توکسوکاریازیس – یکی از مشکلات اصلی و عمدهی بهداشتی کشور که سالهاست بهصورت یک معضل، منابع انسانی و مالی کشور را به خود اختصاص داده و هر چند گاه بهصورت بحران جدی در استانهای مختلف و در قالب بیماریهای نوپدید و بازپدید خود را آشکار میسازد، بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت از میان ۱۷۰۹ عامل بیماریزا، ۸۳۲ عامل از حیوانات به انسان منتقل میشود و همچنین از میان ۱۵۶ بیماری نوپدید شناخته شده در انسان ۱۱۴ مورد آن از حیوانات به انسان منتقل میگردد. در بعضی از کشورهای پیشرفته مانند آمریکا، تعداد حیوانات خانگی از تعداد شهروندان آن کشور بیشتر است و همهی این حیوانات بهصورت بالقوه توانایی انتقال بیماری را دارند.
بیماریهای زونوتیک (Zoonotic) به آن دسته از بیماریهایی گفته میشود که قابل انتقال از حیوانات به انسان هستند. با توجه به اینکه این بیماریها میتوانند سیستم ایمنی را درگیر کنند، باید در مورد تماس حیوانات با مسنترها، نوزادان، کودکانی که در حال آموزش راه رفتن هستند، افراد تحت درمان بیماریهای سرطانی، افرادی که بهتازگی جراحی پیوند عضو داشتهاند و افرادی که بیماریهای خودایمن دارند توجه ویژهای صورت گیرد.
این افراد باید از تماس مستقیم با خزندگان شامل لاکپشت، سوسمار، مار یا پرندگانی چون جوجه، مرغ یا اردک پرهیز کنند.سگ یکی از حیواناتی است که همواره در زندگی انسانها حضور داشته است. هر کس تصمیم به نگهداری سگ در منزل داشته باشد، باید بداند که پس از چنین تصمیمی مسوولیتهایی متوجه او میشود که باید بهخوبی آنها را بشناسد، بپذیرد و سپس اقدام به خرید و نگهداری سگ کند.
توکسوکارا یکی از بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان خانگی از جمله سگ و گربه، بیماریهای انگلی می باشد.توکسوکاریازیس یک بیماری انگلی است این انگل از خانواده کرمهای گرد است این انگل در بسیاری از حیوانات از جمله انسان قادر به ایجاد بیماری است در سگ و گربه دو گونه توکسوکارا کتی و توکسوکارا کنیسس می تواند سبب ایجاد بیماری شود.
توله سگها از طریق بند ناف در دوران جنینی و نیز خوردن شیر مادر پس از تولد آلوده می گردند . اما گربه ها فقط از طریق خوردن شیر مادر آلوده می شوند. این انگل نه تنها در سگ و گربه باعث بیماری می گردد، بلکه مهاجرت لارو انگل در بدن انسان خصوصاً بچه ها ایجاد بیماری می کند.درایلات متحده تخمین زده می شود که سالانه هزار مورد از آلودگی در انسان مشاهده می شود.
بحث و تفسير:
توکسوکارياز بيماري انگلي شايعي است که عمدتا توسط توکسوکارا کانيس ايجاد ميشود، کرم گرد در سگها و ساير سگ سانان وجود دارد. توکسوکارا کتي کرم گردي است که در گربهها و ساير گربهسانان يافت ميشود و علتي نادرتر براي توکسوکارياز است. توکسوکارياز ميتواند منجر به طيف وسيعي از بيماريها شود از جمله عفونت بدون علامت، ائوزينوفيلي منفرد، لارو مهاجر احشايي و لارو مهاجر چشمي. دانستن چرخه زندگي توکسوکارا کانيس براي درک پاتوژنز و تظاهرات باليني توکسوکارياز ضروري است (شکل 1). سگها و ساير سگسانان ميزبان قطعي توکسوکارا کانيس هستند. کرمهاي بالغ توکسوکارا کانيس در روده سگها و بيش از همه تولهسگها زندگي ميکنند و تخمهايي را توليد ميکنند که در محيط دفع ميشوند.
کرمهاي بالغ ماده توکسوکارا کانيس ميتوانند 200,000 تخم در روز توليد کنند و سگهاي آلوده به کرمهاي بالغ متعدد ميتوانند به طور بالقوه هر روز ميليونها تخم به محيط دفع کنند. تخمهاي توکسوکارا کانيس در خاک دفع ميشوند و معمولا طي 2 تا 5 هفته در شرايط محيطي مناسب عفونتزا ميشوند. انسانها ميزبان تصادفي توکسوکارا کانيس در نظر گرفته ميشوند و با مصرف تخمها از محيط در چرخه زندگي کرم درگير ميشوند. تخمهاي عفونتزا که توسط سگها دفع شدهاند، در خاک حياط، پارکها، زمينهاي بازي و ساير مکانهاي عمومي جدا شدهاند. تخمهاي توکسوکارا ميتوانند ماهها تا سالها، بسته به شرايط محيطي در خاک باقي بمانند.
لازم به ذکر است که توکسوکارا کانيس ميزبانهاي سگسان را در تمام نواحي حاره و معتدل دنيا به جز مناطق بالاتر از 60ْ شمالي آلوده ميکنند. يک عامل خطر مهم براي توکسوکاريازيس، پيکا است به ويژه خاک خواري (مصرف کثافات). کودکان بيش از همه آلوده ميشوند، احتمالا به دليل مصرف غيرتعمدي خاک. تماس با تولهسگها عامل خطر شناخته شده ديگر عفونت است، چرا که توله سگها بروز بسيار بالاتري از عفونت توکسوکارا دارند. هنگامي که ميزبان انساني تخمهاي عفونتزا را مصرف ميکند، تخمها در قسمت پروگزيمال روده باريک بارور ميشوند و لارو آزاد ميکنند. لارو مخاط روده را سوراخ ميکند و از طريق جريان وريدي پورت به کبد مهاجرت ميکند.
لارو سپس به قلب مهاجرت ميکند، وارد جريان خون ريوي ميشود و متعاقبا به جريان خون سيستميک ميرود و به اين ترتيب ميتواند در بافتهاي مختلف منتشر شود. لارو تقريبا در همه اعضاي بدن يافت شده است از جمله دستگاه عصبي مرکزي، قلب، ريهها، کبد، عضلات (منجر به لارو مهاجر احشايي ميشود)، چشمها (منجر به لارو مهاجر چشمي ميشود). مهاجرت اين لارو در بافتها موجب واکنش التهابي شديد و ائوزينوفيلي ميشود. دو نشانگان باليني عمده ناشي از عفونت توکسوکارا، لارومهاجر احشايي (VLM) و لارومهاجر چشمي (OLM) است. لارومهاجر احشايي که اولينبار توسط بيور (Beaver) و همکاران در سال 1952 توصيف شد، با ائوزينوفيلي پايدار، لکوسيتوز، تب، هپاتومگالي و پيکا مشخص ميشود.
بيماران ممکن است با طيف گستردهاي از تظاهرات مراجعه کنند، چرا که لارو ميتواند از طريق خون به اغلب اعضاي بدن منتقل شود. ارتشاح کبد منجر به هپاتومگالي ميشود. تظاهرات ريوي شامل برونشيوليت حاد، آسم و پنومونيت است و تقريبا نيمي از بيماران داراي علايم ريوي، در راديوگرافي قفسه سينه شواهد ارتشاح ريوي دارند. ميوکارديت و درگيري دستگاه عصبي مرکزي نيز گزارش شدهاند. تظاهرات عصبي شامل تشنج، مننگوانسفاليت و اختلالات رفتاري است.
بررسي اتوپسي بيماران مبتلا به توکسوکارياز عصبي، گرانولومهاي متعدد متشکل از لارو را در دستگاه عصبي مرکزي نشان ميدهد. لارو مهاجر چشمي ناشي از عفونت داخل چشمي با توکسوکارا و معمولا يک طرفه است. تظاهرات چشمي شامل کوريورتينيت، پاپيليت اپتيک، اندوفتالميت، نماتود متحرک کوريورتينال و کراتيت است. اين اختلال ميتواند منجر به از دست رفتن نسبي يا کامل و دايمي بينايي شود. تشخيص لارو مهاجر احشايي را بايد در بيماراني در نظر داشت که با ائوزينوفيلي، لکوسيتوز و هپاتومگالي مراجعه ميکنند. سابقه خاکخواري يا تماس با تولهسگها در تشخيص اين اختلال سودمند است که معمولا کودکان 5-1 ساله را درگير ميکند (متوسط سن، 2 سال).
لارو مهاجر چشمي را بايد در کودکاني مدنظر داشت که علايم يک طرفه چشمي و ضايعات سفيد يا خاکستري در فوندوسکوپي دارند. کودکان مبتلا به لارو مهاجر چشمي معمولا بزرگترند (متوسط سن، 8 سال). آزمون الايزاي توکسوکارا براساس گزارشها در تيتر 1:32، حساسيت 78و ويژگي 92 دارد و براي تاييد تشخيص باليني سودمند است. تشخيص قطعي را با نشان دادن لارو مهاجر در نمونه بيوپسي ميتوان اثبات کرد. بيماراني که علامت ندارند، نيازي به درمان ضدکرم ندارند. در بيماران علامتدار، داروهاي ضدکرم مختلف به کار رفتهاند که شامل ديمتيلکاربامازين، تيابندازول، مبندازول و آلبندازول هستند.
آلبندازول (400 ميليگرم خوراکي دو بار در روز به مدت 5 روز) يا مبندازول (200-100 ميليگرم خوراکي دو بار در روز به مدت 5 روز) به عنوان داروي انتخابي درمان در لارومهاجراحشايي توصيه شدهاند. هر چند که اين داروهاي ضدکرم توسط اداره غذا و داروي آمريکا (FDA) براي درمان لارو مهاجراحشايي، تحقيقاتي در نظر گرفته شدهاند و مدت مطلوب درمان مشخص نيست. در بيماران مبتلا به درگيري شديد تنفسي، ميوکارد يا دستگاه عصبي مرکزي، درمان با کورتيکواستروييد الزامي است. کورتيکواستروييدهاي سيستميک و داخل چشمي براي لارو مهاجر چشمي و در 4 هفته اول علايم انديکاسيون دارند، اما درمان ضد کرم همزمان مفيد واقع نشده است.
عفونت توکسوکارا را ميتوان به روشهاي ساده پيشگيري کرد. سگها و گربههاي آلوده را بايد با داروهاي ضدکرمي دامي درمان کرد. صاحبان حيوانات اهلي بايد درباره خطرات توکسوکارا آموزش ببيند، در بردن حيواناتشان به نزد دامپزشک براي درمان توکسوکارا کوشا باشند و موي حيوانات را به روش مناسب دفع کنند. کودکان نبايد با گربهها و سگهاي آلوده تماس داشته باشند و کودکان يا بزرگسالان دچار پيکا بايد به ويژه از محيطهاي آلوده اجتناب کنند.
توکسوکاریازیس چیست؟
توکسوکاریازیس یک بیماری انگلی است این انگل از خانواده کرمهای گرد (نماتودا) است این انگل در بسیاری از حیوانات از جمله انسان قادر به ایجاد بیماری است در سگ و گربه دو گونه توکسوکارا کتی و توکسوکارا کنیسس می تواند سبب ایجاد بیماری شود. بیشترین افراد در معرض آلودگی کودکان هستند
توله سگها از طریق بند ناف در دوران جنینی و نیز خوردن شیر مادر پس از تولد آلوده می گردند . اما گربه ها فقط از طریق خوردن شیر مادر آلوده می شوند. این انگل نه تنها در سگ و گربه باعث بیماری می گردد ، بلکه مهاجرت لارو انگل در بدن انسان خصوصاً بچه ها ایجاد بیماری می کند.درایلات متحده تخمین زده می شود که سالانه هزار مورد از آلودگی در انسان مشاهده می شود.
علائم توکسوکاریازیس چیست؟
دو شکل عمده این بیماری وجود دارد:
1. فرم چشمی: توکسوکاریازیس می تواند منجربه بیماریهای چشمی گردد که درنهایت موجب کوری می گردد. فرم چشمی زمانی ایجاد می گردد که انسان و یا حیوان تخم انگل را ببلعد تخم انگل در داخل روده باز می شود و تبدیل به لارو می شود این لارو می تواند با مهاجرت به سایر نقاط بدن از جمله چشم سبب بروز مشکلاتی برای چشم شود که در نهایت منجر به التهاب و زخم شبکیه شود.هر ساله حدود هفتصد نفر از کودکان مبتلا به فرم چشمی توکسوکاریازیس بینایی خود را از دست می دهند.
2. فرم احشایی : آلودگی شدید ومرتبط با توکسوکاریازیس اگرچه به ندرت اتفاق می افتد ، اما می تواند منجر به ایجاد فرم احشایی توکسوکاریازیس شود . پس از اینکه تخم توکسوکاریازیس توسط انسان بلعیده شود در داخل روده به لارو تبدیل می شود. این لاروها در داخل بدن شروع به مهاجرت می کنند تا اینکه خود به خود بمیرند. این امر ممکن است چندین سال به طول بیانجامد. ارگانهایی که بیشتر درگیر می شوند ، شامل: مغز ، کبد ، ریه یا چشم می باشند.
علائم بیماری شامل: تب ، سر درد ، سرفه ، درد یا ناراحتی معده ، آسم یا پنومونی می باشد. در بیشتر موارد آلودگی به توکسوکاریازیس خیلی جدی نیست و بیشتر افراد خصوصاً افراد بالغی که به تعداد کمی لارو انگل آلوده شده اند ، علائم خاصی را نشان نمی دهد. موارد بسیار شدید اغلب نادر است ، اما بیشتر در بچه هایی که در مناطق آلوده شده با مدفوع سگ یا گربه بازی می کنند دیده می شود.
توکسوکاریازیس چگونه منتشر می شود؟
متداول ترین انگل که در انسان خطرساز می باشد توکسوکاراکانیس می باشد.اگر چه مواردی از توکسوکاریازیس گربه ای نیز در انسان دیده می شود ، اما به دلیل عادت رفتاری گربه در دفع مدفوع ، موارد آن نادر است. انگل از طریق بند ناف یا شیر مادر به توله ها منتقل می شود. لاروها به سرعت در روده توله سگها ، بالغ می شود. وقتی توله سگها به سن سه یا چهار هفتگی می رسند شروع به دفع تعداد زیادی تخم انگل می کنند که از طریق مدفوعشان موجب آلودگی محیط می گردند. تخمها به سرعت تبدیل به لارو عفونی می گردند
چگونگی آلودگی به توکسوکاریازیس؟
شما و فرزندانتان می توانید در صورت بلع ناگهانی تخمهای عفونی توکسوکاریازیس که در خاک یا سایر سطوح آلوده وجود دارند (حتی اگر سگ یا گربه هم نداشته باشید) آلوده شوید. تخم این انگل می تواند تا دو سال یا بیشتر در خاک زنده بماند.
چه کسانی بیشتر در معرض توکسوکاریازیس قرار دارند؟
بچه های کوچک ، صاحبان سگ و گربه بیشتر در معرض ابتلا هستند. بچه های کوچک به دلیل اینکه چهار دست و پا راه میروند و مرتب دستشان را در دهان خود می کنند بیشتر در معرض خطر هستند.
راههای پیشگیری از توکسوکاریازیس چیست؟
1. جهت اطمینان از نداشتن آلودگی توله ها سعی نمایید توله هایی خریداری نمایید که مادرانشان طی دوران بارداری بطور کامل تحت درمان ضد انگلی قرار گرفته اند. ضمناً توله ها را بطور منظم از سن دو هفتگی هرسه هفته طبق توصیه دکتر دامپزشک مورد درمان ضد انگلی قرار دهید.
2. دستهایتان را پس از بازی با حیوان خانگی (تازه خریداری شده و بطور کامل خودتان درمان انگلی را انجام ندادید) یا فعالیت در خارج از خانه بخصوص قبل از خوردن غذا بخوبی با صابون شستشو دهید.
3. به بچه هایتان بیاموزید همیشه دستها یشان را بعد از بازی کردن با سگ یا گربه و بعد از بازی کردن در خارج از خانه شستشو دهند.
4. به بچه ها اجازه ندهید در مکانهایی که بوسیله مدفوع حیوانات خانگی یا سایر حیوانات آلوده شده است بازی کنند.
5. هرگز بچه های کوچک را با سگها تنها نگذارید مگر اینکه سن سگ بیش از شش ماه باشد ضمناً مانع از این شوید که نوزادتان چهار دست و پا روی زمین حرکت کند.
6. دور محل بازی کودکان را محصور نمایید تا مانع ورود سگها به آن شوید.
7. تا حدی که امکان دارد از تماس نوزادان با توله سگها و بچه گربه ها قبل از تکمیل برنامه ضد انگلی آنها جلوگیری نمایید.
8. هرگز بچه های کوچک را مقابل درب ورودی ساختمانهای عمومی روی زمین نگذارید.
9.فوراً پس از مدفوع کردن سگ محل آن را تمیز نمایید و پس از جمع آوری مدفوع آنرا بطور دقیق و کامل معدوم نمایید. حداقل هفته ای یکبار محل زندگی حیوانات خانگی را تمیز نمایید و سرانجام اینکه دقت نمایید تا سگتان در محلهای عمومی مدفوع نکند.
براي جلوگيري از عفونت ، کدام يک از گزينههاي زير بيشترين فايده را دارد؟
عفونت مجدد با توکسوکارا کانيس و توکسوکارا کتي محتمل است و عفونت قبلي، ايمني ايجاد نميکند. درمان پروفيلاکتيک ضدکرم نقشي در پشگيري از عفونت مجدد ندارد. تلاش براي پيشگيري از عفونت بايد در جهت افزايش آگاهي باشد به ويژه در دارندگان حيوانات اهلي، درباره خطر بيماريهاي مشترک انسان و حيوان و چگونگي به حداقل رساندن آنها. مشاوره با اين بيمار درباره خطرات پيکا که يک عامل خطر اثبات شده براي توکسوکارياز است ضروري ميباشد. توصيه به بيمار براي نگه نداشتن سگ، اضافي و غيرضروري است. واکسني در حال حاضر براي حفاظت در برابر عفونت توکسوکارا در دسترس نميباشد. در ويزيت پيگيري 1 ماه بعد، ائوزينوفيلي بيمار برطرف شد. وضعيت عمومي وي از نظر باليني بهبود پيدا کرد، هر چند که وي همچنان دچار ضعف اندام فوقاني راست بود. بيمار درباره پيشگيري از عفونتهاي آتي با توکسوکارا و به ويژه پرهيز از خوردن خاک مشاوره شد.
راه های ابتلا:
درصورت بلع تخمهای عفونی توکسوکارا که درخاک یا سایرسطوح آلوده وجوددارند( حتی اگر سگ یا گربه هم نداشته باشید) ممکن است آلوده شوید، تخم این انگل می تواند تا دوسال یا بیشتردرخاک زنده بماند.
راه های تشخیص:
با پزشک درمورد احتمال آلودگی صحبت کنید.درصورت ضرورت انجام آزمایشهای خاص مانند الایزا تشخیص آلودگی ضروری است.
درمان :
فرم احشایی آلودگی با داروهای ضد انگلی که معمولا همراه با داروهای ضد التهاب داده می شوند درمان می گرد.
منبع: http://maghalatesarable.blogfa.com/post/76
بدون شک بیماری های جدی مانند تومور مغزی علائمی مانند سردردهای شدید و غیره دارند که هر فردی را به مطب پزشک می کشاند. برای همین لازم نیست هر سردرد ساده یا حالت تهوع معمولی را حمل بر وجود تومور کنید و دلتان شور بزند.
