پزشک تو – سایت پزشکی

بیرون افتادن دندان در اثر ورزش یا بازی –

بیرون افتادن دندان از دهان یکی از شدیدترین صدماتی است که ممکن است طی بازی یا ورزش رخ دهد. هنگام بروز این حادثه شانس موفقیت درمان تا حد زیادی به دانش، مهارت و واکنش به موقع اطرافیان در برخورد با این مشکل ارتباط دارد.
اگر دندان بیرون افتاده شیری باشد، نیازی به جایگزینی مجدد ندارد و فقط لازم است از شیری بودن آن اطمینان حاصل کرد. در صورتی که دندان بیرون افتاده دائمی باشد، امکان جایگزینی مجدد آن در محل وجود دارد. هر چقدر که شرایط انتقال دندان بهتر و فرد جوان تر باشد، شانس موفقیت درمان بیشتر و بهتر خواهد بود. مهم ترین نکاتی که در این زمینه وجود دارد محل نگهداری دندان و مدت زمان بیرون بودن دندان در خارج از دهان است.

سوانح دندانی معمولا به دلایل زیر ایجاد می شوند:
۱- صدمات ناشی از زمین خوردن و برخورد دندان به سطوح محکم
۲- تصادفات اتومبیل
۳- صدمات ورزشی
۴- نزاع و درگیری
۵- شکستن غذاها و اجسام سخت توسط دندان
هنگام مواجهه با این مشکل لازم است در مرحله اول خونسردی خود را حفظ و شرایط بیمار را از نظر بروز سایر صدمات بررسی کنید، اگر مشکلاتی دیگر و بخصوص خونریزی از سایر نواحی وجود دارد، لازم است به مشکلات جدی تر بیمار در مرحله اول رسیدگی شود. در صورتی که یک یا تعداد بیشتری از دندان ها از دهان بیمار خارج شده، بهتر است دندان ها را به آرامی و از محل تاج گرفته و آنها را در محلول مناسب قرار دهید.

کمک های اولیه:
دندان شکسته و یا کنده شده را سریعا و در عرض حداکثر ۳۰ دقیقه به دندانپزشک برسانید. با گذشت زمان، شانس موفقیت در کاشت مجدد دندان کاهش می یابد. برای تمیز کردن دندان ، ابتدا آن را توسط سرم نمکی یا شیر بشویید. به یاد داشته باشید برای جابجایی فقط تاج دندان را در دست بگیرید و از دست زدن به ریشه دندان جدا خودداری نمایید.
برای انتقال دندان کنده شده به مطب دندانپزشک یکی از راه های زیر را انتخاب کنید:
۱- سعی کنید که دندان را در دهان و در محل قبلی آن و هم ردیف با سایر دندان ها قرار دهید. برای نگه داشتن دندان کنده شده یک گاز تمیز یا چای کیسه ای مرطوب را روی آن قرار داده و به آرامی گاز بگیرید. مراقب باشید که دندان خود را نبلعید.
۲- دندان را بین لب پایین و لثه پایین و یا در زیر زبان قرار دهید.
۳- اگر روش های شماره ۱ و ۲ قابل انجام نبود، دندان را در یک ظرف تمیز قرار داده و با مقداری شیر یا بزاق روی آن را بپوشانید.
۴- در برخی از کیت های کمک های اولیه وسیله ای برای نگهداری و حمل دندان و محلول مخصوص آن وجود دارد که می توانید از این وسیله نیز برای انتقال دندان استفاده کنید.
نکته:

اگر قادر نیستید که دندان های بالا و پایین خود را به هم نزدیک کرده و روی هم قرار دهید، احتمالا دچار شکستگی استخوان فک شده اید. در این صورت فورا به دندانپزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید:
۱- هرگز ریشه دندان کنده شده را لمس نکنید و برای جابجایی آن با تاج دندان تماس داشته باشید.
۲- هرگز ریشه دندان کنده شده را پاک و تمیز نکنید.
۳- هرگز دندان کنده شده را توسط مسواک یا الکل تمیز نکنید.
پیشگیری از شکستن و یا کنده شدن دندان:
۱- در هنگام ورزش از محافظ دهان استفاده کنید.
۲- از دعوا و درگیری و برخورد فیزیکی بپرهیزید.
۳- از خوردن غذاهای سخت مانند استخوان، نان خشک و بیات و یا شکستن پوسته خارجی مغزها توسط دندان خودداری کنید.
۴- در هنگام سوار شدن به اتومبیل حتما کمربند ایمنی خود را ببندید.

بوی بد دهان با توجه به تاثیرات اجتماعی آن از جمله مشکلاتی است که مورد توجه بوده و با یافتن علت آن بایستی در صدد رفع آن بر آمد.

 مشکل بوی بد دهان می‏ تواند راهنمای خوب جهت یافتن بیماری‏هایی باشد که زمینه ساز آن بوده‏ اند و می‏توان به درمان بیماری زمینه پرداخت.

بوی بد دهان از موارد شایع بین افراد است و اغلب خود فرد هم متوجه آن نیست زیرا با آن تطبیق پیدا کرده است.

برای معالجه بوی بد دهان باید علت آن شناخته شود و اشکالات حفره دهان یکی از علتهای اصلی بوی نامطبوع دهان می باشد.

بوی بد دهان عمدتا به وسیله گازهای سولفوردار از قبیل سولفیدهیدروژن، متیل مزکاپتان و دی میتل سولفید مزکاپتان و دی میتل سولفید ایجاد می‏شود.

غذاها و پروتئین‏هایی که در دهان باقی می‏مانند توسط میکروگانیسم‏ها به ترکیبات سولفودار تبدیل می‏شوند.

محل تجمع این مواد در بین دندان‏ها و در قسمت پشتی و خلفی زبان می‏باشد. از طرفی هوای تنفس شده‏ای که در حین بازدم بیرون داده می‏شود از ریه برونش، نای، حنجره حلق بینی یا دهان می‏آید و بوی حاصل از تنفس از این مسیر می‏تواند منشاء بگیرد.

همچنین بو با منشاء دستگاه گوارش و یا در هنگام آروغ زدن نیز به مشام می‏رسد.

چند نمونه از بوهای مختلفی که ممکن است از دهان و تنفس متصاعد شود عبارتند از:

تنفس دهانی – پیری – رادیوتراپی – تب بالا – کم آبی – افسردگی – ترس اضطراب – هیجان مصرف زیاد ادویه جات – انسفالیت – تومور – صدمات مغزی – داروها – نارسایی قلبی – کم خونی – تعریق زیاد – اسهال یا استراع – کمبود هورمون و ویتامین‏ها.

جهت یافتن علت بوی دهان معاینات دقیقی از حفره دهان و حلق شامل دندان زبان لثه لوزه و کام سینوس‏ها و حفره بینی گاه رفتن عکس کشت میکروبی حال آزمایش‏های دیگر انجام می‏گیرد

همچنین اختلالات گوارشی مانند اختلال در مری و معده در افرادی که مرتبا ترش می کنند و یا عفونتها و آبسه های ریوی, التهاب حفره بینی, سینوزیت (التهاب سینوس ها), رنیت (التهاب مخاط بینی) والتهاب ناحیه حلق مثل گلودردهای چرکی نیز سبب بوی بد دهان شود.

بیماریهای لثه نظیر پیوره, التهاب لثه, لقی و پوسیدگی دندانها هم از شایعترین علل بوی بد دهان است .

همچنین تجمع میکروارگانیسمها و تخمیر قندها در محل پوسیدگی و موارد دیگر نیز سبب بدبویی دهان می شود.

ایجاد بار زبانی به علت کاهش اصطحکاک زبان با اطراف دهان نیز موجب بدبویی دهان است و کشیدن مسواک بر روی زبان باردار یکی از راههای برطرف کردن بار زبان و کاهش بوی بد دهان می باشد.

همچنین مصرف زیاد ادویه جات , نارسایی قلبی , کم خونی , ناراحتی دستگاه گوارش , کمبود ویتامین , التهاب سینوس ها و مشکلات دهان و دندان و تب بالا از عوامل بوی بد دهان هستند.

دوباره تکرار می کنیم که میکروارگانیسم ها غذاها و پروتیین هایی را که در دهان باقی می مانند به ترکیبات سولفوردار تبدیل می کنند و با رشد و تکثیر در عقب زبان و حفره های لثه باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند.

ترکیباتی به نام پلی فنونل در چای وجود دارد که باعث توقف رشد باکتری های مسبب بوی دهان می شود.

و در انتها یادآور می شویم افرادی که از بوی بد دهان رنج می برند باید حتما به پزشک مراجعه کنند تا باتشخیص مناسب علل بوجود آورنده این بیماری در آنها رفع شود.

علت گاز گرفتن زبان –

گاز گرفتن گونه و زبان نشانهٔ چیست؟

وقتی زبان یا پشت گونهٔ خود را گاز می‌گیرید، زخمی در دهان ایجاد می‌کنید که بسته به شدت گازگرفتگی ممکن است خونریزی کند یا نکند. اما مقدار خون نشاندهندهٔ شدت زخم نیست و چند قطره خون آمیخته به بزاق ممکن است خونریزی شدید به‌نظر آید.

 خوشبختانه بسیاری از این گازگرفتگی‌ها شدید نیستند. گاز گرفتن گونه یا زبان معمولاً بی‌خطر است و فقط کمی سوزش ایجاد می‌کند، مگر اینکه به شدت ضربه‌ای بخورید که در اثر آن، گاز عمیقی از گونه یا زبان بگیرید. اما همان‌طور که گزش یک پشه چیزی نیست ولی گزش ۵۰ پشه بسیار ناراحت کننده است، گاز گرفتن مکرر گونه یا زبان نیز ممکن است ناراحتی شدید ایجاد کند. این حالت در افراد دارای دندان مصنوعی یا گرفتار نامنظمی دندان‌های طبیعی بیشتر است.
دندان‌های مصنوعی که حرکت می‌کنند یا می‌لغزند باعث گاز گرفتن زبان می‌شوند و اگر دندان‌هایتان نامنظم است یا درست در جای خود در نیامده‌اند گونه‌‌تان را گاز می‌گیرند.
صحبت کردن در هنگام غذا خوردن نیز باعث گازگرفتن می‌شود. برای همین است که مادران همیشه بچه‌‌‌هایشان را از این کار منع می‌کنند.
گازگرفتن گونه عصبی نیز می‌تواند باشد. در این صورت یک خط سفید در درون گونه ایجاد می‌شود که شبیه زخم دهان است. زخم آن گرچه چیز مهمی نیست، ولی باید این عادت گازگرفتن را ترک کرد.

– درمان گازگرفتن گونه و زبان
زخم حاصل از گازگرفتن گونه و زبان خیلی زود خودبه‌خود التیام می‌پذیرد. برای تسکین می‌‌توانید روش‌هائی را که در مورد زخم دهان گفته شده است به‌کار ببندید.
یخ در دهان بگذارید. اگر گارگرفتگی خونریزی دارد، قطعه‌ای یخ یا کمی آب سرد در دهان بگیرید تا خون آن بند آید.
زخم را تمیز نگاه دارید. با گرداندن دهان‌شویهٔ ضدعفونی کننده در دهان امکان عفونی شدن زخم را از بین ببرید.
به دندان‌پزشک مراجعه کنید. اگر خونریزی گارگرفتن بعد از ده دقیقه بند نیاید، نزد دندان‌پزشک بروید؛ شاید نیاز به بخیه زدن داشته باشد.
دندان‌هایتان را کنترل کنید. اگر مرتباً گونه و زبان خود را گاز می‌گیرید، به دندان‌پزشک مراجعه کنید تا دندان‌هایتان را معاینه کند. اگر اشکالی در دندان‌های مصنوعی یا نظم دندان‌های‌ طبیعی داشته باشید او آن را تصحیح می‌کند.

– چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟
– هنگام جویدن یا صحبت کردن زیاد گونه یا زبانتان را گاز می‌گیرید.
– خونریزی گازگرفتن گونه یا زبان بعد از ده دقیقه بند نمی‌آید.

معمولا اولين دندان دايمي كه رويش مي كند، دندان آسياي بزرگ اول يا دندان شماره 6 است و چون اين دندان در حدود 6 سالگي در مي آيد، دندان 6 سالگي نام دارد. محل اين دندان در پشت دندان آسياي دوم شيري است و بدون اينكه دندان شيري بيفتد، اين دندان رويش مي كند. به عبارت ديگر اولين دندان دايمي غير جانشين كه در پشت دندانهاي شيري رويش مي كند، دندان 6 سالگي است.

به دليل اينكه رويش اين دندان، با افتادن دندان شيري همراه نيست، بسياري از والدين فكر مي كنند كه اين دندان هم شيري است و با اطمينان اين كه اگر دندان شيري بيفتد، دندان ديگري بجاي آن مي رويد، كوششي براي تمييز نگهداشتن آن نمي نمايند به اين تريتب دندان 6 سالگي بايد تا آخر عمر در دهان باقي بماند، خيلي زود پوسيده شده و ازبين مي رود. در ابتداي رويش، دندانها استعداد بيشتري براي پوسيدگي دارند و بايستي در تمييز نگه داشتن آنها دقت بيشتري كرد. بي توجهي به دندان 6 سالگي باعث پوسيدگي شديد آن و در موارد زيادي منجر به از دست رفتن اين دندان مي شود. دندان در 6 سالگي، الگوي رويش ساير دندانهاي دائمي است و رويش صحيح و مرتب بقيه دندانها به وجود دندان 6 سالگي بستگي دارد.

پوسیدگی دندان چیست – پوسيدگي دندان بيماري عفوني قابل انتقالي است كه با فعاليت ميكروب ها در سطح دندان آغاز مي شود و در ساختمان آن پيشرفت مي كند. براي ايجاد پوسيدگي، مواد قندي هم بايد در دسترس ميكروب ها باشند تا عامل خراب كننده ساختمان معدني، يعني اسيد توليد گردد. در واقع پوسيدگي دندان تخريب بافت هاي سخت دندان است. وقتي يك بيماري در اثر فعاليت ميكروب ها ايجاد شود آن را بيماري عفوني مي نامند. و اگر بيماري بتواند از محلي به محل ديگر منتقل شود آنرا بيماري قابل انتقال مي گويند.
با تعريفي كه از پوسيدگي دندان شد، مي فهميم كه پوسيدگي مي تواند از يك دندان يه ساير دندانها سرايت كند.

محل های شایع پوسیدگی

پوسيدگي تمام سطوح دندان را يكسان مبتلا نمي كند. بلكه بعضي از سطوح دندانها به علت وضعيت خاصي كه دارند بيشتر دچار پوسيدگي مي شوند.

اين سطوح عبارتند از :

پوسیدگی بین دندانی1_ شيارهاي سطح جونده : سطح جونده دندانهاي آسيا شيارهاي باريك و عميقي دارد كه محيط مناسبي براي زندگي و رشد ميكروب ها فراهم نموده و دندان از اين محل دچار پوسيدگي مي گردد. اين امر بخصوص در مورد دندانهاي آسيا بيشتر رخ مي دهد و باعث پوسيدگي زودرس آنها مي شود.

پوسیدگی دندان

2_ سطوح بين دنداني : اين ناحيه نيز به دليل عدم نفوذ موهاي مسواك قابل تميز كردن نيست بنابراين از نواحي مستعد پوسيدگي و بيماري لثه بشمار مي آيد.

پوسیدگی دندان

3_ طوق دندان يا ناحيه اتصال لثه با دندان:‌ تجمع ميكروبها معمولاً در اين ناحيه باعث بيماري لثه نيز مي شود.

نشانه های پوسیدگی

وقتي دنداني دچار پوسيدگي مي شود، ممكن است يك يا چند مورد از علامتهاي زير را داشته باشد :

تغيير رنگ ميناي دندان، در محل پوسيدگي مينا قهوه اي يا سياه رنگ مي شود.
سوراخ شدن دندان در محل پوسيدگي، گاهي ميزان اين تخريب كم است و فقط با معاينه دقيق مشخص مي شود و گاهي مقدار زيادي از دندان از بين مي رود ، به طوري كه شخص فكر مي كند دندان او شكسته است.

حساس يودن يا درد گرفتن دندان در موقع خورد غذاهاي سرد، گرم، ترش و شيرين .
حساس يودن يا درد گرفتن دندان وقتي كه دندانها را روي هم فشار مي دهيم.
بوي بد دهان مي تواند به علل مختلف ايجاد شود كه يكي از علت هاي آن پوسيدگي دندانها است.
پوسيدگي بين دنداني مي تواند باعث گير كردن مواد غذايي بين دندانها و پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده بشود

پوسیدگی دندان چرا و چگونه ایجاد میشود؟ .

براي پيشگيري از ايجاد هر بيماري بايد علل ايجاد كننده آن بيماري را بشناسيم . در مورد پوسيدگي دندان و پيشگيري از آن نيز لازم است ابتدا با عوامل ايجاد كننده آن آشنا شويم .

بسياري از افرادي كه براي درمانهاي دندان پزشكي مراجعه مي كنند، در پاسخ به اينكه چرا دندانهايشان خراب شده است به مسئله ارث و جنس دندان اشاره مي كنند. روشن است كه خوبي جنس دندان در دوام آن مؤثر است با اين حال عوامل ديگري هم دخالت دارند.
علل مختلفي براي ايجاد پوسيدگي مطرح شده است اما بطور كلي مي توان گفت چهار عامل اصلي در ايجاد پوسيدگي دندان نقش دارند .
عوامل پوسیدگی
1. ميكروب ها

2. مواد قندي

3. مقاومت شخص و دندان

4. زمان

اين چهار عامل همراه هم ايجاد پوسيدگي مي كنند و اگر هر كدام نباشد، دندان پوسيده نمي شود. بدون ميكروب پوسيدگي در دندان اتفاق نمي افتد. اگر ميكروب ها باشند و مواد قندي نباشد، شدت وقوع پوسيدگي به اين اندازه نخواهد بود . وجود ميكروب ها و مواد قندي نيز در اشخاصي كه مقاومت طبيعي نسبت به بيماري دارند نمي تواند پوسيدگي ايجاد كند. و بالاخره ميكروب ها و مواد قندي و كمبود مقاومت شخص و دندان نيز در يك لحظه و يك روز سبب خرابي دندان نمي شود، بلكه مدت زماني لازم است تا اينها بتوانند سطح سخت دندان را خراب كنند.

میکروبهای ایجاد کننده پوسیدگی دندان

در دهان هر فرد بطور طبيعي انواع و اقسام ميكروب ها وجود دارد ولي همه ميكروب هاي موجود در دهان پوسيدگي را به وجود نمي آورند. وقتي مدتي دندان تميز نشود. ميكروب ها در روي دندان لايه اي را تشكيل مي دهند كه پلاك ميكروبي نام دارد پلاك ميكروبي لايه نرم و غليظي است كه از مقدار زيادي باكتريهاي مختلف و سلولهاي موجود در در دهان تشكيل مي شود و چنان بر سطح دندان مي چسبد كه به آساني با آب شسته نمي شود. هر چه زمان بيشتر مي گذرد، انواع مختلفي از ميكروب ها وارد پلاك ميكروبي مي شوند و بيماري زايي آن را بيشتر مي كنند.

ذكر اين نكته لازم است كه پلاك ميكروبي با رسوب نرم سفيدي كه روي دندان مي نشيند و قابل ديدن مي باشد، متفاوت است . اين رسوبات سفيد رنگ به آساني با آب شسته مي شود. ولي پلاك ميكروبي قابل ديدن نيست و بي رنگ است .

پلاك ميكروبي در صورتي قابل مشاهده است كه آن را با مواد رنگي مخصوصي رنگ كنيم. براي نشان دادن پلاك ميكروبي از قرص هاي رنگي كه قرص آشكار كننده پلاك ميكروبي نام دارد استفاده مي شود. براي از بين بردن پلاك ميكروبي بايد با دقت و حوصله دندان را مسواك كرد.

پوسیدگی پلاک میکروبی

پلاك ميكروبي چندين كار در دهان انجام مي دهد:

1. وقتي پلاك روي دندان تشكيل مي گردد، رنگ طبيعي و شفاف دندان عوض مي شود.
2. پلاك سبب پوسيدگي دندان مي شود.
3. پلاك باعث بيماري لثه و ساير بافت هاي نگهدارنده دندان مي شود.
4. پلاك تبديل به جرم سخت اطراف دندان مي گردد.

مواد قندی

تقريباً همه مردم مي دانند كه مواد قندي دندانها را خراب مي كند. ميكروبهاي موجود در پلاك ميكروبي از قند موجود در غذاها استفاده كرده و آنرا به اسيد تبديل مي كنند. اين اسيد ميناي دندان را حل كرده و پوسيدگي آغاز مي شود.

ولي آيا مي توانيم قند را از غذاي روزانه خود حذف كنيم؟

مصرف مواد قندي براي سلامت دندانها ضرر دارد . هرچه اين مواد بيشتر مصرف شوند. تعداد دفعات مصرف آنها زيادتر شود. چسبنده تر باشند و از نوع قند ساكاروز ( قند معمولي ) باشند. پوسيدگي بيشتر ايجاد مي كنند . بنابراين بايد گفت گرچه نمي توان مواد قندي را بكلي از غذاي روزانه حذف كرد اما مي توان با استفاده از راههاي گوناگون اثر زيان آور آنها را كاهش داد.

زمان و سرعت پوسیدگی

پوسيدگي دندان در يك لحظه و يك روز انجام نمي شود، بلكه مدت زماني لازم است تا مينا حل شده و بافت نرم مينا از بين برود تحقيقات نشان داده است كه بعد از خوردن غذا و رسيدن مواد قندي به ميكروبهاي پلاك 2 تا 5 دقيقه طول مي كشد تا اسيد ايجاد شود . در طي مدت 10 دقيقه ميزان اسيد به حداكثر مقدار خود مي رسد سپس 20 تا 60 دقيقه در همان حال باقي مي ماند و بعد از آن به تدريج به حال عادي برمي گردد.

با هر بار خوردن، محيط پلاك ميكروبي اسيدي مي شود و تا اين محيط اسيدي به حالت عادي برگردد، با خوردن مجدد، محيط دهان دوباره اسيدي مي گردد. به اين ترتيب دندانها دچار پوسيدگي مي شود.

اگر كودكي 9 مرتبه در روز آشاميدني شيرين مصرف كند پس از مدتي لكه هاي بر روي دندانهايش پيدا مي شود كه نشانه شروع پوسيدگي است.

بطور كلي پوسيدگي دندان بيشتر بيماري جوانان است، يعني دندانها معمولاً بلافاصله بعد از بيرون آمدن بيشتر خراب مي شوند، تا در سنين بالاتر كه مدتي از حضورشان در دهان گذشته است.

بنابراين اهميت مراقبت و نگهداري از دندانها در اين سنين كاملا مشخص مي گردد.

مقاومت شخص و دندان

مجموعه اي از عوامل دفاعي در دهان هر شخص وجود دارد كه در برابر ايجاد پوسيدگي مقاومت مي كند. وضعيت بزاق دهان و سلول هاي موجود در آن، شكل و فرم دندان ، طرز قرار گيري دندانها، جنس و نظاير اينها تا حدودي در ميزان پوسيدگي تأثير دارند، علاوه بر اين برخي از مردم در برابر عوامل مخرب مقاومت بيشتري نشان مي دهند. مقاومت شخص ممكن است ارثي، مادرزادي و يا اكتسابي باشد. همچنين مقاومت ممكن است هميشگي يا موقتي باشد.

با اين وجود از نظر محققين دو عامل اصلي يعني ميكروبها و مواد قندي، مهمترين عوامل ايجاد كننده پوسيدگي هستند.

البته راههايي براي مقاوم كردن ساختمان دندان وجود دارد . يكي از راهها، رساندن فلورايد به دندانها است، فلورايد مقاومت دندان ها را در برابر پوسيدگي افزايش مي دهد.