پزشک تو – سایت پزشکی

بیماریهایی که موجب اختلال در نعوظ می شوند –

اختلال در نعوظ میلیون ها مرد را در سراسر دنیا گرفتار کرده است. در بسیاری از موارد پس از ایجاد اختلال در نعوظ نمی توان حالت کاملاً طبیعی را به مرد برگرداند، بنابراین امروزه دانشمندان معتقد هستند که لازم است استراتژیهایی را بکار برد که از ایجاد این مشکل و یا حداقل از شدت آن در مردان کاسته شود. چون بیماری اختلال در نعوظ در مردان هزینه های بهداشتی درمانی بسیار سنگینی را به بودجة بهداشتی کشورها تحمیل می کند، بدون اینکه از شدت مشکل کاسته شود. یک عده بیماریهایی هستند که مرد را مستعد ابتلا به اختلال در نعوظ می کنند، و یا به عبارتی دیگر، شانس ابتلا به اختلال نعوظ در این افراد، بیشتر از جمعیت عادی می شود. بنابراین اگر فردی دارای یک یا چند تا از این بیماریها باشد، لازم است تمهیداتی را در وی اندیشید تا از ایجاد اختلال نعوظ در وی جلوگیری شود و یا اینکه حداقل وقوع آنرا هر چه بیشتر به تأخیر اندازد. بیماری اختلال در نعوظ عمدتاً یک بیماری عروقی است، و هر مرضی که سبب اختلال در عروق بدن شود، می تواند منجر به اختلال نعوظ شدید در نزد مردان گردد.

دیابت: مرض قند یا دیابت یکی از شایعترین عوامل ایجاد کنندة اختلال نعوظ در مردان می باشد. دیابت با اثرات سوء روی عروق، اعصاب و بافت آلت تناسلی سبب اختلال در نعوظ می گردد. دیابت با اثرات سویی که بر روی عروق دارد، عروق قلب را نیز تحت تأثیر قرار داده و سبب نارسایی عروق قلب می گردد. ده درصد مردانیکه به علت اختلال در نعوظ به پزشک مراجعه می کنند، در بررسیها مشخص می شود که از قبل مبتلا به دیابت بوده اند ولی نمی دانستند.. بیست و هشت درصد مردان 59-20 ساله که دارای دیابت نوع یک هستند، مبتلا به ناتوانی جنسی خواهند بود. هر سال که از ابتلا به بیماری دیابت می گذرد، 5/4 درصد شانس گرفتاری به ناتوانی جنسی افزایش می یابد. یعنی در مردیکه به مدت 10 سال دارای دیابت بوده است، شانس ابتلا به ناتوانی جنسی 45 درصد است. البته فاکتورهای بسیار زیادی هستند که به عنوان عوامل مداخله گر می توانند این میزان را کم یا زیاد بکنند. هر قدر کنترل دیابت بهتر باشد، از شدت و میزان عوارض آن کاسته می شود.

افزایش چربی خون: امروزه مشخص شده است که خود ناتوانی جنسی می تواند دلیلی بر وجود چربی خون بالا در فرد باشد. مردانیکه مبتلا به ناتوانی جنسی هستند، میزان بیماریهای عروقی قلب در آنها بیشتر از مردان طبیعی است. افزایش چربی خون سبب مسدود شدن عروق و کاهش میزان جریان خون عضو مربوطه می شود.
افزایش فشارخون: در مردانیکه مبتلا به پر فشاری خون هستند، میزان ناتوانی جنسی بیشتر از افراد طبیعی است. بعضی از داروهاییکه برای فشارخون مصرف می شوند، خودشان می توانند سبب اختلال جنسی شوند، ولی خود فشارخون بصورت مستقل مرد را مستعد ابتلا، به اختلال نعوظ می کند. میزان شیوع ناتوانی جنسی کامل در مردان مبتلا به فشارخون که بعضی از انواع داروهای ضد فشارخون را مصرف می کنند، 3 برابر مردان با فشارخون طبیعی است. عده ای از داروهای ضد فشارخون دارای اثرات سوء بر روی عملکرد جنسی می باشند، ولی افراد مبتلا به فشارخون که دارو مصرف می کنند، به هیچ وجه نباید دارو را سرخود قطع نمایند، بلکه باید این داروها با مشورت پزشک معالج در صورت امکان با داروهای دیگری جایگزین شوند. اولویت داشتن فشارخون طبیعی است.

سکتة مغزی: سکتة مغزی سومین علت مرگ می باشد و 5/5 میلیون نفر در دنیا مبتلا به آن هستند. هر قدر سن امید به زندگی بالاتر می رود، میزان بروز سکتة مغزی نیز افزایش می یابد. پس از سکتة مغزی، عملکرد جنسی، فعالیت جنسی و میزان رضایت از روابط زناشویی، دستخوش تغییرات عمده می شود. علت اختلال جنسی پس از سکتة مغزی مجموعه ای از عوامل جسمی و روانی می باشند. معمولاً افرادیکه دچار سکتة مغزی می شوند، یک عده علل زمینه ای، مانند فشارخون، دیابت، و بیماری قلبی- عروقی، دارند، و ممکن است قبل از سکتة مغزی، داروهای متعددی نیز مصرف نمایند. وجود بیماریهای زمینه ای منجر به سکتة مغزی و استفاده از برخی از داروها، از عوامل مستعد کنندة بروز اختلال جنسی هستند، بنابراین درصد مهمی از افراد مبتلا به سکتة مغزی، از قبل دارای درجاتی از اختلالات جنسی خواهند بود، که عوارض ناشی از سکتة مغزی، مزید بر علت شده و مشکلات عملکرد جنسی بیمار را بیشتر و شدیدتر می نمایند. حدود 48 درصد مردانیکه دچار سکتة مغزی می شوند، دارای درجاتی از اختلال در نعوظ می باشند، که در یک سوم آنها، این اختلال شدید است. تمایلات جنسی این افراد تقریباً طبیعی است، ولی چون توانایی جنسی آنها مختل شده است، بنابراین از نظر روحی خیلی تحت فشار قرار می گیرند.

ضایعات سیستم عصبی: هر نوع بیماری که سبب اختلال در سیستم عصبی بدن گردد، می تواند منجر به بروز اختلال در عملکرد جنسی شود. سردستة این بیماریها، ضایعات نخاعی و مغزی (مثلاً قطع نخاع بعلت تصادف)، بیماری MS و بیماری پارکینسون است. بیماری MS متأسفانه بیشتر افراد را سنین جوانی مبتلا می کند. خانمها دو برابر بیشتر از آقایان مبتلا می شوند، ولی شدت بیماری در مردان بیشتر است. حدود 70 درصد بیماران مبتلا به MS به نوعی از اختلال جنسی نیز مبتلا خواهند شد. حدود 50 درصد مردان دارای MS از اختلال در نعوظ رنج می برند. بیشترین علت اختلال در نعوظ، آسیب به سیستم عصبی بدن است، ولی عوامل روحی روانی و محدودیت حرکتی نیز در این بیماران، نقش مهمی را بازی می کنند. پارکینسون یک بیماری است که با تخریب پیشروندة سیستم عصبی همراه است. یک درصد مردم در طول زندگی مبتلا به پارکینسون می شوند. اختلالات جنسی در این بیماران بسیار شایع است. حدود 60 درصد این بیماران مبتلا به اختلال در نعوظ می شوند. تقریباً میزان شیوع اختلال در نعوظ در بیماران مبتلا به پارکینسون، دو برابر مردان طبیعی هم سن می باشد. بطور معمول چند سال طول می کشد که فرد مبتلا به MS یا پارکینسون دچار اختلال در نعوظ شود.

بیماریهای هورمونی: از بیماریهای هورمونی، هم کم کاری تیرویید و هم پرکاری تیرویید، می توانند سبب ایجاد اختلالات جنسی شوند. مهمترین علت هورمونی اختلال جنسی، کم کار غدد جنسی (بیضه ها) می باشد. علل هورمونی را هم می توان به راحتی تشخیص داد و هم می توان به راحتی درمان نمود. یکی از علل مهم کم کاری غدد جنسی، استفاده از داروهای هورمونی جهت بدن سازی توسط جوانان می باشد. کم کاری غدد جنسی ناشی از سوء مصرف داروهای هورمونی گاهاً چنان شدید است که دیگر غیر قابل برگشت می شود. لازم به ذکر است که هر عاملیکه سبب کم کاری غدد جنسی گردد، علاوه از ایجاد اختلال جنسی، می تواند منجر به آسیب به قدرت باروری مرد نیز گردد. افرادیکه جهت بدن سازی از مواد هورمونی استفاده می کنند، باید این نکته را به خاطر بسپارند که هر قدر عضلات آنها بطور کاذب با این داروها باد می کنند، به همان اندازه نیز بیضه های آنها تحلیل می روند. من جوانان بسیار زیادی را دیده ام که دور بازوی آنها شاید بیش از دور ران یک فرد عادی باشد، ولی بیضه های آنها کاملاً تحلیل و از بین رفته و اندازة کمتر از یک سنجد دارند. اینگونه افراد قدرت باروری خود را که همان بچه دار شدن است را تقریباً صد در صد از دست می دهند.

چاقی: چاقی میزان بروز اختلال نعوظ را تقریباً دو برابر می کند. چاقی به عنوان یک عامل مستقل در ایجاد اختلال نعوظ شناخته شده است. روش دقیق محاسبة وزن ایده آل محاسبة “شاخص وزن بدن” می باشد، که بدین صورت محاسبه می شود: وزن بر حسب کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد بر حسب متر. مثلاٌ شاخص وزن بدن یک فرد با وزن70 کیلوگرم و قد 8/1 متر، برابر 6/21 خواهد بود. اگر شاخص وزن بدن مساوی یا کمتر از 25 باشد، طبیعی محسوب می شود. شاخص وزن بدن ما بین 30-26 نشاندهندة اضافه وزن است، و شاخص وزن بدن بیش از 30 چاقی محسوب می شود که مرضی است. یک سوم از مردان چاق مبتلا به اختلال نعوظ، فقط با کاهش وزن خود به وزن ایده آل، عملکرد جنسی طبیعی خواهند داشت و در دو سوم بقیه، درمان آسانتر خواهد بود.

لیست بیماریهاییکه فرد را مستعد ابتلا به اختلال جنسی می نمایند، بسیار طولانی است. در نوشته های فوق، فقط به بیماریهاییکه ما بین عامة مردم تقریباً شناخته شده اند، اشاره گردید. تغییرات در نحوة زندگی، مثل فعالیت بدنی، ترک سیگار، اصلاح رژیم غذایی، کنترل مناسب فشارخون، داشتن وزن ایده آل، استفاده از داروهاییکه کمتر اثر سوء بر روی عملکرد جنسی دارند، در کاهش بروز یا بهبود اختلالات جنسی این افراد بسیار کمک کننده است. سیگار کشیدن خطر بروز اختلال نعوظ در مرد را 50 درصد زیاد می کند. کشیدن سیگار بدترین نوع اختلال در نعوظ (نشت وریدی) را ایجاد می کند.

مطلب حایز اهمیت که می بایست در این قسمت ذکر شود، داروهایی است که در درمان اختلالات نعوظ در مردان بکار می روند. بعضی از این داروها علی رغم عوارض جانبی بالقوه خطرناک، در بسیاری از داروخانه ها بدون نسخه در اختیار مردم قرار می گیرند. بدتر از همه داروهایی هستند که در شبکه های ماهواره ای تبلیغ می شوند، علاوه از اینکه ترکیب اکثر آنها مشخص نیست، به راحتی با یک تلفن در اختیار مصرف کننده قرار داده می شوند. این داروها حتی در افراد طبیعی می توانند بسیار پر عارضه باشند، و در افرادیکه مبتلا به فشارخون، بیماریهای قلبی عروقی و یا سکتة مغزی هستند، عوارض بسیار بیشتر و خطرناکتر هستند. بنابراین تأکید می شود، از این نوع داروها به هیچ وجه بدون مشورت پزشک استفاده نشود. هر فرد بیماری داروی مخصوص به خود را لازم دارد، و نمی توان یک نسخه را به تمام بیماران پیچید.
در این قسمت جهت آگاهی، به چند نکتة مهم اشاره می کنم:

1. صرف ابتلا به هریک از بیماریهای مذکور، دلیل حتمی وقوع اختلال جنسی در آینده نمی باشد. داشتن هریک از بیماریهای فوق فقط شانس ابتلا به اختلال جنسی در آینده را نسبت به جمعیت طبیعی زیاد می کند که بسته به نوع بیماری، درصد آن خیلی کم یا خیلی زیاد خواهد بود.

2. هر فردیکه دارای یکی از بیماریهای فوق می باشد و نیز مبتلا به اختلال جنسی نیز است، دلیل بر این نیست که علت اختلال جنسی وی، بیماری کنونی او تلقی شود. علت اصلی، پس از بررسیهای دقیق مشخص می شود.

3. در افرادی که مبتلا به یک بیماری مساعد کننده جهت بروز اختلال جنسی هستند، با اتخاذ تدابیری می توان تا حدودی از ایجاد آن جلوگیری و یا حداقل موعد ظهور آنرا به تأخیر انداخت و نیز از شدت آن کاست.

انزال پس گرد چیست –

اختلال در انزال شایعترین اختلال جنسی در مردان که به صورت پنج شکل تظاهر مینماید:
1. انزال زودرس 2. انزال دیررس 3. انزال پس گرد 4. عدم وجود انزال 5. انزال دردناک.

اختلال در انزال شایعترین اختلال جنسی در مردان می باشد. اختلال در انزال می تواند به 5 شکل تظاهر نماید: 1. انزال زودرس 2. انزال دیررس 3. انزال پس گرد 4. عدم وجود انزال و بالاخره 5. انزال دردناک.
انزال پس گرد بدین معنی است که هنگام انزال، منی به خارج از بدن نمی ریزد، بلکه بطرف عقب رفته و وارد مثانه می شود و بعدها با ادرار دفع می شود. در حالت طبیعی بیش از 90 درصد حجم منی را ترشحات پروستات و کیسه های منوی تشکیل می دهند.

مکانیسم انزال یک فرایند پیچیده ای است که نیازمند عملکرد هماهنگ سیستم عصبی- عضلانی فرد می باشد. کلاً حجم منی که معمولاً 4-3 میلی لیتر می باشد, ناشی از ترشحات پروستات، کیسه های منوی، و بیضه ها می باشد. شاید برخلاف تصور بیشتر مردم, نقش بیضه ها در ایجاد حجم منی بسیار اندک ولی فوق العاده مهم است. در حدود یک درصد حجم منی را اسپرمها تشکیل می دهند که در بیضه ها تولید و از طریق لوله های منی، در مجرای خلفی مرد به ترشحات کیسه های منوی و پروستات اضافه می شوند (لطفاً تفهیم بیشتر به شکل مراجعه شود). در درصد قابل ملاحظه ای از مردان نابارور که تعداد اسپرم آنها صفر است، تقریباً هیچ تغییری در حجم منی این مردان دیده نمی شود و تنها با آزمایش دقیق است که می توان به فقدان اسپرم در منی این مردان پی برد.

هنگام رابطۀ جنسی وقتی مرد به آستانه ای از تحریک برسد، ترشحات سه عضو فوق الذکر وارد مجرای خلفی می شوند، ورود این ترشحات به مجرای خلفی تحت کنترل سیستم عصبی خودکار است، یعنی یک مرد نمی تواند آنرا به تأ خیر بیندازد و یا تسهیل بکند. مثانه در مردان به مجرای خلفی باز می شود (شکل ضمیمه)، تا از طریق مجرا محتویات خود که همان ادرار می باشد را بیرون بریزد. همانطور که خوانندگان گرامی می دانند حتی اگر مثانۀ ما پر باشد، می توانیم خروج ادرار را کنترل کنیم، و گرنه دچار بی اختیاری ادرار خواهیم شد. برای جلوگیری از بی اختیاری ادراری دو تا مکانیسم هماهنگ با هم عمل می کنند: اولی وجود اسفنکتر داخلی یا غیر اردادی است که در گردن مثانه قرار دارد و با باز و بسته شدن خود خروج ادرار از مثانه را کنترل می کند وهمانطور که ذکر شد باز و بسته شدن این اسفنکتر غیر ارادی و رفلکسی است و تحت کنترل ما نمی باشد.

وقتی مثانه به یک حجم پر شدن خاصی می رسد، این اسفنکتر بصورت غیر ارادی باز شده و ادرار وارد مجرای خلفی می شود. ولی بدن ما دارای یک مکانیسم دیگری است که اجازۀ خروج ادرار از مجرای قدامی را نمی دهد و آن اسفنکتر خارجی است که در محل اتصال مجرای خلفی به مجرای قدامی قرار داشته و مجرا را احاطه می کند (شکل). این اسفنکتر ارادی بوده و تحت اختیار ما است و ما با منقبض کردن آن، جلوی خروج ادرار را می گیریم و در یک شرایط مناسب، با شل کردن این اسفنکتر، مثانۀ خود را خالی می کنیم. هدف از این مقدمۀ نسبتاً طولانی این است که خروج منی نیز از بدن تا حدودی تحت قواعد خروج ادرار از بدن می باشد. هنگام ورود منی به مجرای خلفی، گردن مثانه بصورت رفلکسی (خودکار) بسته می شود تا منی وارد مثانه نشود، بنا به هر دلیلی اگر گردن مثانه توسط جراحی آسیب ببیند و یا از بین برود و یا بعلت اختلال در عصب گیری مثانه، گردن مثانه عملکرد طبیعی خود را از دست بدهد، هنگام ورود منی به مجرای خلفی، گردن مثانه باز مانده و منی وارد مثانه می شود. این اختلال در گردن مثانه دارای طیف است و از خفیف تا شدید متغیر می باشد.

در مواردیکه آسیب متوسط است، گردن مثانه نسبی بسته می شود و مقداری از منی وارد مثانه شده و مقداری بیرون می ریزد. اگر اختلال شدید و کامل باشد (که اکثراً اینگونه است) منی بطور کامل وارد مثانه می شود و سبب ایجاد یک حالت مرضی می شود که اصطلاحاً به آن “انزال خشک” می گویند، یعنی حتی یک قطره منی نیز بیرون نمی ریزد. از علائمی که بیمار می تواند شک به وجود انزال پس گرد نسبی بکند، یکی کاهش حجم منی خروجی و دیگری کدر شدن رنگ ادرار است. انزال پس گرد به خودی خود زیاد از نظر سلامتی مشکل ساز نیست، ولی اکثراً سبب نگرانی زوجین شده و گاهاً مشکلاتی در روابط زناشوئی از نظر روحی و روانی ایجاد می کند. مردانیکه دچار انزال پس گرد هستند، معمولاً در رسیدن به اوج لذت جنسی (ارگاسم) مشکل ندارند، و انزال شدن را نیز احساس می کنند، اما منی به عوض اینکه بیرون بریزد، وارد مثانه می شود.

اما عارضۀ عمدۀ انزال پس گرد در زوجهای جوان است که می خواهند صاحب فرزند شوند، که این به علت انزال پس گرد از راه طبیعی امکان پذیر نخواهد بود. برای ایجاد مشکل در باروری، انزال پس گرد تمام عیار لازم نیست. در بعضی مردان که تعداد اسپرم آنها اندک است، در صورت وجود انزال پس گرد نسبی، مقداری از مایع منی وارد مثانه می شود و از تعداد کل اسپرمهای خارج شده کاسته می شود. حال در این مردان اگر انزال پس گرد درمان شود، ممکن است تعداد اسپرمهای موجود در منی به اندازۀ کافی بالا رفته و سبب باروری گردد. حداقل تعداد کل اسپرم (نه تعداد اسپرم در یک میلی لیتر منی) لازم برای ایجاد حاملگی در همسر، حدود 60 میلیون می باشد. به عنوان مثال اگر تعداد اسپرمهای موجود در منی یک مرد 25 میلیون در میلی لیتر و حجم منی وی 3 میلی لیتر باشد، اگر از 3 میلی لیتر منی یک میلی لیتر آن وارد مثانه شود، ممکن است سبب ایجاد ناباروری گردد.

در یک مایع منی تشخیص انزال پس گرد خیلی ساده و توسط آزمایش ادرار می باشد. به بیمار گفته می شود که بدنبال نزدیکی، نمونۀ ادرار خود را جهت آزمایش به آزمایشگاه ببرد. در مردانیکه دچار انزال پس گرد هستند مقادیر متنابهی اسپرم در نمونۀ ادرار گزارش می شود. در سطور پائین مهمترین عواملیکه سبب انزال پس گرد در مردان می شوند، به اختصار جهت اطلاع خوانندگان گرامی ذکر می گردند.

1. انجام جراحی بر روی گردن مثانه یا پروستات. شایعترین علت انزال پس گرد، عمل جراحی پروستات است. انزال پس گرد بعد از عمل جراحی پروستات خیلی شایع است. 85-80 درصد مردان پس از عمل جراحی پروستات دچار انزال پس گرد می شوند. این عارضه آنقدر شایع است که گاهاً پزشکان فراموش می کنند که قبل از جراحی، این عارضه را به بیمار گوشزد نمایند. هر نوع عمل جراحی که عصب گیری مثانه را مختل سازد، مثل عمل جراحی بر روی ستون فقرات کمری و نخاع، و یا تصادف و آسیب به نخاع، ممکن است سبب انزال پس گرد شود.

2. یکی از مهمترین علل انزال پس گرد، استفاده از بعضی داروها است، که سر دستۀ آنها داروهای ضد فشار خونی هستند که سبب شل شدن عضلات جدار عروق می شون، مثل پرازوسین. یک داروئی به اسم تامسولوسین است که در بزرگی پروستات در مردان مسن، برای کاهش علائم ادراری تجویز می شود. انزال پس گرد با ین دارو نیز شایع است. عده ای از داروهائیکه در روانپزشکی مصرف می شوند نیز سبب انزال پس گرد می شوند. لیست این داروها خیلی زیاد است، و به راحتی می توان با قطع یا جایگزین کردن داروی مسبب، انزال پس گرد را درمان کرد. خوانندگان گرامی دقت فرمایند که قطع و یا تعویض دارو بایستی مطلقاً با نظر پزشک معالج باشد. بعنوان مثال قطع دارو های ضد فشار خون می تواند عواقب زیانبار شدیدی را به همراه داشته باشد.

3. عده ای از بیماریها نیز سبب انزال پس گرد در نزد مردان می شوند که مهمترین آنها، بیماری دیابت یا مرض قند و مولتیپل اسکلروزیس یا همان بیماری MS می باشد. علت آن آسیب به رشته های عصبی است. دیابت علاوه از اینکه یک علت شایع ایجاد اختلال نعوظ در مردان است، ممکن است سبب انزال پس گرد نیز بشود.
4. در بعضی از بیماریها مثل سرطان پروستات، لگن بیمار را رادیو تراپی یا به اصطلاح عامه، برق می دهند. این اقدام سبب آسیب به اعصاب لگنی شده و ممکن است، ایجاد انزال پس گرد نماید.
بسیاری از موارد انزال پس گرد نیازی به درمان ندارند. در مواردیکه سبب عدم رضایت جنسی در زوجین می شود و یا در مواردیکه سبب ایجاد مشکل در حاملگی خانمها می شود، باید نسبت به درمان فرد مبتلا به انزال پس گرد اقدام نمود. اگر علت انزال پس گرد آناتومیک باشد (مثلاً برداشته شدن گردن مثانه توسط جراحی)، درمان گاهاً خیلی مشکل خواهد بود و اگر اینگونه افراد بخواهند صاحب فرزند شوند، بایستی از روشهای لقاح مصنوعی استفاده کرد.

انزال زود رس چیست –

یائسگی در مردان چیست –

یائسگی در مردان، یک فرایند پیچیده و مورد بحث است. افزایش سن همراه با کاهش پیشرونده سطح هورمون مردانه یا همان تستوسترون می باشد. وقتی غلظت تستوسترون خون در افراد مسن، کمتر از میزان حداقل در افراد جوان باشد، آنرا یائسگی مردانه یا کم کاری غدد جنسی (بیضه ها) می نامند.

یائسگی در زنان یا به اصطلاح علمی آن منوپوز یک پدیده فیزیولوژیک بخوبی شناخته شده ای است، که تقریباً هیچ خانمی را فرار از آن متصور نمی باشد. ولی یائسگی در مردان یک فرایند پیچیده و هنوز مورد بحث و جدل است. امروزه با افزایش طول متوسط عمر در جوامع مختلف، کیفیت زندگی در مردان مسن بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. در مردان، افزایش سن همراه با کاهش پیشروندة سطح هورمون مردانه یا همان تستوسترون می باشد. اگر میزان غلظت تستوسترون خون در افراد مسن، کمتر از میزان حداقل در افراد جوان باشد، آنرا اصطلاحاً یائسگی مردانه یا کم کاری غدد جنسی (بیضه ها) می نامند. سازمان بهداشت جهانی (WHO) از یائسگی مردانه تحت عنوان “کم کاری غدد جنسی دیر رس” در مردان یاد می کند.

این تغییر هورمونی سبب ایجاد یک مجموعه ای از علائم جسمی و روانی می گردد. یائسگی مردانه چیزی نیست به جز کمبود هورمون مردانه یا تستوسترون. کاهش تستوسترون وابسته به سن است، و با بالا رفتن سن بیشتر کاهش می یابد. با بالا رفتن سن علاوه از اینکه میزان تستوسترون خون کاهش می یابد، از حساسیت بافتها به تستوسترون نیز کاسته می شود. کاهش طولانی مدت میزان تستوسترون خون، دارای اثرات سوء بر روی استخوان، عضله، مغز و چربیهای خون است. کاهش میزان تستوسترون خون در مردان از حدود 30 سالگی شروع و پس از آن تقریباً هر سال یک درصد از میزان تستوسترون خون کاسته می شود. در هفت درصد مردان 60-40 ساله، و 70 درصد درصد مردان 79-70 ساله، میزان تستوسترون خون کمتر از حداقل آن در افراد جوان خواهد بود. علائم اصلی کاهش تستوسترون در مردان عبارتند از: کاهش میل جنسی، تحلیل رفتن تودة عضلانی بدن به همراه کاهش قدرت عضلانی، کاهش توان عملکرد فیزیکی و گاها ذهنی، افسردگی، تغییر در رفتار، خستگی، تحریک پذیری و گاهاً گُرگرفتگی. غالباً علائم فوق به بالا رفتن سن و پیری نسبت داده می شوند، در صورتیکه مشکل بالا رفتن سن یا پیری نیست.

برخلاف خانمها، شروع یائسگی در مردان غیر قابل پیش بینی و تدریجی است، و این سبب می شود که در تشخیص و درمان اینگونه مردان تعلل پیش آید. ما بین 75-25 سالگی یک کاهش پیشرونده در عملکرد بیضه ها (که محل اصلی تولید هورمون مردانه است) اتفاق می افتد، این کاهش ما بین 50-45 سالگی به حداکثر می رسد، طوریکه میزان تستوسترون آزاد خون 50 درصد کاهش می یابد. موضوع حائز اهمیت این است که در مردان میانسالی (70-40 ساله) که میزان تستوسترون خون کاهش می یابد، خطر تصلب شرائین که پیش درآمد سکتة قلبی و مغزی است، بیشتر می شود. در حقیقت هورمون مردانه یک عامل حفاظتی در مقابل تصلب شرائین است. یک عده عوامل در کاهش میزان تستوسترون خون دخیل هستند، مثل سوء مصرف الکل، چاقی، بیماری قند، و مصرف بعضی از داروها. تشخیص یائسگی در مردان می تواند مشکل باشد، چون تمامی علائم به یک باره ظاهر نمی شوند و بروز علائم تدریجی و در ضمن شدت علایم متغیر است، بررسیها نشان داده اند که تجویز هورمونهای مردانه در این افراد، سبب افزایش میل جنسی، افزایش توده عضلانی بدن و قدرت عضلانی، افزایش عملکرد ذهنی، کاهش LDL (چربی مضر) و افزایش مختصر HDL (چربی مفید خون) می شود. یک بررسی اخیر نشان داده است که یک رابطة معکوس ما بین میزان تستوسترون آزاد خون و علائم افسردگی وجود دارد. یعنی هر قدر میزان تستوسترون خون اندک باشد، میزان علائم افسردگی بیشتر است. یا به عبارت دیگر، مردان مسنی که با علائم افسردگی مراجعه می کنند، لازم است از نظر وجود یائسگی مردانه بررسی شوند، و در صورت لزوم از تجویز بی مورد داروهای ضد افسردگی، که بعضاً هم پر عارضه هستند، اجتناب کرد.

برای تشخیص یائسگی در مردان یک پرسشنامة معتبری از طرف دانشگاه سنت لوئیس ابداع شده است، که در آن 10 پرسش زیر از فردیکه مشکوک به یائسگی مردانه است پرسیده می شوند:
1. آیا میل جنسی در شما کاهش یافته است؟
2. آیا شما احساس نمی کنید که فاقد انرژی هستید؟
3. آیا توان عضلانی و مقاومت شما کاهش یافته است؟
4. آیا شما فکر نمی کنید که قدتان کوتاه شده است؟
5. آیا شما فکر نمی کنید که دیگر از زندگی کمتر لذت می برید؟
6. آیا شما احساس غمگینی یا عصبانیت نمی کنید؟
7. آیا شدت نعوظ در شما کاسته نشده است؟
8. آیا شما اخیراً احساس نمی کنید که از توانائی شما در انجام ورزشهای مختلف کاسته شده است؟
9. آیا شما پس از خوردن نهار به خواب نمی روید؟
10. آیا اخیراً توانائی شما در انجام کارهایتان کم نشده است؟
اگر فردی به سئوالات 1 و 7 و یا سه سئوال از 10 سئوال فوق جواب مثبت دهد، مشکوک به کاهش هورمون مردانه است. بایستی تأکید کرد که صرف داشتن علائم فوق، دلالت بر وجود یائسگی مردانه نیست، تائید تشخیص پس از انجام آزمایشات دقیق خواهد بود. پرسشنامه فوق فقط یک ابزار جهت ارزیابی می باشد.

کمبود هورمون مردانه مختص سنهای بالا نیست، بلکه می تواند در مردان کم سن و سال نیز اتفاق بیفتد. ولی بایستی به این نکته توجه کرد که تجویز نابجای هورمونهای مردانه و در رأس آنها تستوسترون، می تواند همراه با عوارض بالقوه خطرناک باشد. عارضة اصلی تجویز تستوسترون، افزایش تعداد گلبولهای قرمز خون (افزایش غلظت خون) می باشد. افزایش غلظت خون در مردان مسن، سبب افزایش خطر لخته شدن خون در اعضاء مختلف از جمله عروق قلب می شود. در مردان بالای 50 سال، پروستات شروع به بزرگ شدن می کند که منجر به ایجاد مشکلات ادراری در مردان می شود، علاوه از آن، تقریباً 20 درصد مردان بالای 50 سال، دارای سرطان پروستات مخفی هستند. تجویز تستوسترون در مردان، بزرگ شدن پروستات را تسریع می کند و در صورت وجود سرطان پروستات سبب رشد سریع آن می شود. علاوه از آن، تجویز نابجای هورمونهای مردانه می تواند بسیار خطرناک باشد. برخلاف تصور عامة مردم، در مردانیکه سطح تستوسترون خون آنها طبیعی است و مبتلا به کم کاری غدد جنسی نمی باشند، تجویز تستوسترون نه تنها سبب افزایش میل جنسی یا توان جنسی نمی شود، بلکه منجر به تحلیل رفتن بیضه ها، و از بین رفتن قدرت باروری در مردان می گردد. بنده مردان جوان متعددی را ویزیت کرده ام که بنا به توصیه دوستان جهت بدن سازی از هورمونهای مردانه بطور وسیع استفاده کرده اند و موقع مراجعه تقریبا بیضه های آنها از بین رفته بود، که متأسفانه در این مرحله کمک چندان زیادی به این بیماران نمی توان کرد.

تشخیص صحیح کمبود هورمون تستوسترون در مردان مشکل است و نیاز به دقت بالینی و اطلاعات کافی دارد. جهت اطلاع خوانندگان گرامی مختصراً در مورد میزان تستوسترون خون توضیحاتی را ارئه می کنم. تستوسترون در خون به دو شکل می باشد، یک قسمت از آن (98 درصد) که به آلبومین و یا گلوبولین مخصوصی می چسبد وتحت عنوان تستوسترون متصل شده نامیده می شود، و مابقی تستوسترون (2 درصد) که بصورت آزاد در خون در حال گردش است و به تستوسترون آزاد معروف است. مجموع تستوسترون متصل شده و تستوسترون آزاد، نشاندهندة میزان تستوسترون تام خون است. همین تستوسترون آزاد است که اثرات فیزیولوژیک آن را در بدن فراهم می کند. به عبارت دیگر، یکی از ملزومات تشخیصی حالت یائسگی مردانه، اندازه گیری تستوسترون آزاد خون، نه اندازه گیری صرف تستوسترون تام خون می باشد.

تجویز آگاهانه و مقطعی تستوسترون در مردانیکه دچار یائسگی شده اند (مجدداً تاکید می شود که نه در همة مردان) می تواند در بهبود مشکلات فیزیکی، ذهنی، و جنسی آنها کمک بسزائی بکند. در این مردان هورمون درمانی میزان بیماریهای قلبی عروقی را نیز کاهش می دهد. یک بررسی اخیر نشان داده است که در مردانیکه سطح تستوسترون خون آنها بطور مرضی کاهش یافته است، شانس ابتلاء به بیماری آلزایمر در آنها بیشتر از مردان طبیعی است. با بالا رفتن سن تودة عضلانی بدن کاهش می یابد، که این کاهش تودة عضلانی همراه با درد ناحیة دنبالچه و افزایش شکنندگی استخوان دنبالجه می باشد. تجویز تستوسترون در این مردان سبب بهبود قابل ملاحظه در درد ناحیة دنبالچه می شود. حتی در مردانیکه کاهش مرضی هورمون مردانه (یائسگی) توسط بررسیهای دقیق تائید می شود، قبل از تجویز تستوسترون بیمار بایستی بطور کامل معاینه شده و یک عده آزمایشاتی از جمله از نظر سرطان پروستات بعمل آید.

امروزه هورمون تستوسترون به چهار شکل در بازار داروئی دنیا عرضه می شود: خوراکی، موضعی، تزریقی عضلانی و کاشت زیر جلدی. تستوسترون خوراکی بشدت برای کبد سمی است و امروزه مصرف آن منسوخ شده است. تزریق عضلانی تستوسترون هر سه هفته یک بار می باشد، ولی در روزهای اول پس از تزریق میزان تستوسترون خون خیلی بیش از حد طبیعی می شود، و در هفتة سوم کمتر از میزان لازم می گردد. بهترین روش تجویز، استفاده از برچسبهای جلدی تستوسترون می باشد، که در این روش یک تکه چسب مانند به پوست (مثلا بازو) چسبانده می شود که از آن تستوسترون یصورت آهسته آزاد شده و همان حالت طبیعی بدن را تقلید می نماید. مردانی که تحت درمان با تستوسترون هستند، بایستی بدقت تحت نظر گرفته شوند و بصورت سریال هم معاینه شوند و هم تحت آزمایشات لازم قرار گیرند.