پزشک تو – سایت پزشکی

سردردهای خطرناک کدامند -سردرد شکایت بسیار شایعی است. با صنعتی شدن جامعه و افزایش تنش‌های شغلی ، اجتماعی و اقتصادی، میزان سردردها هم بالاتر می‌رود.
بخش عظیمی از سردردها عصبی هستند و تنها یک تا دو درصد از سردردهای جامعه علت عضوی مانند تومور مغزی یا ضایعه فضاگیر دارند. حدود 98 درصد سردردها خوش‌خیم و قابل بهبودند.
عوامل غیراختصاصی فراوانی می‌توانند موجب سردرد شوند، مثل یک سرماخوردگی ساده، عفونتی کوچک، آلودگی هوا و تغییر عادات غذایی و تغییرات هورمونی و … .
اما امروز می‌‌خواهم شما را با سردردهایی که برای ما حایز اهمیت و بررسی هستند، آشنا کنم تا‌ آنها را جدی بگیرید، یکی‌یکی آنها را می‌شمارم:

1) تغییر در کیفیت سردرد:
یعنی اگر همیشه سردردتان آرام بوده و به مسکن جواب می‌داده است، ولی حالا مقاوم شده یا کیفیت آن تغییر کرده است.

2) تواتر و تکرار سردرد مهم است:
برای مثال قبلا هفته‌ای یک‌بار مبتلا می‌شدید، اما الان روزی سه بار سردرد دارید.

3) سردردی که شما را از خواب بیدار می‌کند:
سردسته این نوع سردردها که فرد را از خواب بیدار می‌کند، سردردهای عروقی مانند میگرن هستند. اما به هر حال اگر چنین سردردی گرفتید، بررسی پزشکی لازم است.

4) سردردهای صبحگاهی :
با اینکه عللی چون بی‌خوابی و عدم استراحت کافی، فشار خون بالا و غیره می‌توانند چنین سردردی را ایجاد کنند، اما اگر سردرد شما اول صبح شروع می‌شود و در طول روز کمتر می‌شود، مهم است، چون به طور طبیعی ما در طول خواب با افزایش نسبی فشار داخل جمجمه مواجه‌ایم و اگر ضایعه‌ای فضاگیر در آنجا وجود داشته باشد، این افزایش نسبی فشار را نمی تواند تحمل کند و سردرد رخ می دهد.

5) سردرد همراه با تهوع و استفراغ:
خیلی از سردردها این‌طورند مثل میگرن. اما اگر تهوع در اوایل صبح پدید آید و با استفراغ کردن سردردتان کم شود و اشتهای خوردن صبحانه را پیدا کنید، باید بررسی پزشکی شوید.

6) سردرد کودکان به‌خصوص اگر تکرار‌شونده باشد:
بچه‌ها نمی‌توانند سردرد را بشناسند یا از آن شکایت کنند، ولی با تغییر اشتها، کاهش فعالیت بدنی و یا کاهش تمایل به درس خواندن، آن را نشان می‌دهند.

7) سردرد سالمندان (حدود 65 سالگی):
اگر در این گروه از افراد، سردرد ناگهانی، مزمن و مقاوم به درمان پزشکی باشد، باید بررسی شود.

8) سردرد همراه با فوتوفوبی (ترس از نور):
موردی شبیه به میگرن یا مننژیت. اگر سردرد همراه با علایم چشمی مثل دوبینی، کاهش دید، تغییر میدان بینایی و تاری دید باشد یا تغییر سریع عینک در فواصل کوتاه یک‌ماه، همراه با سردرد باشد، بهتر است از نظر علل مغزی بررسی شوید.

فلج بل چیست -شايد شما با بيماراني برخورد کرده باشيد که به طور ناگهاني عضلات يک طرف صورت ‌شان فلج شده و نمي توانند آب دهان خود را در قسمتي که فلج شده است، به خوبي حفظ کنند. اين مشکل اغلب تداعي کننده نوعي بيماري موسوم به “فلج بل” است.
فلج بل يا همان فلج عصب صورت Bell’s Palsy (Idiopathic Facial Paralysis) ، سبب ضعف يا از کارافتادگي عضلات مسوول حرکات ارادي در يک طرف صورت مي‌ شود.
اين بيماري ناشي از آسيب عصب صورتي است که از زير گوش به سمت عضلات همان طرف صورت حرکت مي‌ کند.
علت اين اختلال مشخص نيست و اطلاعات چنداني هم درباره ظهور و پيشرفت اين بيماري وجود ندارد. نظريه غالب اين است که عصب صورت، احيانا در اثر عفونتي ويروسي مانند زونا، ملتهب مي ‌شود، اما اين عصب هيچ مکاني براي متورم شدن در داخل کانال استخواني که از آن عبور مي ‌کند، ندارد.
فلج بل در نتيجه اين آسيب عصبي به دليل محدوديت مکاني يا تحت فشار قرار گرفتن آن در کانال استخواني ايجاد مي ‌شود.

علايم فلج بل

فلج کامل يک طرف صورت، ظاهري بي‌ تفاوت و بي‌ روح به شما مي‌ دهد، زيرا در طرف درگير، عضلات ناحيه پيشاني تا زير دهان هيچ حرکتي ندارند. ممکن است گوشه دهان شما دچار افتادگي شود و شما براي نگه داشتن آب دهان در طرف درگير با مشکل روبه‌رو شويد. زماني که شما عضلات سمت درگير را حرکت مي ‌دهيد، چهره ‌اي مضحک پيدا مي ‌کنيد. چشم طرف درگير ممکن است به شکل ناقص بسته شود، يا به هيچ وجه بسته نشود و بنابراين امکان نشت اشک از آن چشم وجود دارد.
برخي از افراد از درد پشت گوش، ناحيه فک يا يک طرف صورت شکايت دارند.
ممکن است احساس کنيد طرف درگير دچار کشيدگي يا انقباض شده و احيانا دچار تغييراتي در ترشح بزاق و حس چشايي، افزايش حساسيت به سر و صدا يا اشکال در تکلم يا غذا خوردن شويد.
فلج بل مي تواند در هر سني روي دهد، اما در سنين 30 تا 60 سالگي شايع‌ تر است. گاهي اوقات با عفونتي در گوش مياني در ارتباط است.

طرز تشخيص فلج بل 

فلج بل اغلب به صورت ناگهاني بروز مي ‌کند. ممکن است هنگام بيدار شدن از خواب متوجه آن شويد. ممکن است يکي دو روز پيش از فلج، دردي در پشت گوش‌ هاي خود احساس کنيد. حداکثر فلج در عرض 48 ساعت پس از بروز بيماري مشاهده خواهد شد.
پزشک قادر خواهد بود با نگاه به صورت شما و درخواست براي حرکت دادن برخي از عضلات صورت، به تشخيص زودهنگام دست يابد.
بيماري‌ هاي ديگري مانند سکته مغزي هم مي ‌توانند سبب فلج يک طرفه صورت شوند و به همين علت، ارزيابي دقيق براي رد کردن يا افتراق اين اختلالات لازم است.
فلج بل اغلب تمامي عضلات يک نيمه صورت از جمله عضلات پيشاني را به شکلي يکسان درگير مي‌ کند.
در سکته مغزي به ‌طور معمول عضلات پيشاني در سمت درگير کارايي خود را حفظ کرده و فلج نمي‌ شوند. پزشک ممکن است براي شما يک آزمون نوار عضله هم درخواست کند. اين آزمون، فعاليت الکتريکي عضلات را در پاسخ به تحريک، اندازه ‌گيري مي‌ کند تا به اين طريق شدت آسيب عصبي مشخص شود.

فلج بل چقدر جدي است؟

فلج بل اغلب مشکلي گذرا و موقتي است. در 80 درصد موارد، بهبود در عرض دو تا سه هفته پس از بروز آغاز شده و به فاصله چند ماه تکميل مي ‌شود. موارد خفيف اين بيماري زماني مشخص مي‌ شود که که فرد لبخند مي ‌زند. بهبود فلج تا پايان هفته اول، حکايت از سرانجام مطلوب اين بيماري دارد. بهبود فرآيند متغيري است و نوار عضله در تعيين پيش ‌آگهي کمک مي ‌کند.
چنانچه آسيب وارده به عصب صورت خيلي شديد باشد، سلول ‌هاي عصبي ممکن است براي هميشه کارايي خود را از دست بدهند.
گاهي رشد دوباره و بي‌ هدف رشته‌ هاي عصبي مشکلاتي را براي فرد به وجود مي ‌آورد. رشته ‌هاي گمراه عصبي سبب انقباض ناخواسته ي برخي از عضلات حين حرکت صورت مي ‌شوند.
اصول درمان فلج بل
اغلب بيماران بدون درمان خاصي به طور کامل خوب مي ‌شوند. پزشکان مطمئن نيستند که هر گونه درماني بتواند در نتيجه نهايي فلج بل تغييري ايجاد کند. اما اگر قادر نيستيد چشم خود را به طور کامل ببنديد، لازم است براي محافظت از خشکي بيش از حد آن که مي‌ تواند به زخم قرنيه منجر شود، اقداماتي را انجام دهيد.
استفاده از چشم‌ بند موقتي يا ماليدن پماد مي ‌تواند از آسيب چشم حين خواب جلوگيري کند. استفاده از قطره‌ هاي مرطوب کننده مانند قطره‌ هاي چشمي، چشم را در برابر گرد و غبار و خشکي محافظت مي ‌کند.
پزشکان گاهي دارويي کورتوني تجويز مي‌ کنند تا با مصرف آن از ورم احتمالي عصب صورت کم شود.
داروي ضد ويروس آسيکلووير مي‌ تواند به کاهش آسيب عصب توسط عوامل ويروسي کمک کند.
پزشک ممکن است براي حفظ کشش عضلات، فيزيوتراپي و ماساژ صورت را هم توصيه کند.

علل خواب رفتن دست -خواب رفتن، گزگز و مورمور شدن دست و پا را همه‌مان تجربه کرده‌ایم، اما همین حس خواب رفتن و مورمور شدن اگر طولانی و مکرر شود، می‌تواند نشانه وجود برخی مشکلات در بدن ما باشد.
فکر می‌کنید این علامت در چه مواقعی نیاز به ارزیابی و بررسی توسط پزشک دارد؟
در گفتگو با دکتر حمید بهتاش، ارتوپد و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران کوشیده‌ایم پاسخی برای این سوالات بیابیم.

آقای دکتر! تقریبا همه ما، مورمور شدن و خواب رفتن دست را تجربه کرده ایم، اما گاهی اوقات در بعضی افراد، این مشکل شدید می شود. چرا؟
افرادی که همیشه از خواب‌رفتگی یا مورمور شدن دست می‌نالند، نیاز به بررسی بیشتری دارند. شاید به نوعی دچار آسیب شبکه عصبی بازویی شده باشند؛ مثلا این افراد دچار ضعف، خواب‌رفتگی و مورمور شدن در یک دست و بازو می‌شوند. این درد، در اثر آسیب کتف یا ناحیه زیر بغل به وجود می آید که بر شبکه عصبی، موسوم به کلاف بازویی تاثیر منفی می‌گذارد.
گاهی اوقات بیماران از خواب‌رفتگی و مورمور شدن شبانه می‌نالند و می‌گویند تا بالای بازوی‌شان تیر می‌کشد.
بله، چنین موردی که اشاره کردید اگر شست، انگشت سبابه و انگشت وسطی را درگیر ‌کند، یا اینکه فرد دچار ضعف عضلانی شود، مطرح‌کننده اختلالی موسوم به “نشانگان تونل مچ” است.
اختلال تونل مچ چطور بروز می‌کند؟

همان‌طور که می‌دانید داخل مچ انسان یک مسیر عبوری برای وترها و عصب مدیان وجود دارد. التهاب یا تورم بافت‌های داخل تونل می‌تواند عصب مدیان را تحت فشار قرار دهد.
عصب مدیان مسوول حس لامسه در انگشت شست، انگشت اشاره، انگشت میانی و قسمتی از انگشت حلقه‌ای است. تحت فشار قرار گرفتن این عصب موجب تولید بی‌حسی و درد خاصی می‌شود که تحت عنوان “نشانگان تونل کارپال” شناخته می‌شود.
بسیاری اوقات، این نشانگان در هر دو مچ دست پدید می‌آید.
چه عواملی ما را مستعد این اختلال می‌کند؟
اگر چه نشانگان تونل کارپال اغلب بدون علت خاصی اتفاق می افتد، اما تعدادی از عوامل می‌توانند شما را مستعد ابتلا به این بیماری کنند. این عوامل شامل التهاب مفصل، چاقی، سیگار کشیدن، بارداری و داشتن مشاغلی خاص است که دارای حرکات مکرر و قوی دست هستند؛ مثلا نشانگان تونل کارپال در افراد قالیباف، تایپیست، قصاب، پیانیست و مکانیک بیشتر است و به ندرت افرادی را که به طور تفریحی گلف، دوچرخه‌سواری یا قایق‌سواری انجام می‌دهند، نیز گرفتار ‌می سازد.
عامل اصلی بروز این مشکل، انجام فعالیت‌های تکراری و با نیروی زاید، در حالی که مچ دست خم است، می‌باشد. البته نشانگان تونل کارپال می‌تواند در بعضی اختلالات غدد درون‌ریز نظیر دیابت، اکرومگالی و ندرتا کم‌کاری تیرویید و آرتریت روماتویید نیز دیده شود.
به طور کلی زنانی که به میانسالی نزدیک می‌شوند، بیشتر در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند.
اگر بخواهیم به موارد دیگری از همین قبیل اشاره کنیم، از چه مشکلاتی باید نام ببریم؟
آسیب اعصاب محیطی از دیگر اختلالاتی است که می‌تواند باعث احساس مورمور شدن در دست‌ها و پاها شود.
همچنین این احساس می‌تواند با کرختی در همین نواحی و ضعف و درد عضلانی دست و پا نیز همراه باشد. همان‌طور که می‌دانید اعصاب محیطی امکان برقراری ارتباط میان مغز، اعضای بدن، عروق خونی، عضلات و پوست را فراهم می‌سازند. فرامین مغزی از طریق اعصاب حرکتی منتقل می‌شوند و اطلاعات دریافتی توسط بدن از راه اعصاب حسی به مغز مخابره می‌شوند.
آسیب یک عصب محیطی می‌تواند ارتباط بین مغز و ناحیه تحت پوشش آن عصب را قطع کند.
این اتفاق توانایی شما در حرکت عضلات یا درک طبیعی حواس یا هر دو را در منطقه آسیب‌دیده، دچار اختلال خواهد کرد.
آسیب عصبی می‌تواند به بروز نوعی احساس مورمور شدن، سوزش و سایر احساسات دردناک در منطقه ی درگیر منجر شود.
آیا این موضوع همان نوروپاتی محیطی نیست؟
چرا، دقیقا همان است.
علت این نوروپاتی‌ها چیست؟
نوروپاتی‌های محیطی علل بی‌شماری دارند. از جمله ی این علل می‌توان به سوانح، اعمال فشار بر عصب و آسیب عصبی ناشی از یک بیماری خودایمنی مثل لوپوس و روماتیسم مفصلی اشاره کرد. البته برخی از بیماری‌های کبدی، کلیوی و تیرویید هم می‌توانند به اعصاب محیطی آسیب برسانند.
بسیاری از بیماران دیابتی نیز از گزگز شدن دست و پا می‌نالند. دلیل آن چیست؟
شایع‌ترین علل، نوروپاتی محیطی ناشی از دیابت است. علایم و نشانه‌های نوروپاتی محیطی ممکن است سال‌ها پس از ابتلا به بیماری ظاهر شوند. اگر دیابت شما به خوبی کنترل نشده باشد، احتمال بروز زودرس علایم و نشانه‌های عصبی وجود دارد.
نکته دیگری باقی مانده است که بخواهید درباره آ‌ن توضیح بدهید؟
بله؛ در میان افراد معتاد به الکل، رژیم ناکافی به ویژه کمبود ویتامین تیامین (B1) می‌تواند با بروز نوروپاتی در ارتباط باشد. کم‌خونی هم ممکن است روی دهد و شانس ابتلا به نوروپاتی محیطی را افزایش دهد. اغلب کم‌خونی‌ها در اثر کمبود ویتامین B12 رخ می‌دهند.
علایم و نشانه‌های نوروپاتی محیطی معمولا طی چند ماه پیشرفت می‌کنند، ولی در برخی از موارد مثل مسمومیت با آرسنیک ممکن است فورا بروز کنند. احساس مورمور شدن معمولا در انگشتان پا یا نرمه پاها شروع و به سمت بالای بدن گسترش می‌یابد. گاهی این احساس در دست‌ها آغاز و به سمت بازوها کشیده می‌شود. نوعی احساس کرختی نیز به همین شیوه ممکن است ایجاد شود. پوست شما ممکن است حساس شود و حتی لمس آرام آن هم دردناک گردد. در برخی از نوروپاتی‌های محیطی ممکن است ضعف عضلانی زودتر یا به شکلی محسوس‌تر از علایم و نشانه‌های حسی بروز کند.
خیلی اوقات برخی افراد که سکته مغزی را تجربه کرده‌اند، دچار مشکلاتی از این دست می‌‌شوند. چرا؟
ضعف عضلانی یا مورمور شدن یک بازو یا دست از مشخصه‌های سکته مغزی است و معمولا با نشانه‌های دیگری همچون خواب‌رفتگی و ضعف عضلات صورت یا یک پا همراه است. در صورت بروز چنین علامتی، بلافاصله به نزدیک‌ترین درمانگاه یا بیمارستان مراجعه کنید.
مشکلات ناحیه گردن هم باعث بی‌حسی و مورمور شدن دست می‌شود؟
بله. فشردگی یا آسیب یکی از اعصاب در گردن می‌تواند به خواب‌رفتن و مورمور شدن منجر گردد که ممکن است به کتف، بازو، دست و انگشتان تیر بکشد.
اگر مورد دیگری هم وجود دارد که باعث خواب رفتن یا مورمور شدن دست و بازو می شود، بگویید.
گاهی اوقات اختلال عملکرد عصب اولنار (عصب اولنار شامل الیاف حركتی و حسی است كه مسیر خود را در تنه تحتانی و طناب داخلی شبكه بازویی طی می كند) نیز می‌تواند چنین مشکلاتی به وجود آورد.
آسیب عصب اولنار در ناحیه آرنج باعث مورمور شدن و خواب‌رفتن ناحیه آرنج تا انگشت کوچک و قسمتی از انگشت حلقه می‌شود. ضربه زدن به این ناحیه، نوعی درد و احساس سوزن شدن ایجاد می‌کند. ممکن است بیمار دچار ضعف عضلات دست هم شود.

12 علت خواب رفتن دست

هنگام خواب شاید احساس کنید که دست های شما سوزن سوزن و بی حس می شود و بعد از بیدار شدن حتی ممکن است نتوانید به راحتی دست خود را مشت یا باز کنید. بیشتر این علایم به سرعت رفع می شود. برای رفع این حالت، به آرامی دست را باز و بسته کنید.
در این مطلب 12 علت خواب رفتن دست ها و پاها را بیان می کنیم.

1- گردش خون ضعیف
شایع ترین علت خواب رفتن دست ها و پاها در خواب، کاهش جریان خون در دست ها و پاها است که با تغییر دادن حالت خواب می توانید آن را رفع کنید.

2- دیابت
خواب رفتن دست و پا حتی هنگام بیداری ممکن است نشانه دیابت باشد.مهم ترین و شایع ترین بیماری مربوط به اعصاب محیطی، دیابت است که در تغذیه اعصاب اختلال ایجاد می کند و از آنجا که هر چه طول اعصاب بیشتر باشد تغذیه آن ها بیشتر با مشکل مواجه می شود، اعصاب پاها آسیب پذیرترند و خواب رفتگی پاها در دیابت بیشتر مشاهده می شود. علاوه بر خواب رفتن دست و پا، در بیماران دیابتی، انواع اختلالات حسی از جمله کرختی، بی حسی، سوزن سوزن شدن و گزگز کردن دست و پا نیز مشاهده می شود.

3- سندروم تونل کارپل
بیماری سندرم تونل مچ دست نیز با خواب رفتن دست ها خود را نشان می دهد، به گونه ای که ممکن است فرد، شب ها به دفعات با حالت خواب رفتگی دست از خواب بیدار شود. این بیماری زمانی به وجود می آید که عصبی که از مچ دست وارد پنجه و نوک انگشتان می شود، بر اثر کار زیاد یا عوامل دیگری نظیر کم کاری تیروئید، حاملگی و دیابت آسیب می بیند و آن منطقه بدون اینکه بیمار فعالیت خاصی داشته باشد، با یک مختصر فعالیت به خواب می رود.

4- آرتریت
بیماری آرتریت باعث التهاب و درد مفاصل بدن می شود. این بیماری باعث تحریک و آسیب اعصاب در ناحیه مفاصل نیز می شود.

5- عمل جراحی دست
این حالت باعث تحریک یا آسیب عصب می شود.

6- بیماری گیلن باره
بیماری گیلن باره نیز با علائم خواب رفتن دست و پا، کرختی و بی حسی آغاز می شود که ممکن است این علائم با معاینه پزشک در بیمار تشخیص داده نشود. اما در هر صورت خود بیمار از حالت های اختلال حسی در اندام های خود آگاه است.

7- مسمومیت دارویی
مسمومیت های دارویی نیز ممکن است باعث مسمومیت اعصاب محیطی شود که از میان این داروها، داروهای شیمی درمانی که به اعصاب سلول های محیطی بیماران سرطانی آسیب می زنند، شایع تر است.

8- مسمومیت با فلزات سنگین
خوردن یا تنفس فلزات سنگین مثل جیوه، سرب، تالیوم و آرسینک نیز باعث خواب رفتن دست و پا می شود. وقتی که دماسنج یا لامپ کم مصرف یا مهتابی در فضای اتاق شکسته شود، بر اثر تصعید جیوه فرد دچار مسمومیت می شود.

9- مسمومیت ویتامینی
اگرچه گروه ویتامین های B بی ضرر هستند، اما استفاده بیش از اندازه ویتامین B6 می تواند مسمومیت ایجاد کند که این مسمومیت خود را به صورت بی حسی دست و پا نشان می دهد.برای جلوگیری از خواب رفتن دست هنگام خواب، آن را زیر بالش یا سرتان قرار ندهید

10- بیماری ام اس
بیماری های عصب مرکزی نخاع هم می توانند کرختی و بی حسی دست و پا را ایجاد کنند، مثلا بیماری ام اس نیز همین علائم را دارد.

11- سکته مغزی
سکته های مغزی نیز به علت ایجاد اختلال در اعصاب، بی حسی ایجاد کرده و بر اثر آن دست و پا خواب می رود.

12- تغییرات فشار خون
فشار خون ارتباط مستقیمی با بیماری های اعصاب محیطی ندارد، ولی به دلیل اینکه اعصاب محیطی در تنظیم فشار خون و عروق محیطی نقش دارد، ابتلا به بعضی از بیماری های اعصاب محیطی در تنظیم فشار خون مشکل ایجاد کرده و خود را به صورت افت فشار خون نشان می دهد.

پیشگیری از خواب رفتن دست ها موقع خواب

– هنگام خواب، دست ها را زیر بالش یا سر قرار ندهید.
– روی دست ها نخوابید، زیرا این امر باعث قطع گردش خون می شود.
– کف دست را هنگام خوابیدن مشت نکنید و باز بگذارید.
– دست ها را روی قلب قرار دهید تا بی حسی آن برطرف شود.
– ورزش های مخصوص برای تقویت شانه، گردن و دست ها را انجام دهید.
– از بالش های نرم تر استفاده کنید، از بالشت زیر زانو هم استفاده کنید و به پشت بخوابید.
– در صورت ابتلا به سندروم تونل کارپل که باعث به خواب رفتن یا بی حسی دست می شود،
از داروی ضدالتهاب با تجویز پزشک استفاده کنید.

بالا بردن کارایی مغز – پژوهش‌ ها نشان می ‌دهد: برخی از عادات نامطلوب در زندگی مانند سیگار یا پرهیز از خوردن صبحانه سبب افت کارآیی مغز می ‌شود.
به گزارش سرویس بهداشت و درمان ایسنا، “مارسی پاراشیل” متخصص تغذیه و مدیر تغذیه ی بالینی در نظام بهداشتی هندریک آمریکا می ‌گوید: سه عامل مهمی که می‌ تواند قدرت مغز را افزایش دهد نوع غذا، آب و اکسیژن هستند و برخی از این عادات این سه فاکتور را به میزان قابل توجهی تحت الشعاع قرار می‌ دهند. البته ورزش و غذای مناسب، سلامت مغز را تضمین می‌ کند.
همچنین پژوهشگران دانشگاه ایالتی آریزونا به چند عادت رفتاری اشاره کرده‌ اند که توان و کارآیی مغز را پایین می ‌آورند.
این رفتارها شامل پرهیز از خوردن صبحانه، پُرخوری، استعمال دخانیات، مصرف زیاد مواد قندی، آلودگی هوا، کمبود خواب، کاهش تفکر مثبت و کار کشیدن از مغز به هنگام بیماری هستند.
اشخاصی که صبحانه نمی‌ خورند قند خون شان به سطح پائین ‌تری افت می‌ کند. این امر باعث تامین نامناسب مواد غذایی برای مغز و در نتیجه افت فعالیت مغزی می ‌شود.
از سوی دیگر، پُرخوری هم، سلامت مغز را به خطر می‌ اندازد. پُرخوری باعث تصلب شرائین مغز شده و منجر به کاهش قدرت ذهنی می ‌شود.
دخانیات نیز باعث کوچک شدن قابل توجه مغز شده و حتی منجر به بروز آلزایمر می ‌شود. علاوه بر این ها استفاده ی زیاد از مواد قندی و شیرین، جذب پروتئین و مواد غذایی را متوقف و منجر به سوء تغذیه و احتمالا اختلال در رشد مغزی خواهد شد.
به گزارش ایسنا با توجه به این که گفته شد یکی از فاکتورهای اصلی برای سلامت و قدرت مغزی اکسیژن است پس قطعا آلودگی هوا عامل مهمی است که این عضو را تهدید می ‌کند. مغز بزرگترین مصرف کننده ی اکسیژن در بدن ما است. دمیدن هوای آلوده باعث کاهش اکسیژن تامینی مغز شده و منجر به کاهش کارآیی این عضو مهم می ‌شود.
خواب کافی هم به مغز ما استراحت می ‌دهد. دوره طولانی کاهش خواب به تسریع مرگ سلول های مغزی منجر خواهد شد.
همچنین کار کشیدن از مغز یا مطالعه در زمان بیماری ممکن است سبب کاهش کارآیی مغز و در نتیجه صدمه مغزی شود.
و بالاخره محققان معتقدند؛ تفکر بهترین راه برای تمرین دادن به مغز است. کاهش افکار مثبت مغزی ممکن است باعث کوچک شدن مغز شود.
بر اساس این گزارش، مغز انسان دارای انتقال دهنده ی عصبی است که مهمترین آن ها دوپامین، سرتونین و استیل کولین هستند.
این انتقال دهنده‌ها در زرده ی تخم مرغ، نخودفرنگی، گوشت، ماهی، شیر، پنیر و سبزیجاتی چون کلم بروکلی و کلم پیچ موجود هستند.
همچنین دوپامین در مغزها، گوشت ماهی، محصولات سویا و غذاهای پروتئینی یافت می ‌شود. سرتونین نیز در غذاهای کربوهیدراتی مثل نان و ماکارونی و سیب زمینی موجود است.
محققان انجمن قلب آمریکا نیز اخیرا بر این باور هستند که آن چه برای قلب مفید است برای مغز نیز سودمند است.
به گفته محققان؛ این اقدامات نه تنها توان و کارآیی مغز را بهبود می‌ بخشد بلکه می ‌تواند در پیشگیری از آلزایمر نیز موثر باشد.

زنان و بیماری آلزایمر – به گفته متخصصان بیماری آلزایمر یکی از شایع‌ترین انواع زوال عقل یا اختلال مشاعر است و در واقع مجموعه‌ای از اختلالات مغزی است که توانایی انجام فعالیت‌ها و کارهای روزمره را از بیمار سلب و انجام امور عادی زندگی را برای وی دشوار می‌سازد. هر چند این بیماری در زن و مرد دیده می‌شود، اما در زنان شایع‌تر است.

در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما روش‌های درمانی که نشانه‌هایی از امید را نوید می‌دهد وجود دارد. تحقیقات برای یافتن علت بیماری با جدیت در حال انجام است و یک روز درمان قطعی و یا پیشگیری از بیماری تحقق پیدا خواهد نمود.

بیماری آلزایمر چیست؟
آلزایمر یکی از بیماری‌های مغز است که باعث کاهش مستمر حافظه بیمار می‌گردد. کاهش حافظه به تدریج به دمانس (خردزدایی) که فقدان عملکردهای ذهنی (قدرت تفکر، یادآوری، منطق و قدرت تجزیه و تحلیل) است، تبدیل شده و با زندگی روزمره بیمار تداخل می‌نماید.
آلزایمر به تدریج ظاهر می‌شود و باعث می‌گردد که بیمار حوادثی را که اخیرا رخ داده است، فراموش کرده و از انجام وظایف عادی روزمره زندگی ناتوان گردد. شدت پیشرفت بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت بوده و باعث تغییر رفتار، تغییر شخصیت، سردرگمی و اختلال در قضاوت بیمار می‌شود. بیمار در برقراری ارتباط مشکل پیدا می‌کند. تلاش وی در یافتن لغات و تفکر هدف‌دار به شکست منجر می‌گردد و نهایتا بیمار کاملا در مراقبت از خود ناتوان می‌گردد.

زنان و بیماری آلزایمر
به دلایلی که هنوز روشن نشده است، زنان بیشتر از مردان به آلزایمر مبتلا می‌شوند. شاید یکی از دلایل عمده آن است که زنان به طور متوسط بیشتر از مردان عمر می‌کند و همزمان با افزایش سن، شیوع آلزایمر بیشتر می‌شود.
گفته می‌شود که ممکن است در دوران یائسگی به علت کاهش هورمون استروژن، زمینه بروز آلزایمر فراهم گردد، اما این مطلب تایید نشده است و تحقیقات بسیاری لازم است انجام شود تا نشان دهد آیا تجویز استروژن، درمان موثری برای آلزایمر می‌باشد یا خیر؟
علت دیگر می‌تواند تحصیلات کمتر زنان و حضور کمتر آنان در عرصه‌های اجتماعی باشد. البته این‌ها فرضیاتی هستند که در حال حاضر به دقت تحت بررسی است.
البته هر عاملی که باعث افزایش فشار خون و بالا رفتن کلسترول شود، تغذیه نامناسب، فعالیت‌های فکری پیش پا افتاده و استفاده نکردن از خلاقیت و قوای ذهنی، همچنین تعامل اجتماعی کمتر، این‌ها عوامل محیطی موثر در ابتلا به بیماری آلزایمر هستند.
اما مهم‌ترین عامل در بیماری آلزایمر سن بالا است و نیز استعداد ژنتیکی که بشر در حال حاضر قادر به کنترل این دو حالت نیست. در خانواده‌هایی که اعضایی از آن‌ها به بیماری آلزایمر مبتلا بوده‌اند، حتما باید افراد در سنین سالمندی تحت نظر قرار گیرند.
درمان ریشه کن کننده‌ای که بتواند پروتئین ایجاد کننده بیماری آلزایمر را از مغز پاک کند، هنوز یافت نشده است، ولی موادی که بتوانند حافظه را تقویت کنند وجود دارند. به خصوص درمان‌هایی وجود دارند که می‌توانند اختلالات روانپزشکی بیماران نظیر بدبینی، پرخاشگری، بی خوابی و راه رفتن‌های زیاد را کنترل کنند.
قانونی در علم پزشکی وجود دارد که برای بهبود عملکرد مغز باید از آن استفاده کرد. همان طور که ورزشکاران برای ورزیده‌تر شدن عضلاتشان به ورزش و تمرین می‌پردازند، افراد نیز با خلاقیت و استفاده از مغز، ابتلا به بیماری آلزایمر را به تعویق می‌اندازند.
افرادی که به مسائل بسیار ساده اشتغال دارند و در فعالیت‌های روزمره خود از خلاقیت و تفکر استفاده نمی‌کنند، بیشتر از سایر افراد در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند
تحقِقات علمی نشان داده است افرادی که کمتر از هشت سال تحصیلات دارند، بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر قرار دارند.

زنان و سن بالای 75 سال
دکتر جلال بختیاری عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی سمنان در این باره اظهار داشت:
«پس از سن 75 سالگی خطر ابتلا به بیماری آلزایمر در زنان بیشتر از مردان است و در مجموع، عارضه سکته مغزی و بیماری‌های نورلوژیک، آلزایمر و پارکینسون در افراد سالمند بسیار شایع است.
تجمع پلاک‌های امیلوئیدی در بروز بیماری آلزایمر نقشی عمده دارند و بررسی‌ها، نشان دهنده ارتباط بین کلسترول بالا و ابتلا به بیماری آلزایمر در سالمندان است.
مصرف روزانه مقادیر بالای الکل و سطح پایین تحصیلات نیز از عوامل افزاینده خطر ابتلا به زوال عقلی محسوب می‌شوند. به همین سبب، شناخت عواملی که خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را می‌افزایند جهت آغاز اقدامات پیشگیرانه پیش از بروز بیماری دارای اهمیت فراوانی است.
شرایط و کیفیت زندگی در ایران و کشورهای توسعه یافته تفاوت دارد، به طوری که سن یک سالمند در کشور ما 60 سال تعریف می‌شود، ولی در کشورهای توسعه یافته سن بالای 75 سال به عنوان شاخص سن سالمند شناخته می‌شود.»

علائم آلزایمر در زنان شدیدتر است
نتایج یک بررسی جدید نشان داده است که علائم بیماری آلزایمر در شرایط یکسان در زنان شدیدتر از مردان است. شواهد علمی و تحقیقاتی نشان می‌دهد که پیامدهای بیماری آلزایمر روی زنان و مردان متفاوت است.
بسیاری از مطالعات انجام شده درباره تاثیر تفاوت‌های جنسی در توانایی‌های ذهنی بر این نکته اشاره دارند که مشکلات و ناتوانی‌های گفتاری در زنان مبتلابه آلزایمر نسبت به مردان بیشتر است.
به گفته این محققان، اختلال در مهارت‌های تشخیص اسامی در زنان مبتلا به آلزایمر بیشتر از مردان بروز می‌کند و این تفاوت‌ها با گذشت زمان ادامه پیدا می‌کند.
اما وقتی نوبت به مشکلات رفتاری می‌رسد، مردان مبتلا به آلزایمر بیشتر از زنان از این لحاظ آسیب می‌بینند و شدت ناتوانی‌های رفتاری در مردان مبتلا به آلزایمر با پیشرفت بیماری بیشتر می‌شود. در واقع توانایی‌های مدیریت رفتاری در مردان بیمار بیشتر از زنان دچار اختلال می‌شود.

آلزایمر در کمین زنان مبتلا به چاقی شکمی
انباشته شدن چربی دور شکم در سن میانسالی، با بروز آلزایمر در دوران سالمندی ارتباط مستقیم دارد.
نتایج یک تحقیق جدید نشان داده است: زنانی که دور کمر خود چربی ذخیره می‌کنند و شکم بزرگ دارند، دو برابر بیشتر از دیگر زنان در سنین سالمندی با خطر مبتلا به زوال عقل و اختلال مشاعر مواجه هستند.
هر فردی که مقدار زیادی چربی در اطراف شکم خود داشته باشد بیشتر با خطر مرگ زودهنگام ناشی از حمله قلبی یا مغزی مواجه است. این افراد اگر به هر دلیلی تا سن 70 سالگی و بیشتر عمر کنند، نسبت به سایر همسالان خود بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار دارند.
گفتنی است، این محققان در بررسی‌های خود هیچ رابطه‌ای بین شاخص توده بدنی بالا و بروز آلزایمر پیدا نکردند، به این معنی که چاقی کل بدن به اندازه چاقی دور شکم در ابتلا به آلزایمر تاثیرگذار نیست.

مصرف مواد غذایی
مصرف برخی مواد غذایی نیز می‌تواند خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد. از آن جمله می‌توان به مصرف ماهی مانند قزل‌آلا و ساردین ( به علت وجود اسید چرب امگا3)، سیب (حاوی مواد آنتی اکسیدان)، زردچوبهظ¬ گردوظ¬ بادام، روغن زیتون، لوبیا و سویاظ¬ زرده تخم‌مرغ (به دلیل دارا بودن لسیتین) و همچنین مصرف مکمل‌های ویتامین B به خصوص ویتامین‌های B12 و B6 اشاره نمود.

کما چیست  –

بی‌هوشی، کما، مرگ مغزی و زندگی نباتی، سطوح مختلف هوشیاری هستند که در شرایط خاص برای بیماران اتفاق می‌افتند. این وضعیت‌ها برای خود بیمار و اطرافیان خوشایند نیستند، چرا که در بسیاری از موارد اطرافیان در حالت بلاتکلیفی قرار می‌گیرند که بالاخره وضعیت بیمارشان چه‌طور خواهد شد؟

هوشیاری در اصل وقوف فرد به زمان، مکان و اشخاص اطراف است.

فردی که دچار افت سطح هوشیاری می‌شود، ممکن است هوشیاری خود را تنها برای چند لحظه از دست بدهد، یا این که برای ساعت‌ها، روزها و حتی هفته‌ها و ماه‌ها در این حالت باقی بماند.

سنکوپ یک افت موقتی هوشیاری است که معمولا بیش از چند ثانیه تا چند دقیقه طول نمی‌کشد. علت این مساله هم قطع موقت خون‌رسانی به مغز است. پس از بازگشت جریان خون به مغز سطح هوشیاری و عملکرد مغز هم به حالت عادی برمی‌گردد.

اما حالاتی نیز وجود دارند که در آن‌ها سطح هوشیاری برای مدتی طولانی‌تر مختل باقی می‌ماند که از آن میان کما، مرگ مغزی و حالت نباتی مشهورتر از بقیه هستند.

کما چیست؟

کما حالتی است که بیمار، هوشیاری خود را تا حد زیادی از دست داده و دیگر قادر به پاسخگویی به محرک‌ها و تحریکات خارجی نیست. در این حالت بیمار نمی‌تواند به هیچ طریقی با محیط خارج ارتباط برقرار کند. کما معمولا با آسیب وسیع مغز و یا آسیب بخش‌هایی از ساقه مغز که وظیفه حفظ هوشیاری را برعهده دارند، همراه است.

کما، یک مریضی نیست، بلکه علامتی از یک مریضی یا واکنشی به یک حادثه است که برای بدن فرد اتفاق افتاده است. اکثر کماها، بیشتر از 4 هفته طول نمی‌کشند. بعضی از کسانی که به کما می‌روند، پس از این مدت به سمت زندگی نباتی پیش می‌روند.

اغلب بیمارانی که پس از یک حادثه به کما می‌روند، پس از خارج شدن از کما با مشکلات تنفسی در راه هوایی فوقانی مواجه شده و قادر به تکلم صحیح نیستند. در بعضی موارد پس از به هوش آمدن بیمار، بازآموزی و به خاطر آوردن بسیاری از چیزها از جمله حرف زدن و به خاطر آوردن خود شخص، ممکن است لازم باشد.

زندگی نباتی چیست؟

زندگی نباتی یا سندرم آپالیک به حالتی می‌گویند که فرد چشمانش باز است و گاه و بی گاه به صورت غیر ارادی بدن خود را نیز حرکت می‌دهد. با وجود این، در پاسخ به محرک‌های محیطی هیچ واکنشی در بیمار مشاهده نمی‌شود.

عملکردهایی مثل ضربان قلب، تنفس، فشارخون و غیره که در اصطلاح پزشکی به عملکردهای خودکار یا خودمختار بدن معروفند، در این فرد به‌طور عادی وجود دارد، اما او هیچ‌گونه فعالیت مغزی خاصی ندارد. فرد بیمار هیچ‌گونه ارتباط معنی‌داری با محیط بیرون و اطرافیان برقرار نمی‌کند.

زندگی نباتی ممکن است سال‌ها و حتی دهه‌های متمادی طول بکشد. اگر این وضعیت بیش از یک ماه به طول بینجامد، به آن وضعیت نباتی پایدار می‌گویند که تقریبا می‌توان گفت احتمال بازگشت به حالت عادی بسیار ضعیف است. اما به هر حال موارد بسیاری هم بوده‌اند که حتی ماه‌ها پس از وقوع این وضعیت، با پیگیری و انجام مراقبت‌های کافی به حالت عادی بازگشته‌اند.

زندگی نباتی تقریبا در تمامی موارد به دنبال کمای عمیق و آسیب گسترده قشر مغز رخ می‌دهد
مرگ مغزی چیست؟

در مرگ مغزی، خونرسانی به مغز متوقف شده و اکسیژن رسانی به آن انجام نمی‌گیرد. مغز تمام کارکرد خود را از دست می‌دهد و دچار تخریب غیر قابل برگشت می‌گردد.

اگرچه پس از مرگ مغزی اعضای دیگر از جمله قلب، کبد و کلیه‌ها هنوز دارای عملکرد هستند، ولی به تدریج در طی چند روز آینده، از کار خواهند افتاد.

بیمار مرگ مغزی، به هیچ‌یک از محرک‌های خارجی پاسخ نمی‌دهد. اندام‌هایش شل است، پلک نمی‌زند، صحبت نمی‌کند، نمی‌بیند، و در نوار مغز هم هیچ‌گونه شواهدی از عملکرد الکترونیکی مغز دیده نمی‌شود و بدون استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی، قادر به تنفس نخواهد بود.

تفاوت کما با مرگ مغزی

کما در واقع یک نوع اختلال در کارکرد مغز است که شخص دچار کاهش شدید سطح هوشیاری می‌گردد و به هیچ یک از تحریکات پیرامونش، پاسخ نمی‌دهد. در کما شانس بهبودی برای برخی بیماران وجود دارد، در صورتی‌که در مرگ مغزی، بهبودی بیمار غیرممکن و مرگ وی ظرف چند روز حتمی است.

تفاوت زندگی نباتی با کما

وضعیت زندگی نباتی می‌تواند بسیار حادتر از کما باشد، زیرا این بیماران هر چند حرکات غیر ارادی از خود بروز می‌دهند، اما با گذشت زمان هیچ نشانی از هوشیاری از خود بروز نمی‌دهند. در کما شانس بهبودی برای برخی بیماران وجود دارد.

افراد در زندگی نباتی، از کما بیدار می‌شوند و مثل افراد عادی چرخه‌های خواب و بیداری را پشت سر می‌گذارند، اما هوشیاری خود را به دست نمی‌آورند.

این بیماران در دوره‌های بیداری خود به این طرف و آن طرف می‌چرخند و اغلب حرکت‌های واکنشی چون خندیدن، گریستن، بلعیدن و حتی فشردن دست دیگران از آنان سر می‌زند.

زندگی نباتی، همیشه در پی کما رخ می‌دهد. در زندگی نباتی، شخص بیدار به نظر می‌رسد (چشمانش باز است) و دارای یک سری حرکات غیر ارادی اعضای خویش است، ولی در مرگ مغزی، بیمار به هیچ یک از محرک‌های خارجی پاسخ نمی‌دهد.

مواد روانگردان باعث زندگی نباتی می‌شوند

مصرف مواد روانگردان، موجب تخریب غیرقابل برگشت سلول‌های مغز می‌شود. نخستین نشانه این مرحله از تخریب سلول‌های مغزی، جنون است و پس از آن فرد دچار هذیان و توهمات می‌شود که از زندگی عادی جدا شده و به صورت فردی بدون انگیزه و منزوی در می‌آید و در نهایت کاملاً زندگی نباتی خواهد داشت. حتی ممکن است یک بار مصرف این مواد، مرگ ناگهانی را به وجود آورد. به این دلیل که مواد محرک و روانگردان روی مراکز تنظیم حرارت مغز اثر می‌گذارند و باعث افزایش دمای بدن همراه با فعالیت‌های جسمی خواهند شد.

اگر فرد بیهوشی را دیدیم، چه کنیم؟

اگر با بیماری که دچار افت هوشیاری شده است برخورد کردید، حتما موارد زیر را رعایت کنید:

1- قبل از هر کاری، اطرافیان را با خبر کنید. سعی کنید در این موارد تنها نباشید. به ویژه سعی کنید از افرادی که در این زمینه، تجربه و آموزش دیده‌اند، کمک بگیرید. یکی از اطرافیان، هرچه سریع‌تر اورژانس را خبر کند.

2- اگر مجاری هوایی بیمار مسدود شده‌اند، آن‌ها را باز کنید. تنفس بیمار باید برقرار شود و جریان خون نیز وجود داشته باشد.

3- خونسردی خود را حفظ کنید و دور و اطراف بیمار را شلوغ نکنید.

4- بیمار را در حالت نشسته یا ایستاده نگه ندارید. وضعیت خوابیده (به‌ویژه وضعیت خوابیده به پهلو) می‌تواند برای بیمار مناسب‌تر باشد. اگر بیمار دچار ضربه یا سقوط از ارتفاع شده است، مراقب باشید که به او حرکت‌های ناگهانی وارد نکنید چرا که باعث آسیب نخاع خواهد شد. تکان دادن و جابه‌جا کردن این بیماران باید با رعایت اصول خاصی صورت گیرد.