می‌دهد بررسی کنند، یکی از کارهای آنها تحقیق و بررسی فضولات کارخانه و یا سطل آشغال خانه‌هاست. مواد دور ریختنی، باقی‌مانده مواد غذایی، ضایعات تولید و چیزهایی مثل اینها می‌تواند تا حدودی به کارشناسان بگوید که داخل کارخانه چه خبر است. آنالیز ادرار در واقع مشابه همین کار است. تحلیل و بررسی محتویات ادرار برای تعیین وضعیت بدن و علی‌الخصوص کلیه‌ها و مجاری ادرار، از راه تفسیر این آزمایش انجام می‌شود. هر کدام از شما ممکن است در طول زندگی‌تان مجبور شوید چند بار آزمایش ادرار بدهید. خواندن مطلب زیر به شما کمک می‌کند تا حدودی از چگونگی تفسیر این آزمایش به ظاهر ساده سر در بیاورید.

شرح آزمایش

به طور کلی بیش از 100 تست آزمایشگاهی مختلف می‌توان روی ادرار انجام داد که هر کدام از آنها به منظور خاص و برای تعیین علت‌های مختلف بیماری‌های گوناگون انجام می‌شوند. بین این تست‌ها می‌توان آزمایش‌های بسیار اختصاصی را هم پیدا کرد که نیازمند دستگاه‌های پیشرفته و برای تعیین حالات بسیار خاصی از بعضی بیماری‌ها هستند اما آنالیز ادرار یا آزمایش ادرار که ساده‌ترین نوع آزمایش است معمولا برای عفونت‌های دستگاه ادرار (کلیه‌ها، حالب و مثانه)، تعیین وجود قند و ادرار در بیماران دیابتی، وجود سنگ کلیه، فشار خون بالا و بعضی بیماری‌های کلیوی و کبدی خاص انجام می‌شود. در بسیاری از بررسی‌های روتین هم آنالیز ادرار برای تعیین سلامت عمومی بدن درخواست می‌شود.

اجزای مختلف تست ادرار

رنگ (color)رنگ ادرار یکی از اجزای اصلی آنالیز ادرار است و بسته به شرایط مختلف بدن تغییر می‌کند. غلظت ادرار، میزان مایع بدن، رنگدانه‌های موجود در ادرار که از تخریب گلبول‌های قرمز و رنگدانه‌ای به نام اوروکروم به وجود می‌آیند و همچنین رژیم غذایی روی رنگ ادرار تاثیر دارند. بعضی بیماری‌ها هم رنگ ادرار را تغییر می‌دهند.

حالت طبیعی: طیف رنگ زرد کمرنگ تا پررنگ

حالت غیرطبیعی: ادرار قرمز رنگ می‌تواند به خاطر وجود خون در آن باشد.

رنگ نارنجی می‌تواند به خاطر وجود ویتامین B اضافه در ادرار باشد. بعضی داروهای خاص مثل ریفامپین هم می‌توانند ادرار را نارنجی می‌کنند. رنگ نارنجی تیره تا قهوه‌ای ممکن است علامت بیماری‌های کبدی مثل زردی و یا رابدومیولیز (تخریب سلول‌های عضلانی) باشد. مصرف لبو و چغندر به ادرار رنگ صورتی ملایم می‌دهند. گاهی اوقات مصرف بعضی مواد خوراکی‌ حاوی رنگ‌های مصنوعی هم باعث تغییر رنگ ادرار می‌شوند.

دیابت هم می‌تواند موجب تغییر رنگ ادرار شود. تعریق زیاد و از دست دادن مایع هم باعث می‌شود رنگ ادرار زرد تیره شود.

شفافیت (Clarity)ادرار

به طور طبیعی شفاف است و باید بتوان از پشت شیشه‌ حاوی آن نوشته‌های یک متن را خواند اما مسایل مختلف باعث تغییر این حالت می‌شوند.

حالت طبیعی: شفاف

حالت غیرطبیعی: غیرشفاف عفونت، چرک، باکتری‌های موجود در ادرار به خاطر عفونت‌ ادراری، کریستال‌ها، گلبول‌های قرمز خون، گلبول‌های سفید، اسپرم، قارچ، موکوس و یا حتی عفونت‌های انگلی می‌توانند باعث غیرشفاف شدن ادرار شوند البته بعضی مواقع در حالت‌های طبیعی و بدون بیماری‌ هم ممکن است ادرار غیرشفاف باشد. مصرف بعضی غذاهای حاوی چربی زیاد، فسفات یا اورات این حالت را ایجاد می‌کنند.

بو (odor)

تعیین بوی ادرار هم یکی از اجزای تفسیر این آزمایش است. بوی طبیعی و معمول ادرار به خاطر وجود اسید وولاتایل است و بوی شبیه به فندق دارد اما مواد غذایی مختلف و بعضی بیماری‌ها این بو را تغییر می‌دهند

.حالت غیرطبیعی: ادرار بیماران دیابتی معمولا بویی قوی و شیرین شبیه به بوی استن دارد. بوی شیرین و میوه‌ای هم گاهی از ادرار این بیماران به مشام می‌رسد. بوی بسیار بد ادرار نشان‌دهنده عفونت مجاری ادراری و وجود چرک در ادرار است. افرادی که ادرارشان بوی مدفوع می‌دهد ممکن است دچار فیستول روده به مثانه شده باشند. ادرار دارای بوی شربت افرا (بوی شبیه به چای شیرین) در بیماران فنیل کتون اوری دیده می‌شود. نارسایی کبدی هم باعث تغییر بوی ادرار می‌شود.

وزن مخصوص ادرار (Specific Gravity)

وزن مخصوص ادرار که به شکل عدد بیان می‌شود معمولا حاصل اندازه‌گیری اجزای مختلف ادرار شامل مواد دفعی و املاح است. وزن مخصوص بالا نشان‌دهنده ادرار غلیظی شده است. از این عدد برای تعیین قدرت تغلیظ و ترشح کلیه‌ها استفاده می‌شود.

حالت طبیعی: اعداد بین 1.005 و 1.03

حالت غیرطبیعی: بیماری‌های کلیوی باعث کاهش وزن مخصوص ادرار می‌شوند. همچنین مصرف بیش از اندازه مایع هم باعث کاهش این عدد می‌شود. غلیظ شدن ادرار و کمبود مایع در بدن (هنگام روزه‌داری یا تعریق زیاد) وزن مخصوص را افزایش می‌دهد. عدد وزن مخصوص به تنهایی شاخص خوبی برای تعیین سلامت نیست و باید حتما در کنار دیگر اجزای آزمایش تفسیر شود. تب، استفراغ و اسهال باعث بالا رفتن و کاهش دمای بدن، ادرار زیاد و دیابت بی‌مزه باعث کاهش آن می‌شود.

PH

مثل همه آزمایش‌های شیمیایی، PH نشان‌دهنده اسیدی یا باز بودن ادرار است. بعضی اوقات میزان اسیدی یا بازی بودن ادرار در روند درمان یک بیماری موثر است و پزشک ممکن است به شما آموزش دهد که میزان PH ادرارتان را تغییر دهید. میزان دفع املاح در ادرار و وجود یون هیدروژن PH ادرار را تعیین می‌کند. اسیدی یا باز بودن ادرار در شکل‌گیری بعضی سنگ های کلیه هم موثر است.

حالت طبیعی: 6.4 تا 8

حالت غیرطبیعی: بعضی غذاها مثل مرکبات و یا لبنیات و همچنین بعضی داروها مثل آنتی‌اسیدهای معده روی PH تاثیر دارند. استفراغ، آلکالوز تنفسی، عفونت مجاری ادراری PH ادرار را بالا می‌برد و در دیابت، اسهال، گرسنگی طولانی‌مدت و هنگام خواب PH پایین می‌آید و ادرار اسیدی می‌شود

.پروتئین(Prt یا Protein)

پروتئین از آن چیزهایی است که به طور طبیعی نباید در ادرار وجود داشته باشد و حضور آن در ادرار نشان‌دهنده یک حالت خاص و یا یک بیماری است.

حالت طبیعی: منفی یا Negative یا میلی‌گرم 80-50 در طول 24 ساعت یا کمتر از 250 میلی‌گرم در 24 ساعت بعد از ورزش شدید.

حالت غیرطبیعی: آسیب‌های کلیوی، عفونت ادراری، فشارخون بالا، دیابت، بیماری لوپوس گلومر ولونفریت (یک بیماری کلیوی) و سرطان باعث ورود پروتئین به ادرار می‌شوند.اگر چه باید توجه داشت تب، ورزش شدید و بارداری هم در حالت‌های طبیعی حضور پروتئین در ادرار یا پروتئینوری را به دنبال دارند. به طور کلی وجود پروتئین در ادرار جزو آن مواردی است که نیازمند توجه ویژه پزشک است چون ممکن است مشکلات جدی‌تری را به دنبال داشته باشد. پروتئینوری اصلی‌ترین علامت بیماری کلیوی است.

گلوکز (Glucose)

گلوکز، قندی است که در خون وجود دارد و غذای اصلی سلول‌ها محسوب می‌شود. به طور طبیعی مقادیر بسیار اندکی از گلوکز در ادرار وجود دارد اما در شرایط عادی ادرار را عاری از گلوکز در نظر می‌گیرند. در صورت جمع‌آوری 24 ساعته ادرار طبیعی ممکن است مقدار این ماده کمتر از 0.5 گرم باشد.

حالت طبیعی: وجود ندارد

حالت غیرطبیعی: تغذیه وریدی (مثلا در مورد بیماران بستری در ICU) می‌تواند باعث وجود گلوکز در ادرار شود. دیابت کنترل نشده هم باعث می‌شود مقدار زیادی گلوکز در ادرار وارد شود. آسیب غدد فوق کلیوی، آسیب کبدی، آسیب‌های مغزی، بعضی از مسمومیت‌ها و بعضی از انواع مشکلات کلیوی هم باعث گلوکزوری یا حضور گلوکز در ادرار می‌شوند. اگر چه مثل پروتئینوری، این حالت در زمان بارداری هم می‌تواند به وجود بیاید که طبیعی محسوب می‌شود.

کتون (Ketone)

وقتی چربی‌ها در بدن شکسته می‌شوند و در جریان سوخت و ساز مصرف می‌شوند کتون‌ها به وجود می‌آیند. این کتون‌ها در ادرار ترشح می‌شوند. اما به طور طبیعی هیچ کتونی نباید در ادرار دیده شود و حضور آنها نشان‌دهنده این است که بدن به جای مصرف گلوکز از چربی‌ها استفاده می‌کند.

حالت طبیعی: وجود ندارد

حالت غیرطبیعی: دیابت کنترل نشده، رژیم بدون کربوهیدرات، گرسنگی شدید یا بیماری‌هایی مثل آنورکسیا و مصرف الکل باعث حضور کتون در ادرار می‌شوند. مصرف بیش از حد آسپیرین، استفراغ طولانی‌مدت و بیماری‌های تب‌دار در کودکان هم حضور کتون در ادرار را به دنبال دارند.

کریستال (Crystals)

افراد سالم فقط مقدار بسیار کمی کریستال در ادرارشان وجود دارد. کریستال‌ها در واقع مقدمه تشکیل سنگ کلیه‌اند و از روی هم قرار گرفتن آنها سنگ‌های کلیوی تشکیل می‌شوند. نوع کریستال‌های ادرار با توجه به بیماری و PH ادرار فرق می‌کند.

حالت طبیعی: کم یا وجود ندارد

حالت غیرطبیعی: سنگ کلیه، عفونت‌های ادراری و بعضی داروها باعث رسوب املاح و تشکیل کریستال‌ها می‌شود.

گلبول‌ سفید و قرمز (WBC, RBC)

گلبول‌های خونی به طور طبیعی در ادرار وجود ندارند. حضور آنها نشان‌دهنده هماچوری یا خون در ادرار است که به خاطر بیماری‌های مختلف به وجود می‌آید.

وجود گلبول‌ سفید هم نشان‌دهنده عفونت ادراری است.

حالت طبیعی: وجود ندارد یا حداکثرش بین 0 تا 4 گلبو‌ل‌سفید و کمتر از دو عدد گلبول قرمز

حالت‌های غیرطبیعی: التهاب، عفونت، سنگ کلیه، تومور کلیوی و مثانه، ضربه به کلیه یا آسیب مجاری ادراری باعث وجود RBC در ادرار می‌شوند. WBCها یا گلبو‌های سفید هم موقع عفونت، بیماری لوپوس، عفونت ادراری و تومور مثانه در ادرار افزایش می‌یابند.به غیر از موارد فوق، اجزای دیگری هم در آزمایش ادرار بررسی می‌شوند Castها که انواع مختلف دارند و در بیماری‌های مختلف به وجود می‌آیند. باکتری‌ها که حضور آنها هم با منفی، کم یا زیاد مشخص می‌شود و نشان‌دهنده عفونت ادرار است و در صورت لزوم برای تشخیص‌ نوع این باکتری‌ها باید آزمایش دیگری انجام داد که کشت ادرار می‌باشد.توضیحات فوق تا حدودی معنی‌ کلمات موجود در جواب برگه آزمایش ادرار را مشخص می‌کند اما فراموش نکنید تفسیر این آزمایش فقط با دانستن جواب این اجزا و معنی انگلیسی آنها کافی نیست. تفسیر این‌‌ آزمایش و تعیین علت بیماری‌های احتمالی حتما باید با آزمایشات و معاینات مختلف دیگر توسط پزشک همراه باشد و آنالیز ادرار فقط مقدمه‌ای برای تعیین بیماری‌ها است.

آزمایش‌های خانگی ادرار

بعضی از آزمایش‌های ادرار را می‌توان در خانه انجام داد. اساس اکثر این آزمایشات براساس خاصیت کروماتوگرافی یا صعود و تغییر رنگ مواد خاص موجود در یک مایع روی نوار آزمایش است. به همین دلیل رقیق بودن ادرار ممکن است باعث نتایج منفی کاذب شود. برای دیابتی‌ها هم نوارهای آزمایشی برای تعیین وجود گلوکز یا کتون در ادرار وجود دارد. با توجه به پیشرفت این کیت‌ها و افزایش دقت آنها می‌توان تا حدود زیادی به خصوص در موارد مثبت به این آزمایش‌ها اعتماد کرد اما به هر حال آزمایش آنالیز ادرار برای تعیین پاسخ دقیق از همه این کیت‌ها دقیق‌تر است.چه نکاتی را باید قبل از آزمایش ادرار در نظر بگیریم؟آزمایش ادرار بهتراست صبح‌ها انجام شود. از مصرف بعضی غذاهای خاص مثل لبو و چغندر، آسپارتات و هویج و شاه‌توت خودداری کنید. ایستادن زیاد قبل از انجام آزمایش و یا فعالیت شدید می‌تواند نتایج آزمایش را تغییر دهد.

خانم‌ها اگر در زمان قاعدگی قرار دارند، بهتر است آزمایش انجام ندهند یا به پزشک اطلاع دهند. نیم تا یک ساعت قبل از انجام آزمایش مقداری آب بنوشید. مصرف بعضی داروهای خاص مثل اریترومایسین و کوتریموکسازول یا ویتامین C هم رنگ ادرار را تغییر می‌دهد. داروهای مصرفی خود را در صورت امکان و با مشورت پزشک قطع کنید یا به پزشک معالج اطلاع دهید. نمونه ادرار باید از وسط جریان ادرار تهیه شود. قبل از مصرف دستان خود را بشویید تا نمونه‌گیری تمیز انجام شود. به هیچ وجه داخل ظرف نمونه‌گیری را لمس نکنید. آلت تناسلی را تمیز کنید (خانم‌ها باید این کار را از جلو به عقب انجام دهند تا باکتری‌های مدفوع محل دفع ادرار را آلوده نکند) شروع به ادرار کردن کنید و بعد از چند لحظه نمونه را از وسط جریان جمع کنید. بعد از جمع‌آوری لبه ظرف را لمس نکنید و در آن را بگذارید و به مسوول آزمایشگاه بدهید. توجه داشته باشید که نمونه‌گیری باید بدون قطع شدن جریان ادرار انجام شود.

دکتر سیداحسان بیکایی