پزشک تو – سایت پزشکی

میلوپاتی چیست –

بیماران زیادی به کلینیک طب فیزیکی مراجعه نموده اند که میلوپاتی گردنی داشتند و با تشخیصهای دیگری درمان شده بودند. بعنوان مثال بیماری با کمردرد کاندید جراحی کمری بود اما بعلت وجود اختلال تعادل برای بیمار تنگی کانال گردنی بررسی و تشخیص داده شد. یا بیماری بعلت سندروم تونل کارپ تحت درمان بود اما میلوپاتی گردنی داشت. یا بیمار دیگری که دو بار تحت عمل جراحی کمر قرار گرفته بود. لازم دیدیم در اینجا توضیحاتی در مورد میلوپاتی گردنی ارائه نماییم. میلوپاتی گردنی ناشی از آرتروز شایعترین بیماری نخاع در افراد بالای ۵۵ سال است

التهاب نخاع گردنی را میلوپاتی می‌گویند. این التهاب می‌تواند به علت تنگی کانال گردن یا اصطلاحاً تنگی نخاع گردنی باشد. تنگی کانال خود می‌تواند مادرزادی بوده یا در اثر آرتروز به ‌وجود آید. آرتروز گردنی شایع‌ترین علت تنگی کانال گردن و فشار به نخاع یا میلوپاتی است. کاهش ارتفاع دیسک، باعث کاهش قوس گردن که به صورت لوردوز است می‌شود. در نتیجه لیگامنتوم فلاوم بر روی خودش چین می‌خورد به‌علاوه استئوفیت مفاصل لوشکا و فاست و همچنین اسئوفیت لبه‌های مهره‌ها باعث تنگی کانال نخاع می‌گردد. فشار به نخاع حاصله از تنگی کانال گردنی به آرامی پیشرفت می‌کند.

در مواردی زیادی عکس‌های رادیولوژی فشار زیادی به نخاع را نشان می‌دهد ولی بیمار علامت جدی ندارد. به‌نظر می‌رسد نخاع تا حدی در برابر تغییر شکل کانال نخاعی مقاوم است. در صورتی که بیمار سرش را به عقب ببرد ممکن است نخاع تحت فشار بیشتری قرار گیرد. با خم کردن گردن به جلو ممکن است سطح کانال نخاعی بازتر شود. اما احتمال فشار به نخاع توسط استئوفیت‌هایی که از لبه دیسک بیرون زده است وجود دارد.

اگر جابه‌جایی و ناپایداری نیز در بین مهره‌ها وجود داشته باشد باز ممکن است فشار به نخاع بیشتر شود. وقتی دو مهره مجاور به علت آرتروز حرکت کمتری دارند، جبران حرکت ستون فقرات در مهره‌های مجاور جایگزین حرکت این دو مهره می‌گردد بنابراین ممکن است این مهره‌ها در معرض جابه‌جایی قرار گیرند.در برخی موارد تنگی کانال نخاعی به خاطر استخوانی شدن لیگامان طولی خلفی است و باعث فشار به نخاع گردد. بیرون زدن دیسک و استئوفیت‌های اطراف دیسک می‌توانند به عروق نخاع فشار وارد کرده و باعث میلوپاتی عروقی گردد.

در تنگی کانال نخاعی معمولاً ابتدا راه‌های حرکتی(کورتیکواسپاینال) درگیر می‌شود که باعث ضعف در اندام‌های تحتانی می‌شود به دنبال آن راه‌های ستون خلفی درگیر شده و باعث اختلال تعادل در راه رفتن بیمار می‌گردد. بسته به علائم میلوپاتی به پنج دسته تقسیم می‌شود. نوع اول که شایع‌ترین نوع است و سندرم ضایعه عرضی نامیده می‌شود. علائم اندام فوقانی دیده نمی‌شود و علائم عمدتاً در اندام‌های تحتانی است. در نوع دوم سیستم حرکتی مبتلا است و علائم شبه به بیماری ای. ال. اس. است. به علت فشار به نخاع راه‌های حرکتی در این فرم درگیر است و بیمار علائم حسی ندارد. اندام فوقانی و تحتانی هر دو درگیر است و بیمار از اسپاستیسیتی و اختلال راه رفتن شکایت دارد.

در نوع سوم شبه سندرم نخاعی مرکزی است. در این حالت دست‌ها بیشتر از پاها درگیر است. در فرم چهارم شبه سندرم براون سکوارد است و در سمت مبتلا اختلال حرکتی و در سمت مقابل اختلال حسی وجود دارد. در فرم پنجم که سندرم درد نخاعی بازوئی است Brachialgia cord syndrome در این حالت علائم فشار به نخاع همراه با درد تیر کشنده در اثر فشار به اعصاب گردنی دیده می‌شود.

در بررسی رادیولوژی ساده باید به اسئوفیت‌ها توجه شود. از لحاظ ناپایداری عکس‌های لترال گردن در حالت فلکشن و اکستنشن باید گرفته شود.لوردوز طبیعی گردن بین 13 ± 21 درجه است. با افزایش سن قوس گردن کم می‌شود و در حدود ده درصد افراد بدون علامت گردنی به صورت کیفوز است. اندازه کانال گردنی طبیعی در بالغین 18-17 میلیمتر است(بین 20-13 میلیمتر). در صورتی که قطر کانال به 13-10میلیمتر برسد فشار به نخاع اتفاق می‌افتد. در این حالت تنگی نسبی کانال نخاع گردنی اطلاق می‌شود. در صورتی که قطر کانال به زیر 10 میلیمتر برسد انسداد مطلق کانال نامیده می‌شود. در این حالت در صورت حرکت سر به عقب قطر کانال بسیار کمتر شده و به نخاع فشار وارد می‌شود. این حالت در ترمز ناگهانی اتوموبیل و یا زمین خوردن ممکن است ایجاد شده و باعث آسیب جدی به نخاع گردد.

دقیق‌ترین روش اندازه‌گیری کانال نخاعی توسط سی‌تی‌اسکن است اما ام. ‌آر. ای. بهترین روش دیدن تغییرات در خود نخاع است.وجود سیگنال غیرطبیعی در نخاع لزوماً ارتباطی با نتایج بالینی ندارد. اگر ضایعه دیده شده در ام. آر. ای. در 2T حاشیه واضحی داشته باشد نتایج بدتری نسبت به گردنی که حاشیه ضایعه واضح نیست دارد. در مطالعه‌ای در 20 درصد بیمارانی که درمان غیرجراحی شده بودن افزایش سیگنال نخاع بعد از 3 سال از بین رفته بود.

شرح حال در میلوپاتی
بیماران ممکن است از گزگز که تا حدی منتشر است شکایت داشته باشند. ممکن است از اختلال تعادل یا اختلال در حرکات ریز مثل بستن دکمه لباس شکایت داشته باشند. گاهی بیمار از اختلال در نوشتن یا بازکردن و بستن سریع دست‌ها شکایت داشته باشند. ضعف در اندام‌های تحتانی معمولاً از پروگزیمال شروع می‌شود و ممکن است بیمار از اشکال در بلند شدن از صندلی شاکی باشد. این حالت برعکس ضعف عضلانی در تنگی کانال کمری است. اختلال فابل توجه در کنترل ادرار و مدفوع نادر است و در موارد شدید ممکن است دیده شود . نیمی از بیماران شکایتی از درد گردن ندارد و این امر باعث اشتباه تشخیصی می‌شود.

معاینه بالینی
در معاینه بیمار باید به حرکات گردن دقت کرد. نقاط دردناک در ستون فقرات گردنی باید بررسی گردد. علامت لرمیت ممکن است وجود داشته باشد. اما این علامت تنها در 10 درصد بیماران با میلوپاتی گردنی دیده می‌شود. این علامت در ام اس نیز دیده می شود. آتروفی عضلات، ناحیه شانه در تنگی کانال ناحیه 6C-5C دیده می‌شود. ممکن است فاسیکولاسیون نیز در عضلات درگیر دیده شود. در معاینه ممکن است لاغری عضلات دست دیده شود. از بیمار می‌خواهم انگشتان را در حالت اکستاسنیون و اداکشن نگه دارد.

اگر دو انگشت سمت اولنار در عرض 60-30 ثانیه فلکس و ابداکت شوند به این علامت Finger escape sign می‌گویند و نشانه میلوپاتی می‌تواند باشد. بیمار باید بتواند دست‌ها را سریع باز و بسته کند. عدم توانایی در حرکت سریع انگشتان می‌تواند نشانه میلوپاتی گردنی باشد. فرد باید بتواند در ۱۰ ثانیه ۲۰ مرتبه دست را مشت و باز نماید. معاینه حسی از لحاظ حس و ویبرشن و حس نوک سوزن در بیمار ضروری است. رفلکسها نیز باید بررسی شوند اگر میلوپاتی همراه با رادیکولوپاتی باشد ممکن است در سطحی که رادیکولوپاتی وجود دارد رفلکس‌ها کاهش یافته و در سطوح دیگر افزایش یافته باشد. وجود علامت بابنسکی و هوفمن باید ارزیابی شود. راه رفتن بیمار نیز باید ارزیابی گردد. تست رومبرگ نیز باید انجام شود. در صورت شک به سایر تشخیص نوار عصب کمک کند نوار عصب و عضله می‌تواند کمک‌کننده باشد. انجام MEP و SEP برای تشخیص میلوپاتی کمک‌کننده است و قبل از جراحی باید انجام گیرد.

دکتر غلامرضا رئیسی [ متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ]

مقاله درباره رگ به رگ شدن قوزک پا –

گاهی اوقات هنگام دویدن و یا ورزش کردن دچار پیچ خوردن مچ پا می شویم. اگر بعد از پیچ خوردن مچ پا، ورم و درد شدیدی داشتید، به احتمال قوی دچار رگ به رگ شدن قوزک شده اید…..

رگ به رگ شدن یعنی رباط قوزک پا، کشیده و یا پاره شده است.
اگر مچ پایتان خیلی زیاد پیچ می خورد، نباید بی توجه از کنار آن بگذرید.
بسیاری از کسانی که پایشان دائما پیچ می خورد، در دراز مدت دچار می گردند. درمان زودهنگام رگ به رگ شدن می تواند از مشکلات مچ پا جلوگیری کند.

ساختمان مچ پا
مچ پا از سه استخوان تشکیل شده است:
درشت نی : استخوان درشت ساق پا می باشد. این استخوان بیشتر وزن ما را تحمل می کند. قسمت پایین آن، قوزک داخلی پا را تشکیل می دهد.
نازک نی: قسمت پایین آن، قوزک خارجی مچ پا را تشکیل می دهد.
مچ پا (استخوان قاپ) : بالای استخوان پا می باشد.

اعمال تاندون ها و رباط ها در مچ پا
تاندون ها، عضلات را به استخوان ها متصل می کنند. چندین عضله، حرکت مچ پا را کنترل می کنند. هر کدام از این عضلات دارای یک تاندون می باشند که به یک و یا چند استخوان پا متصل است….
هنگامی که مفاصل بیش از حد تحت فشار قرار گیرند، تاندون ها کشیده و یا پاره می شوند. التهاب مزمن تاندون را تاندونیت می نامند….
برای بهبود پیچ خوردگی مچ پا، آن را با یک باند کشی ببندید. اما نباید خیلی محکم بکشید
– رباط ها (لیگامان) انتهای استخوان ها را به هم متصل می کنند. رگ به رگ شدن، مربوط به رباط ها می باشد. فشار وارده بر رباط ها نیز باعث کشیدگی و یا پارگی آنها می شود….

علل رگ به رگ شدن
بیشتر رگ به رگ شدن مچ پا در اثر انجام حرکات سریع، افتادن در یک گودال، بالا و پایین رفتن از پله و یا کارهای ساده مانند بیرون آمدن از رختخواب و یک اتفاق ورزشی رخ می دهد.غالبا موقع رگ به رگ شدن، مچ پا به سمت بیرون می چرخد.هنگامی که رباط های خارج مچ پا، کشیده و یا پاره می شوند، این مشکل بوجود می آید….

انواع رگ به رگ شدن
رگ به رگ شدن پا می تواند خفیف تا شدید باشد و این بستگی به تعداد رباط های درگیر و شدت آسیب آنها دارد.

– رگ به رگ شدن خفیف : هنگامی است که مچ پا به سمت داخل بچرخد و باعث تخریب رباط های داخل مچ پا می گردد. در این نوع، مچ پا حساس، متورم و سفت می شود، اما معمولا قادر به حرکت کردن با کمی درد هستید…

– رگ به رگ شدن متوسط : هنگامی است که مچ پا به سمت بیرون می چرخد و پا به سمت داخل برمی گردد. این آسیب باعث کشیده شدن و یا پاره شدن رباط های بیرون مچ پا می گردد. در این نوع، کبودی و حساسیت به لمس در اطراف مچ پا وجود دارد و راه رفتن بسیار سخت و دردناک می باشد…

– رگ به رگ شدن شدید : هنگامی است که پا از سمت خارج به سمت داخل بچرخد. در این نوع، مچ پا می لرزد و نمی توانید راه بروید.

علائم رگ به رگ شدن
هنگامیکه مچ پا رگ به رگ می شود، خون را وارد بافت نرم اطراف مفصل می کند. گلبول های سفیدخون به منطقه ملتهب می روند و موجب افزایش جریان خون می شوند.
– درد
– قرمز شدن به علت افزایش جریان
– ورم به همراه کبودی حساس به لمس
– درد داشتن هنگام حرکت کردن
– شنیدن و یا احساس کردن پاره شدن رباط
– عدم تحمل وزن بر روی پا

راه های تشخیص
پزشک از شما خواهد پرسید که چگونه این اتفاق رخ داده است و آیا قبلا هم دچار پیچ خوردگی قوزک پا شده اید یا نه.او پا، قوزک، ساق و زانوی پای شما را معاینه می کند.اگر شما دچار رگ به رگ شدن خفیف شده باشید، پزشک از شما عکسبرداری با اشعه X را نمی خواهد.

اما اگر دچار رگ به رگ شدن متوسط و شدید شده باشید، عکسبرداری با اشعه X را باید بگیرید تا پزشک بتواند بگوید که استخوان قوزک و یا پای شما شکسته است و یا نه.شکستن استخوان قوزک و یا پا در رگ به رگ شدن اتفاق می افتد.

درمان رگ به رگ شدن قوزک پا
– با یک باندکشی می توانید مچ پایتان را ببندید. اما نباید خیلی محکم ببندید.
– به مدت 24 تا 72 ساعت و یا تا زمانی که ورم برطرف شود، از کیسه یخ استفاد کنید. هر 1 تا 2 ساعت یک بار، آن را به مدت 10 تا 20 دقیقه بر روی محل پیچ خوردگی بگذارید.
ـ ممکن است تا زمانی که بتوانید به خوبی راه بروید، نیاز به عصای زیر بغل داشته باشید.
ـ استامینوفن و داروهای ضد استروئیدی ضدالتهاب، باعث کاهش درد و ورم می شوند.

ـ روزانه به مدت 2 تا 3 ساعت ، قوزک پا را بالا قرار دهید.اگر بر روی صندلی می نشینید، پاهای خود را با کمک بالش بالا بیاورید.این کار باعث کاهش ورم و کبودی می گردد…..
ـ اگر پیچ خوردگی قوزک خوب نشد، ممکن است مفصل آسیب دیده باشد. اگر پزشک به شما گفت می توانید ورزش کنید، برای محافظت از قوزک پا، بهتر است آن را با باند کشی محکم ببندید…..
ـ کفش های مچ دار و یا چکمه بپوشید. اگر احساس درد و ناراحتی می کنید، این کفش ها را به زور نپوشید…..
ـ اگر با انجام روش های بالا مچ پا بهبود نیافت، پزشک، جراحی و تعمیر رباط صدمه دیده را توصیه می کند…..

دکتر علیرضا مقتدری ( متخصص طب فیزیکی و توانبخشی)
عضوهیات علمی دانشکده پزشکی اصفهان

سندرم پای بیقرار چیست –

این بیماری (RLS or Restless Legs Syndrome) نوعی اختلال حرکتی و اختلال خواب است. افراد دچار این بیماری بسختی می توانند مشکل حسی مبهم در عمق پاهای خود را توصیف کنند. این بیماران نیاز مبرمی به حرکت دادن پاهایشان دارند. احساس کشیدگی، سوزش، گزگز، احساس کاذب حرکت مایع یا حرکت مورچه در ساق پاها مواردی هستند که بیماران ذکر می کنند. اکثر بیماران نمی توانند به خواب روند یا مکررا از خواب بیدار می شوند.

علائم با حرکت دادن پاها بهتر می شوند و موقع استراحت بدتر می شوند. همچنین اوج علائم عصرها و شبهاست.گاهی همراه این بیماری، پرش در پاها بلافاصله پس از بخواب رفتن یا در طی خواب رخ می دهد (نام این پرشها “حرکات دوره ای اندام در خواب” یا “PLMS” است).این بیماری بسیار شایع است ولی اغلب بیماران نمی دانند که این یک اختلال در سیستم مغز و اعصاب است.

علل سندرم پای بیقرار
علت قطعی این بیماری معلوم نیست. احتمال دارد مشکل مربوط به ماده ای باشد بنام دوپامین (Dopamine).دوپامین یک ماده شیمیایی است که در بدن تولید می شود و برای ارتباط بین برخی سلولها در مغز لازم است. برای تولید دوپامین، آهن لازم است. بنابراین کمبود آهن می تواند تولید این ماده را مختل کند.

برخی داروها ممکن است علائم بیماری بی قرار را ایجاد کنند، نظیر بعضی داروهای سرماخوردگی، داروهای معده، داروهای ضد افسردگی و بعضی داروهای دیگر روانپزشکی. همچنین شکلات، نیکوتین، الکل (بخصوص شراب قرمز) یا هر چیزی که کافئین داشته باشد مانند قهوه، چای، و کولاها می توانند علائم این بیماری را تشدید کنند.

بعضی افراد دچار بیماری پای بی قرار هیچ مشکل طبی دیگری ندارند، ولی ممکن است افراد دیگری در خانواده مثل برادر، خواهر، مادر، پدرو فرزندان نیز درگیر این بیماری باشند یعنی بیماری می تواند ژنتیک باشد که در این صورت به آن فرم اولیه می گویند و این فرم معمولا در سنین قبل از ۵۰ سالگی شروع می شود.

این بیماری ممکن است در حاملگی، نارسایی کلیه، کمبود آهن، مشکلات تیرویید و بیماریهای سیستم اعصاب محیطی رخ دهد. در این صورت به آن فرم ثانویه می گویند و این فرم معمولا در سنین پس از ۵۰ سالگی شروع می شود.

هیچ روش آزمایشگاهی یا تصویربرداری نمی تواند این بیماری را تشخیص دهد و تشخیص صرفا توسط پزشک بر اساس شرح علائم بیمار داده می شود. ولی آزمایش خون و روشهای دیگر می توانند در رد بیماریهای دیگر و بررسی فرم های ثانویه کمک کنند.

درمان سندرم پای بیقرار
– ترک قهوه و الکل
– ترک سیگار
– ورزش روزانه
– قبل از اینکه زیاد خسته شوید بخوابید
– ساعات خواب و بیداری خود را منظم کنید
– بیماریهایی که باعث تشدید یا ایجاد پای بی قرار می شوند نظیر کمبود آهن بایستی توسط پزشک درمان شوند
– داروهایی که اثر شبیه دوپامین دارند توسط پزشک تجویز می شوند مانند سیفرول Sifrol (میراپکس یا پرامی پکسول Pramipexol)، رکیپ Requip (روپینیرول Ropinirol)، لوودوپا (Levodopa) و ….
– گاهی با این داروها علائم زودتر در عصر رخ می دهند و شدیدتر می شوند و در این صورت بایستی پزشک خود را مطلع سازید تا میزان یا زمان یا نوع دارو را عوض کند.

دکتر علیرضا مقتدری [ متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ]

شکستگی مهره ها در ستون فقرات –

شكستگی مهره های ستون فقرات به علت پوكی استخوان از سایر انواع شكستگی ها متفاوت است زیرا در این موارد شكستگی استخوان دیده نمیشود، بلكه تغییری در شكل مهره ها دیده میشود. در ستون فقرات طبیعی و سالم، مهره ها شبیه آجرها یا جعبه ها هستند. در هنگام پوكی استخوان، از دست دادن استخوان ممكن است منجر به فشردگی و له شدن و از دست دادن ضخامت قسمت پشت، وسط یا جلوی مهره ها شود.ستون فقرات به مناطق گردنی سینه ای و كمری تقسیم می گردد بطوریكه در قسمت گردنی، هفت مهره، در قسمت سینه ای 12 مهره و در قسمت كمری پنج مهره وجود دارد.

فقط در مهره های سینه ای و كمری معمولاً پوكی استخوان ایجاد میشود كه احتمالاً به این علت است كه این مهره ها نسبت به مهره های گردنی، فشار بیشتری را متحمل می گردند. مهره هایی كه بیشتر دچار پوكی استخوان می گردند آنهایی هستند كه در قسمت وسط و پایین مهره های سینه ای و نیز قسمت بالایی مهره های كمری قرار دارند. شكستگی ستون فقرات در پوكی استخوان ممكن است به علت زمین خوردن و سقوط ایجاد شود اما در اكثر موارد بطور خودبخودی یا بر اثر فعالیتی مثل سرفه كردن، خم شدن، بلند شدن یا چرخیدن ایجاد می گردند.

علایم و نشانه های شكستگی:
علایم شكستگی ستون فقرات بسیار متنوع می باشند. در دو سوم موارد ممكن است هیچ دردی و یا درد خیلی كمی در هنگام شكستگی وجود داشته باشد، در حالیكه در سایر موارد درد بسیار شدیدی ایجاد میشود.درد معمولاً در قسمت پشت و در محدوده مهره بمتلا میباشد و اغلب به سمت جلوی بدن كشیده میشود. این درد اغلب شدید بوده و ممكن است برای چند روز یا چند هفته باقی بماند. در اكثر موارد، بهبودی تدریجی در عرض چندماه یا حتی چند سال رخ می دهد. گرچه بعضی از افراد ممكن است بعد از چندماه هیچ دردی نداشته باشند، در عده ای ممكن است این درد برای مدتهای طولانی باقی بماند.

از آنجائیكه كمر درد و پشت رد یك شكایت شایع در بین مردم میباشد و شكستگی های ستون فقرات نیز همیشه همراه با درد نیستند، درد در كسی كه كه دچار شكستگی ستون فقرات است ممكن است به علل شایع دیگری مثل آرتریت یا مشكلات دیسك باشد.در بعضی بیماران، پیدا كردن علت واقعی درد مشكل میباشد اما یك نكته و قاعده مفید در این موارد وجود دارد كه شكستگی های ستون فقرات كه به علت پوكی استخوان ایجاد شده اند باعث انتشار درد به قسمت پایین پاها نمی شوند (سیاتیك). این وضعیت معمولاً به علت مشكلات دیسك ایجاد می گردد.

سایر اثرات شكستگی ها:
شكستگی های ستون فقرات همچنین ممكن است باعث ایجاد تعدادی از علایم ناراحت كننده شوند. وقتی چند مهره دچار این وضعیت میشود، ممكن است قد فرد از یكی دو سانتیمتر تا حدود 15 سانتیمتر یا بیشتر كوتاه شود. این كوتاه شدن قد معمولاً در عرض چندین سال اتفاق می افتد. این وضعیت ممكن است توسط خود فرد تشخیص داده شود زیرا مثلاً قبلاً می توانسته از قفسه های بالای آشپزخانه چیزی را بردارد اما اكنون نمی تواند این كار را بكند.كوتاه شدن قد اغلب همراه با خمیدگی ستون فقرات و ایجاد قوز میباشد. این تغییر در شكل ستون فقرات باعث میشود كه سینه و شكم به سمت داخل كشیده شوند، شكم برآمده شود و خط كمری از بین برود.

این تغییرات باعث مشكلات بدنی و روانی زیادی برای شخص می گردند. تركیب درد و تغییر شكل ستون فقرات اغلب ایجاد محدودیتهایی در فعالیتهای روزانه مثل خرید كردن، خانه داری، باغبانی و ایستادن یا نشستن، به مدت طولانی می كند. در موارد خیلی شدید، سینه به قدری به سمت پایین كشیده میشود كه دنده های تحتانی در تماس با استخوان لگن قرار می گیرند و تغییر شكل شدیدی ایجاد می كنند. بعلاوه قفسه سینه كوچكتر شده و برای اتساع ریه ها فضای كافی وجود ندارد و در نتیجه تنگی نفس به خصوص در هنگام فعالیت ایجاد میشود.

وقتی خمیدگی ستون فقرات خیلی زیاد شود، بیمار به سختی می تواند سرش را بلند كند و این كار باعث گردن درد و سردرد میشود.تغییر در شكل بدن و پیامدهای آن باعث میگردد كه اعتماد به نفس فرد كاهش یافته و اغلب در فعالیتهای اجتماعی او تاثیر می گذارد. به علت از بین رفتن خط كمری و برآمدگی شكم، بسیاری از افراد در پیدا كردن لباس مناسب و اندازه برای خودشان دچار مشكل می گردند.بسیاری از بیماران از زمین خوردن وسقوط می ترسند كه این امر باعث محدودیت در فعالیتهای فیزیكی و اجتماعی آنها میشود و عجیب نیست كه افسردگی در این بیماران شایع است.

کمکهای اولیه
• مصدوم را در وضعیت خوابیده و بی‌حرکت قرار دهید.
• مصدوم را گرم نگه دارید.
• هرگاه شکستگی از ناحیه گردن به پایین ستون فقرات باشد، جهت بیحرکت نمودن ستون فقرات از آتل تمام قد استفاده نمایید.
• وسط پاها را تا بالا پنبه یا پد بگذارید و با بانداژ پاها را در قسمتهای مختلف محکم ببندید.
• با بانداژ پهن ، زانوها و رانها را محکم نمایید.
• مصدوم را حداقل 4 نفره حدود 20 سانتیمتر از روی زمین بلند کنید و روی آتل تمام قد قرار دهید.
• نقاط گود بدن را با پنبه یا پارچه پر کنید و بوسیله باند ، بدن را به آتل محکم ببندید.
• بیمار را توسط برانکارد سفت و محکم در وضعیتی که راه تنفس او باز باشد به مراکز درمانی انتقال دهید.

شکستگی مهره های گردن
هر گاه مهره‌های گردن دچار ضربه شدید شود، شکستگی مهره‌های گردن به وجود خواهد آمد.
• در شکستگی مهره‌های گردن
o به مصدوم اجازه ندهید سر خود را خم کند یا بچرخاند.
o سر و گردن مصدوم را در یک خط قرار دهید بطوری که صورت وی به طرف بالا باشد.
o از یک آتل که تا ناحیه کمر ادامه داشته باشد، استفاده نمایید و زیر گردن مصدوم را با پنبه یا پارچه بپوشانیذ. سپس آتل را به وسیله سه باند به نحوی ببندید که یک باند به پیشانی و یک باند دیگری در ناحیه کتفها و یکی در انتهای آتل (کمر) قرار بگیرد و با پد یا پارچه فضای خالی بدن را پر کنید.

o ستون مهره ی گردنی شامل هفت مهره است. شکستگی هر کدام از این مهره ها را شکستگی گردن می گویند.
شکستگی گردن معمولاً بر اثر ضربات بسیار شدید اتفاق می افتد.
این چنین ضرباتی معمولاً در تصادفات رانندگی یا سقوط از ارتفاع دیده می شود.
در حین فعالیت های ورزشی هم ممکن است فرد دچار شکستگی مهره های گردنی شود؛ مثلاً افتادن یک ژیمناست از روی حلقه در حین پشتک زدن یا به زمین خوردن یک سوارکار از اسب یا برخورد سر یک شناگر هنگام شیرجه زدن به کف استخر کم عمق همگی می توانند موجب شکستگی مهره ی گردنی شوند.

شکستگی گردن
خطرناک ترین عارضه ی شکستگی مهره های گردن، آسیب نخاع است. نخاع از داخل ستون مهره ی گردنی عبور می کند و شکستگی مهره می تواند به نخاع گردنی آسیب وارد کند. این آسیب می تواند موجب فلج هر چهار دست و پا و حتی مرگ شود.
مکانیسم های مختلف شکستگی ستون فقرات گردنی در شکل های روبرو و زیر آمده است.

اقدامات اورژانس در مواجهه با بیمار دچار شکستگی گردن:
در هر بیماری که دچار آسیب شدید بدنی به دنبال ضربه های ذکر شده گردیده است قبل از هر گونه حرکت دادن بیمار، باید گردن بی حرکت شود.
این امر به خصوص در مورد بیماران بیهوش شده باید رعایت شود. در هر کدام از این بیماران ممکن است شکستگی گردن وجود داشته باشد. در صورت وجود شکستگی، هر گونه حرکت در گردن ممکن است موجب آسیب های جبران ناپذیر به نخاع شود.

پرسنل اورژانس به محض مواجهه با چنین بیماری ابتدا گردنبند مخصوصی را به دور گردن بیمار می بندند و سپس وی را به آمبولانس منتقل می کنند.
تا وقتی بیمار در بیمارستان از ناحیه ی گردن عکس بگیرد و پزشک از سلامت ستون مهره گردنی مطمئن نشود این گردنبند به گردن بیمار، بسته باقی می ماند. پزشک برای تشخیص این شکستگی ها از رادیوگرافی معمولی و سی تی اسکن استفاده می کند و برای بررسی آسیب احتمالی نخاع ممکن است از “ام آر آی” استفاده کند.

درمان شکستگی های گردن:
درمان، بسته به این که شکستگی در کدام یک از مهره های گردنی ایجاد شده و شکل و شدت شکستگی چگونه است متفاوت می باشد.شکستگی های خفیف ممکن است با پوشیدن یک بریس گردنی به مدت ۶ تا ۸ هفته بهبود یابند ولی شکستگی های شدید معمولاً نیاز به عمل جراحی دارند.

پیشگیری:
با رعایت موارد زیر، می توانید احتمال شکستگی مهره های گردن را کم کنید:
* همیشه در اتومبیل از کمربند ایمنی استفاده کنید.
* هیچ وقت در استخرهای کم عمق شیرجه نزنید.
* در حین ورزش های پُرتحرک از وسایل و تجهیزات مناسب استفاده کنید.

دکتر علیرضا مقتدری ( متخصص طب فیزیکی و توانبخشی)
عضوهیات علمی دانشکده پزشکی اصفهان

حرکات مناسب برای تقویت شانه ها –

داشتن شانه هـایی عـضــلانی و خوش ترکیب، هیکل شـمـا را متـوازن تر خواهد کرد و ژست بهتری به شما خـواهد داد. بـه هـمـین دلیل من لیستی از ۱۰ حرکت ورزشـی خـوب مـخـصـوص تقویت شانه ها فـراهـم کـــرده ام تا بتـوانـیــد به وسیله ی آن به هدفتان برسید. پیشنهاد می کنم که تمرین انتخابی خود را در ۳ ستِ هشت تا دوازده تایی انجام دهید.

تمرین شماره ۱ : دستگاه پرس شانه
از نامش کاملاً مشخص است: روی صندلی دستگاه بنشینید، وزنه دستگاه را روی شانه ها میزان کنید و به بالای سر فشار دهید. برای افراد مبتدی تمرین بسیار مناسبی است.

تمرین شماره ۲ : خط عمودی
ایستاده و پاها را به اندازه عرض شانه باز نگاه دارید. وزنه ای را با کف دست گرفته به طوری که کف دست به سمت داخل باشد. وزنه را تا چانه بالا آورده و پایین ببرید. دقت کنید که پشتتان صاف و زانوهایتان آزاد باشد.

تمرین شماره ۳ : شانه بالا انداختن
در هر دست وزنه ای بگیرید. ایستاده و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید. کف دستها به سمت داخل و دست ها در طرفین بدن باشند. بدن را محکم نگاه داشته و شانه ها را کمی تا گوش ها بالا ببرید، انگار می خواهید بگویید “نمی دانم” و بعد پایین بیاورید.

تمرین شماره ۴ : خم شدن به سمت جلو
ایستاده و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید و تا کمر خم شوید، در هر دست وزنه ای نگاه داشته، بالاتنه تان باید با زمین موازی و دست ها جلوی بدن آویزان باشد. کف دست ها را به سمت همدیگر نگاه دارید. دقت کنید که آرنج ها نباید قفل باشند. دست ها را از طرفین بالا ببرید تا زمانی که با شانه ها در یک راستا قرار گیرند و بعد پایین بیاورید.

تمرین شماره ۵ : فشار شانه در سه مرحله
وزنه ای در هر دست نگاه داشته و با پاهایی که به اندازه عرض شانه باز است بایستید. دست ها را با زاویه نود درجه در اطراف بدن خم کنید، مشت دستتان جلوی رویتان قرار می گیرد. با ثابت نگاه داشتن زاویه نود درجه آرنج، بازوها را به سمت بالا بیاورید به صورتی که با بدنتان شکل T ایجاد کند و کف دست ها به سمت پایین قرار بگیرد. در همین وضعیت شانه ها را به سمت عقب چرخانده و دست ها بالای شانه قرار می گیرند و کف دست ها به سمت شما نیست. بعد دمبل ها را به سمت بالای سر برده و پایین بیاورید. همین حرکت را به سمت عقب برگردید، شانه ها را به سمت جلو چرخانده تا حالتی که کف دست ها با زمین موازی باشد و دست ها را کنار بدن قرار دهید.

تمرین شماره ۶ : آرنولد پرس
روی نیمکتی بنشینید. پشتتان کاملاً صاف باشد و پاها روی زمین قرار گیرد. در هر دست وزنه ای نگاه دارید. دست ها را به حالت خمیده نگاه داشته و کف دست ها به سمت صورت باشد. در حالیکه دست ها را باز کرده و بالا می برید، شانه ها را به سمت عقب خم کنید. دمبل ها را به آرامی بالای سر برده و بعد پایین آورده و به حالت اولیه باز گردید.

تمرین شماره ۷ : بالا بردن دست ها از کنار بدن
یک جفت وزنه در دستانتان نگاه دارید. پاها را به اندازه عرض شانه باز کرده و بایستید. دست ها در طرفین بدن قرار گیرند و کف دست ها به سمت داخل باشد. دقت کنید که آرنج دست ها قفل نباشد. دست ها را از کناره ها تا ارتفاع شانه بالا ببرید. دقت کنید که حرکت از شانه تان آغاز شود و بدنتان حالت محکم و ثابت داشته باشد.

تمرین شماره ۸ : بالا بردن دست ها از جلو
ایستاده و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید. دست ها را از جلو به سمت پایین نگاه دارید و کف دست ها به سمت داخل باشد. در هر دست یک وزنه نگاه دارید. دست ها را از جلو تا ارتفاع شانه بالا ببرید تا جاییکه دست ها با سینه زاویه نود درجه ایجاد کند. همانطور که دست ها را بالا نگاه داشته اید و کف دست ها به سمت پایین است، دست ها را باز کرده به صورتی که با بدن شکل T ایجاد کند و بعد آهسته آن ها را به سمت پایین آورده و کنار بدن قرار دهید. دوباره دست ها را از کناره های بدن بالا برده و بعد آنها را به سمت جلوی بدن بیاورید و بعد به آرامی آنها را پایین بیاورید و به حالت اولیه برگردید.

تمرین شماره ۹ : پرس نظامی
ایستاده و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید، زانو ها شل باشند، و دمبلی را در دست بگیرید، کف دست ها به سمت داخل باشد، دست ها را به اندازه عرض شانه از هم باز نگاه دارید. دست ها را طوری خم کنید که کف دست هایتان به سمت خارج باشد و دست ها تا ارتفاع شانه بالا آمده است. حال دمبل را بالای سر برده و پایین بیاورید.

تمرین شماره ۱۰: شنا
من یکی از طرفداران جدی شنا هستم چون خیلی خوب روی شانه، سینه و پشت در یک زمان کار می کند. پس به حالت افقی روی زمین بخوابید به صورتی که بدن بالای زمین باشد. دقت کنید که پشتتان حتماً صاف باشد. حال شروع کنید.