پزشک تو – سایت پزشکی

روزئولا چیست –

بیماری روزئولا (roseola infantum) یک بیماری عفونی است که معمولا کودکان را تا سن دو سالگی مبتلا می کند. این بیماری اغلب با تب شروع می شود. سپس بدن کودک دانه های قرمز پوستی می زند.

این بیماری به ندرت در بزرگسالان دیده می شود. این بیماری معمولا در بین کودکانی که به مهد کودک می روند شایع تر است، زیرا معمولا کودکان این بیماری را از همسالان خود می گیرند.

ویروس هرپس (همان ویروس تبخال) سبب ایجاد این بیماری می شود. این بیماری اغلب با تب شروع می شود و تب کودک معمولا تا چند روز ادامه پیدا می کند. سپس بدن او شروع به زدن دانه های قرمز رنگ می کند.

برخی کودکان تنها به نوع خفیف این بیماری مبتلا می شوند، اما عده ای دیگر علائم شدید آن را می گیرند . این بیماری اغلب جای نگرانی ندارد و به بچه ها به نوع شدید آن مبتلا می شوند .

درمان این بیماری شامل استراحت کردن در منزل و نوشیدن منظم مایعات برای کاهش تب می باشد.

علائم روزئولا

اگر کودکی در معرض ویروس رزئولا قرار بگیرد، به این ویروس آلوده می شود و حدود یک تا دو هفته طول می کشد تا علائم این بیماری در او ظاهر شود.

محدوده علائم این بیماری از خفیف تا شدید می باشد و در کودکان مختلف فرق می کند.
گاهی اوقات تب کودک بالا می رود و ممکن است تشنج کند. بنابراین به والدین توصیه می شود مرتبا دمای بدن کودک را با دماسنج چک کنند تا مبادا کودک دچار تشنج شود

علائم روزئولا عبارتند از :

– تب که اغلب بالاتر از 39 درجه سانتیگراد می باشد. تب معمولا سه تا هفت روز طول می کشد.

– دانه های قرمز پوستی که نشانه مخصوص این ویروس است و معمولا بعد از کاهش تب ظاهر می شوند. برخی کودکان ممکن است علایمی مانند گلودرد، آبریزش بینی، سرفه و ورم غدد لنفاوی در ناحیه گردن را نیز داشته باشند.

دانه های قرمز پوستی معمولا از قفسه سینه شروع شده و سپس در ناحیه پشت، شکم، گردن و بازوها دیده می شوند. این بثورات پوستی معمولا خارش ندارند و چند ساعت تا چند روز بر روی بدن باقی می مانند و سپس محو می شوند.

علائم دیگر این بیماری شامل موارد زیر می باشد :

– تهوع و استفراغ

– بی اشتهایی

– تحریک پذیری کودک

– اسهال خفیف

– آبریزش بینی

– کاهش اشتها

– ورم پلک ها

تب کودک

تذکر 1: گاهی اوقات تب کودک بالا می رود و ممکن است تشنج کند. بنابراین به والدین توصیه می شود مرتبا دمای بدن کودک خود را با دماسنج چک کنند تا مبادا کودک دچار تشنج شود. همچنین داروی تب‌بر را طبق دستور پزشک سر ساعت به کودک بدهند و سایر کارهای لازم برای کاهش تب را که پزشک دستور داده انجام دهند، مثل پاشویه کردن با آب ولرم، نه سرد.

تشنج ممکن است در طول شب که والدین خواب هستند، اتفاق بیفتد. بنابراین به والدین توصیه می شود حتما هر چند ساعت یک بار در طول شب درجه حرارت بدن کودک خود را چک نمایند و در صورت بالا رفتن تب کودک و پایین نیامدن آن (علی رغم دادن دارو)، فورا به پزشک مراجعه نمایند.

تذکر 2: اگر بثورات پوستی بدن کودک بیش از سه روز طول کشید و تب کودک هم طولانی شد، حتما به پزشک مراجعه شود.

تذکر 3: اگر سیستم ایمنی بدن کودک شما ضعیف است و علائم به صورت شدید در او ظاهر شده اند، هر چه سریع تر به پزشک مراجعه کنید.

علت روزئولا

شایع ترین علت بیماری روزئولا، ویروس هرپس است که ویروس مولد تبخال می باشد.

لکه های قرمز پوستی مانند سایر بیماری های ویروسی، از طریق تماس با ترشحات تنفسی بیمار و یا آب دهان او، از فردی به فرد دیگر منتقل می شوند.

این بیماری واگیردار و مسری است، حتی اگر بثورات پوستی وجود نداشته باشند، یعنی قبل از اینکه بیماری رزاولا در کودک تشخیص داده شود و گاهی که فقط تب وجود دارد، بیماری مسری می باشد. لذا کودک خود را از بقیه دور نگه دارید تا کسی را بیمار نکند.
کودکان شش ماهه تا دو ساله بیشتر دچار بیماری روزئولا می شوند

پیشگیری از روزئولا

هیچ واکسنی برای جلوگیری از این بیماری وجود ندارد و بهترین راه جلوگیری از ابتلای به این بیماری، دوری از شخص بیمار است. حتی المقدور کودک سالم خود را از کودکان تب دار دور نگه دارید.

درمان

هنگامی که تب بالا است، آنتی بیوتیک ها نمی توانند لکه های قرمز بدن را درمان کنند، چرا که یک ویروس عامل بیماری است، نه باکتری. تنها می توان با داروهای استامینوفن و بروفن، تب را کنترل کرد.

عوامل خطر

کودکان شش ماهه تا دو ساله در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری روزئولا قرار دارند، زیرا آنها هنوز آنتی بادی های لازم را در برابر بسیاری از ویروس ها ندارند و هنگامی که در رحم مادر بوده اند، توسط مادران خود در برابر این ویروس ها محفاظت می شدند، اما این ایمنی در دوران جنینی به مرور زمان محو می شود.

عوارض

عوارض دایمی ناشی از این بیماری نادر است و اکثر کودکان مبتلا به این بیماری به طور کامل بهبود می یابند.

تب‌ و تشنج کودک

البته توجه به دو نکته زیر در هنگام ابتلا به این بیماری ضروری است :

1- تشنج کودک

گاهی اوقات کودک مبتلا به این بیماری با تب بالا روبرو می شود. اگر این اتفاق بیفتد ممکن است منجر به بروز تشنج و حرکت تند دست ها و پاها و یا سر کودک به مدت چند ثانیه یا دقیقه شود.

اگر کودک شما تشنج کرد، به پزشک مراجعه کنید. اگرچه تشنج ناشی از تب در کودکان سالم، موقتی و به ندرت مضر است.

2- کودکان با سیستم ایمنی ضعیف

این بیماری موجب نگرانی در مورد کودکانی می شود که سیستم ایمنی آنها در معرض خطر است، مانند کسانی که اخیرا پیوند عضو و یا پیوند مغز استخوان داشته اند، زیرا مقاومت کمتری در برابر ویروس ها و عفونت ها دارند.

افراد با سیستم ایمنی ضعیف ممکن است در معرض خطر عوارض جدی ناشی از عفونت های مختلف مانند ذات الریه و یا انسفالیت باشند.

زهره لطیفی

بیماری لوزه در کودکان –

لوزه چیست؟

لوزه ها قسمتی از بافتهای لنفاوی است که در پشت حفره دهان و بینی قرار دارند. لوزه های کامی در دوطرف گلو بوده و از راه دهان دیده می شوند . لوزه سوم درست در پشت حفره بینی قرار دارد و در معاینه معمولی دیده نمی شود . لوزه در زمان جنینی و 2 تا 3 سال اول زندگی در سیستم دفاعی بدن نقش دارد. بر خلاف عقیده عمومی که فکر می کنند تنها بچه هایی که از بیماری لوزه رنج می برند لوزه دارند باید گفت تمامی افراد (چه سالم و چه بیمار) دارای لوزه هستند و فقط در بچه هایی که از بیماری لوزه رنج می برند، لوزه طوری تغییر می کند که دیگر وظیفه اصلی خود را انجام نداده و باعث به خطر انداختن سلامتی کودک می شود.

بیماری های لوزه از چه طریقی به کودک آسیب می رسانند؟

بزرگی بیش از حد لوزه، یکی از عمده ترین راه هایی است که یک لوزه غیر سالم به کودک آسیب می رساند. وقتی بزرگی لوزه سوم باعث بسته شدن راه هوایی بینی شود کودک ناچار است با تنفس از طریق دهان این مشکل را جبران کند. گرفتگی طولانی مدت بینی باعث سینوزیت مکرر، مشکلات ارتودنسی به دلیل اختلال در رشد دندانها و فک بالا، خشکی دهان و گلودردهای مکرر می شود. از سوی دیگر بزرگی بیش از حد لوزه سوم باعث بسته شدن دهانه شیپور استاش شده و عفونتهای گوش میانی و کاهش شنوایی کودکان را درپی دارد.
عمده علائمی که در حین خواب به دلیل بزرگی لوزه ها و گرفتگی بینی دیده می شوند شامل خرخر بلند، تعریق، قطع تنفس کودک به مدت چند ثانیه، شب ادراری، خارج شدن آب دهان از گوشه لبها، کابوسهای شبانه و بیقراری کودک حین خواب می باشد. به دلیل اینکه کودکان شبها جدای از والدین می خوابند ممکن است تا مدتها علائم فوق مورد توجه والدین قرار نگیرند، لذا بهتر است از وضعیت کودکان در حین خواب مطلع باشیم. علائم شایعی که این کودکان در طول روز دارند شامل تنفس دهانی، خشکی دهان، بوی بد دهان، صدای تو دماغی، اشکال در بلع و اختلال رفتاری به شکل پرخاشگری، بیش فعالی، کاهش تمرکز و افت تحصیلی می باشد. گاهی اختلال رفتاری باعث می شود این کودکان به روانپزشک ارجاع داده می شوند و با تشخیص بیش فعالی تحت درمان طولانی مدت قرار گیرند.

البته هر کدام از علائم فوق ممکن است در بیماریهای دیگر نیز دیده شود ولی مجموع آنها با معاینه کودک در تشخیص بیماریهای لوزه کمک کننده است.
عفونتهای مکرر لوزه از دیگر راههایی است که یک لوزه غیر سالم به کودک آسیب می رساند. بعضی از باکتریهای بیماریزا ممکن است درحفره های موجود در لوزه باقی بمانند و به صورت دوره ای باعث عفونتهای مکرر گلو شوند. خوشبختانه امروزه به دلیل بهبود سطح بهداشتی و تشخیص و درمان سریع عفونتها، عفونتهای مکرر لوزه کمتر دیده می شود.
توجه داشته باشید که اغلب بیماریهای لوزه کشنده نیستند ولی باعث ایجاد ناتوانیهای جسمی و ذهنی کودکان خواهند شد. ممکن است گفته شود با رشد کودک خود به خود مشکلات لوزه برطرف می شود. البته این صحبت تا حدودی درست است ولی باید توجه داشت که کودکان در مرحله مهمی از نظر یادگیری و رشد جسمی قرار دارند واگر یادگیری در این فرصت طلایی انجام نگیرد بعدها به طور کامل جبران نخواهد شد. به عنوان مثال درکودکانی که به طور مادرزادی ناشنوا هستند اگر کاشت حلزون شنوایی در یک سالگی انجام شود این کودک تکلم و گفتاری مشابه بچه های نرمال خواهد داشت ولی اگر کاشت حلزون بعد از سن 10 سالگی انجام شود به هیچ وجه تکلم کودک مانند افراد عادی نخواهد شد. لذا برخی از عوارض لوزه جبران ناپذیر است.

درمان بیماریهای لوزه به چه صورتی می باشد؟

خوشبختانه بسیاری از بیماریهای لوزه با روش دارویی قابل درمان می باشند وامروزه تعداد کمی از بیماران به جراحی نیاز پیدا می کنند. این نکته بسیار مهم است که علائم بیماری کودک در حین درمان کاملا تحت کنترل قرار گیرد. در این حالت ما صبر می کنیم تا با افزایش سن کودک مشکلات لوزه بهبود یابد.مثلا اگر بزرگی لوزه باعث گرفتگی بینی شده واین گرفتگی با مصرف دارو برطرف شود، دیگر جای نگرانی وجود ندارد ولی اگر با وجود مصرف دارو به مقدار کافی، بازهم گرفتگی بینی وجود داشته باشد باید بدانیم که از عوارض بیماری لوزه جلوگیری نخواهد شد. لذا در این حالت نیاز به جراحی باید مد نظر قرار گیرد.

آیا جراحی لوزه در سیستم دفاعی بدن اختلال ایجاد می کند؟

جراحی لوزه معمولا بعد از سن 3 تا 4 سالگی انجام می شود یعنی زمانی که از نظر علمی لوزه ها نقش چندانی در سیستم دفاعی بدن ندارند. تحقیقات نیز نشان داده است که بعد از جراحی لوزه سیستم دفاعی بدن ضعیف نشده و شیوع بیماریهای عفونی بیشتر نمی شود و افرادی که تحت جراحی لوزه قرار گرفته اند با افراد عادی تفاوتی ندارند.
متاسفانه در مورد درمان بیماریهای لوزه اغلب مردم اطلاعات کافی ندارند و در این میان گاهی از سوی پزشکان نیز توصیه های که با علم روز همراهی ندارد می شود. قطعا جراحی یک لوزه سالم منطقی نبوده و توصیه نمی شود. بعضی از علائم مانند بوی بد دهان ناشی از لوزه های حفره دار نیزچندان خطرناک نبوده و درمان آنها بستگی به میزان تمایل بیمار جهت رفع این علامت دارد. ولی بعضی از بیماریهای لوزه عوارض طولانی مدت شدید و گاهی غیر قابل درمان خواهند داشت، مثلا تغییر شکلی که در اثر رشد غیر طبیعی استخوانهای صورت ایجاد می شود ممکن است بعدها با جراحی هم قابل اصلاح نباشد. در این صورت چنانچه بیماری لوزه از طریق دارو قابل درمان نباشد، جراحی لوزه بهترین درمان محسوب می شود.

درچه مواردی بهتر است در مورد لوزه با یک متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کرد؟

در هر یک از موارد زیر مشاوره گوش و حلق و بینی توصیه می شود.

1.

عفونت باکتریایی گلو که بیش از 6 بار در سال ایجاد شود و نیاز به مصرف مکرر آنتی بیوتیک داشته باشد.
البته اینجانب موارد زیادی از مصرف بی مورد آنتی بیوتیک در سرماخوردگیهای معمولی که ویروسی است در بیماران مشاهده کرده ام، متاسفانه گاهی این مصرف بی مورد از سوی پزشک تجویز شده است، لذا مصرف مکرر آنتی بیوتیک به معنی عفونت باکتریایی نیست.
2.

خرخر مکرر شبانه مخصوصا اگر کودک هیچگونه علائم سرماخوردگی نداشته باشد.
3.

اگر کودک در هنگام خواب و یا بیداری به دلیل گرفتگی بینی مجبور است مرتب از طریق دهان نفس بکشد .
4.

بوی بد دهان که به دلیل عفونت مکرر و مزمن لوزه ها باشد.
برای بررسی بوی بد دهان باید دندانها، لثه ها، بینی، دهان، لوزه ها و دستگاه تنفس و گوارش به دقت مورد بررسی قرار گیرند. بر اساس تجربه اینجانب اغلب افرادی که بوی بد دهان دارند دارای دندانها و لثه های سالم هستند و قسمتهای دیگر بدن علت بوی بد دهان می باشند.
5.

گلو درد های مکرر، غدد لنفاوی بزرگ گردن که به مدت طولانی ادامه یابد، آبسه های مکرر پشت لوزه هم از مواردی هستند که نیاز به بررسی لوزه دارند
6.

اختلال در تکلم و تغییر صدای کودک و یا اشکال در بلع مواد غذایی(گیر کردن غذا) که به دلیل بزرگی بیش از حد لوزه ها باشد.
7.

رشد ناکافی بچه در صورتی که علت دیگری برای این موضوع وجود نداشته باشد.
8.

اختلال در یادگیری یا افت تحصیلی کودک، مخصوصا اگر با اختلال خواب یا کاهش شنوایی همراه باشد.