پزشک تو – سایت پزشکی

بالا بودن هورمون تستوسترون در زنان -ستوسترون یک هورمون استروئیدی آندروژن می باشد که هم در مردان و هم در زنان موجود است. تستوسترون را هورمون مردانه می دانند، اما باید بدانید این هورمون در تخمدان و غدد آدرنال زنان نیز تولید می شود.

تستوسترون یک هورمون آندروژن می باشد، یعنی باعث بروز خصوصیات مردانه می گردد.
افزایش هورمون تستوسترون در زنان در اثر بیماری های مختلف رخ می دهد.

انواع منابع تولید تستوسترون
در مردان، بیضه ها مسئول تولید تستوسترون می باشند و توسط غده هیپوفیز مقدار آن کنترل می شود.
در زنان، تخمدان، جفت و غده آدرنال (فوق کلیه) مقدار کمی از این هورمون را تولید می کنند.

تستوسترون برای تقویت استخوان ها و عملکرد تخمدان ها در زنان، به صورت داروی تزریقی و یا خوراکی نیز دریافت می شود.

تستوسترون در بدن از کلسترول ایجاد می شود. در حقیقت یک رژیم با چربی و پروتئین بالا می تواند سطح تستوسترون را زیاد کند.

مهم ترین علت افزایش هورمون تستوسترون در زنان، عدم تعادل هورمونی می باشد که در هر سنی می تواند رخ دهد.

داروهای افزایش دهنده تستوسترون
– داروهای استروئیدی
– فنی توئین (داروی درمان صرع)
– دانازول (برای آندومتریوز و کیست سینه)
– تستوسترون
– استروئید آنابولیک (برای کم خونی، سرطان سینه، کاهش وزن ناشی از بیماری و استئوپروز)
– گلوکوکورتیکوئید (داروی ضدالتهاب)
– مینوکسیدیل (درمان پرفشاری خون)
– سیکلوسپورین (درمان عفونت و سرطان)
سندرم تخمدان پلی کیستیک شایع ترین علت افزایش هورمون تستوسترون در زنان است
علائم افزایش تستوسترون در زنان
– ریزش مو
– هیرسوتیسم (موهای زائد)
– طاس شدن
– افزایش وزن بی دلیل
– خصوصیات مردانه
– افزایش توده عضلانی
– آکنه
– پرخاشگری
– تحریک پذیری
– قاعدگی نامنظم و یا نداشتن قاعدگی
– کاهش اندازه سینه
– بم شدن صدا
– خشونت پوست
– تعریق غیرعادی
– نوزاد کوچک (اگر مقدار این هورمون در بارداری زیاد شود)
غدد فوق کلیوی
بیماری های شایع افزایش دهنده تستوسترون در زنان
– اختلالات غده آدرنال (فوق کلیه)

– بیماری های مربوط به تخمدان، مثلا سندرم تخمدان پلی کیستیک شایع ترین علت افزایش این هورمون در زنان است و علائم آن شامل: افزایش وزن، وجود صفات مردانه، تخمک گذاری و عادت ماهیانه نامنظم می باشد.
– دیابت

بیماری های نادر افزایش دهنده تستوسترون دز زنان
– آکرومگالی (تولید زیاد هورمون رشد قبل از بلوغ)
– اختلالات نئوپلاسم غده آدرنال
– سندروم کوشینگ (افزایش هورمون کورتیزول)
– سندرم کان (افزایش هورمون آلدوسترون)
– کوتولگی
– ژیگانتیسم یا غول آسایی (تولید زیاد هورمون رشد بعد از بلوغ)
– تومور غده فوق کلیه تولیدکننده آندروژن
– تومور تخمدان
– هیپرپلازی مادرزادی آدرنال
– اختلالات تیروئیدی

درمان
– کاهش وزن اضافی در افراد چاق، باعث کاهش هورمون مردانه می شود.

– تیغ، اپیلاسیون، کرم موبر و بند انداختن درمان موقتی برای موهای زائد است.

– رعایت رژیم غذایی سالم : میوه ها، سالاد، ماهی، مرغ و آجیل می تواند میزان تستوسترون را کاهش دهد.

– محدودیت در مصرف کربوهیدارت و شکر، زیرا این ها باعث افزایش قند خون می شوند و تولید تستوسترون را پنهان می کنند.

– داشتن خواب کافی

– کاهش استرس

– انجام ورزش مرتب : بعد از 45 دقیقه ورزش کردن، میزان کورتیزول بدن بالا می رود و باعث کاهش تولید تستوسترون می گردد. اگر میزان تستوسترون بدنتان زیاد است، از وزنه برداری خودداری کنید چراکه باعث افزایش ناخواسته عضله می گردد.

– طب سوزنی : این طب باعث تولید زیاد استروژن و کاهش میزان تستوسترون می گردد.

– استفاده از هورمون درمانی : هورمون درمانی در زنان، برای تعادل هورمون های استروژن، تستوسترون و پروژسترون مفید می باشد. اما در برخی موارد، این روش درمانی باعث مشکلات دیگری می شود.

– مصرف ویتامین ها هر روز که همراه با مکمل “روی” باشد.

– مصرف گیاهان فیتواستروژن مانند: کوهاش سیاه.

– شیرین بیان درمان کننده سندرم تخمدان پلی کیستیک است. شیرین بیان باعث افزایش کورتیزول و استروژن و کاهش تستوسترن می گردد.

– گیاه صدتومنی: باعث افزایش تولید پروژسترون می گردد و برای تخمک گذاری مفید می باشد.

اولین پریود در دختران -اولین پریود (قاعدگی یا عادت ماهانه) یک دختر، نقطه عطفی در زندگی او به شمار می رود. پریود شدن، نشانه تغییر از کودکی به بزرگسالی است.

دختر باید قبل از وقوع قاعدگی (پریود)، از این موضوع آگاه شود و بهترین آموزگار او در این مورد، مادر اوست که باید از حدود سن 11 سالگی با دخترش سخن بگوید و بویژه تاکید کند که این پدیده عادی و طبیعی است.

مادر باید به دخترش بگوید که ماهی یک بار، لایه های سطحی مخاط رحم همراه با خون، از مهبل (واژن) خارج می شوند و پس از آن دوباره مخاط رحم، شروع به بازسازی خود می کند.

در طی قاعدگی طبیعی تغییراتی بطور همزمان در تخمدان و رحم رخ می دهد.
یک سیکل قاعدگی طبیعی 21 تا 35 روز طول می کشد، اما گاهی اوقات این سیکل نامنظم است.

برخی علل نامنظم بودن قاعدگی ها عبارتند از:
– عدم تخمک گذاری
– مصرف هورمون و قرص های هورمونی
– عفونت ها
– اختلالات غدد داخلی بدن و سایر دستگاه ها مثل کبد
– علل مادرزادی

علایم اولین پریود
سنی که در آن اولین پریود آغاز می شود، بسیار متفاوت است. بعضی دخترها، در سن هشت سالگی پریود می شوند و بعضی تا سن پانزده سالگی هنوز پریود نشده اند.
هرچه بیشتر درمورد پریود و نشانه های سندرم قاعدگی به دخترتان اطلاعات بدهید، او در زمان رشد و تغییرات بدن احساس بهتری خواهد داشت و آماده تر خواهد بود
اغلب نشانه هایی وجود دارد که نشان می دهد دخترها دارند به اولین پریود نزدیک می شوند.
بزرگ شدن سینه و رشد موهای زاید، چند سال قبل از قاعدگی آغاز می شود.
حدودا یک سال قبل از اولین پریود، جهشی در رشد دخترها، مشاهده می شود.

اولین پریود معمولا بسیار سبک است و گاهی در آن فقط لکه بینی و خونریزی کمی وجود دارد.
پریودها اغلب در اولین سال های قاعدگی نامنظم هستند. در این زمان، دخترها شاید در چند سیکل پریود نشوند یا سیکل های قاعدگی چند بار در یک ماه رخ دهد یا کمتر از حد انتظار باشد.
اگرچه این نوسان ها طی چندسال اول قاعدگی متداول هستند، اما اگر پریودها منظم نیستند با پزشک زنان مشورت کنید.
شاید دخترتان در مورد بروز پریود تعجب کند، اما در کل این امر نشانه ورود به بزرگسالی است.

برخی والدین مشاهده می کنند که دخترشان مضطرب شده یا ترسیده است. این امر نیز طبیعی است، اما همگی این ها دلیلی است تا درددل و گفتگوی صمیمانه با یکدیگر داشته باشید.

هرچه بیشتر درمورد پریود و نشانه های سندرم قاعدگی به دخترتان اطلاعات بدهید، او در زمان رشد و تغییرات بدن احساس بهتری خواهد داشت و آماده تر خواهد بود.

سر صحبت را باز کنید
به جای آن که با دخترتان به شکل رسمی و خشک در مورد قاعدگی صحبت کنید، سعی کنید صریح و صادقانه سر صحبت را بازکنید و از دخترتان بپرسید که چه سوالاتی دارد.
موارد زیر نکاتی برای پاسخگویی به سوالات دخترتان در مورد قاعدگی است:

1- چرا دخترها پریود می شوند؟
در صحبت کردن با دخترتان در این مورد که چرا زن ها دچار سیکل قاعدگی می شوند، رویکردی مثبت داشته باشید. به او بگویید که دوره قاعدگی بخشی از زندگی طبیعی است که به یک زن، امکان باردار شدن را می دهد. زمانی که بارداری در یک سیکل قاعدگی رخ ندهد، هورمون ها به بدن فرمان می دهند که دیواره رحم را تخریب کرده و از نو بازسازی کند. این همان کاری است که در پریود رخ می دهد.
2- سندرم قاعدگی چیست؟
بگویید که درست قبل از شروع پریود، برخی دخترها و زنان دچار علایم سندرم پیش از قاعدگی (PMS) می شوند که شامل تغییرات روحی، زودرنجی، نفخ شکم و حساس شدن سینه ها نسبت به لمس است.
بیشتر دخترها تا سال های اول بعد از پریود، دچار نشانه های سندرم قاعدگی نمی شوند، اما برای افرادی که دچار آن می شوند استراحت، ورزش منظم و رژیم غذایی صحیح می تواند به کاهش این عوارض کمک کند.

3- آیا دچار دل درد خواهم شد؟
دخترها معمولا در آغاز پریود، دچار درد زیر شکم و کمر می شوند. این درد معمولا ملایم بوده و با استفاده از مسکن ها آرام می شود. اما اگر درد شدید است، باید با پزشک متخصص زنان صحبت کنید.

4- آیا باید از نوار بهداشتی استفاده کنم؟
از نوار بهداشتی برای جذب خون پریود و رعایت بهداشت شخصی استفاده می شود. باید حداقل هر چهار تا شش ساعت یک بار نوار بهداشتی عوض شود. استفاده از نوار بهداشتی بزرگ در زمان عادت ماهانه، برای کمتر تعویض کردن آن، کار درستی نیست. این کار احتمال ابتلا به عفونت تناسلی را افزایش می دهد.
باید به دخترتان بگویید که چطور از نوار بهداشتی به طور صحیح استفاده کند تا دچار مشکل نشود.

5- از من چقدر خون خواهد رفت؟
بگویید که طی پریود احتمالا به اندازه چند قاشق چایخوری خون از دست می دهید، گرچه گاهی نیز بیشتر می شود. اگر ساعت به ساعت مجبور به تعویض نوار بهداشتی می شوید، احتمالا مشکلی وجود دارید و باید با پزشک متخصص زنان صحبت کنید.

6- پریود من چقدر طول خواهد کشید؟
دخترتان باید به طور متوسط منتظر پریودی سه تا هفت روزه باشد. اما برخی دخترها پریودی کوتاه تر و برخی پریودی طولانی تر دارند.

درمان چسبندگی لوله‌های رحمی  -لوله‌های رحمی یکی از مهم‌ترین اعضای داخل لگن هستند و وظیفه گرفتن تخمک و انتقال آن به داخل رحم را دارند. عمل لقاح هم داخل این لوله‌ها انجام می‌گیرد، بنابراین سلامت لوله‌های رحم تاثیر زیادی در باروری زنان دارد و هر گونه اختلال در لوله‌های رحمی به هر دلیلی می‌تواند منجر به نازایی شود.

برای آشنایی بیشتر با عملکرد لوله‌های رحمی و چسبندگی و پیامد‌های بعدی آن با خانم دکتر شیرین نیرومنش، متخصص زنان و زایمان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران به گفت وگو نشسته‌ایم.

لطفا ابتدا کمی در مورد ساختار و وظیفه لوله‌های رحمی برایمان توضیح دهید.
قبل از شروع بحث در مورد چسبندگی‌ یا انسداد در لوله‌های رحمی بهتر است بدانید که لوله‌های رحمی دو عدد است که به نام لوله‌های فالوپ هم خوانده می‌شوند. این لوله‌ها از زوایای طرفی قسمت فوقانی تنه رحم به طول 10 سانتی‌متر خارج می‌شوند و در انتها به شکل شیپوری در می‌آیند و روی تخمدان‌ها قرار می‌گیرند.

لوله رحمی چهار قسمت دارد: قسمت داخل جداری به طول یک سانتی‌متر که در ضخامت دیواره رحم است. تنگه یا ایسموس که محل اتصال لوله به رحم است. آمپول که گشادترین قسمت است و بیش از نصف لوله را تشکیل داده و لقاح در آن صورت می‌گیرد. اینفاندیبولوم یا ناحیه شیپوری که وظیفه گرفتن تخمک از تخمدان را دارد.

چه عواملی می‌توانند زمینه را برای چسبندگی فراهم کنند؟
عوامل زیادی می‌توانند باعث این چسبندگی‌ها شوند. یکی از عواملی که باعث چسبندگی و انسداد لوله‌های رحمی می‌شود، عفونت‌ است. عفونت‌ به واسطه میکروب‌های مختلف می‌تواند باعث التهاب لوله‌ها شود و افرادی که مبتلا به عفونت‌های مکرر و شدید لوله‌های رحمی می‌شوند و به موقع مراجعه به پزشک ندارند و تحت درمان قرار نمی‌گیرند، ممکن است دچار چسبندگی و به دنبال آن نازایی شوند.

یکی از دیگر از عواملی که می‌تواند سبب چسبندگی لوله‌ها شود، جراحی‌ها هستند. از شایع‌ترین جراحی‌ها می‌توان از آپاندیسیت نام برد. عمل جراحی آپاندیسیت به خصوص در کسانی که آپاندیسیت پاره می‌شود و تورم و عفونت شدید در لگن ایجاد می‌شود، ممکن است باعث ایجاد چسبندگی‌ شود. این چسبندگی ممکن است دو طرفه باشد یا یکطرفه، یعنی در همان سمتی که آپاندیسیت قرار گرفته است. در این صورت چسبندگی لوله‌ها می‌تواند به نازایی ختم شود.

برخی خانم‌ها هم دیر ازدواج می‌کنند و هم 7 یا 10 سال بعد از ازدواج تمایل به بارداری ندارند. این امر، خطر ایجاد آندومتریوز و عوارض آن که چسبندگی باشد را افزایش می‌دهد
یکی دیگر از جراحی‌هایی که ممکن است باعث چسبندگی شود، جراحی کیست تخمدان، فیبروم رحمی و جراحی‌هایی است که داخل لگن انجام می‌شود. در این موارد باید با انتخاب صحیح بیمار و اجرای تکنیک‌های مناسب جراحی و تجویز آنتی‌بیوتیک به میزان کافی از بروز عفونت و چسبندگی جلوگیری کرد.

از علل دیگر بروز چسبندگی که امروزه یکی از بیماری‌های شایع در سراسر دنیا میان زنان است و در ایران هم میزان شیوع آن افزایش یافته، بیماری آندومتریوز است.

با بالا رفتن سن ازدواج و عدم تمایل به بارداری احتمال این بیماری افزایش می‌یابد. ابتلا به چنین بیماری‌ای می‌تواند از عوامل مهم چسبندگی و نازایی باشد.
در آندومتریوز، بافت‌ مشابه‌ پوشش‌ داخلی‌ رحم‌ در نقاطی‌ غیرمعمول‌ در قسمت‌ پایینی‌ شکم‌ ظاهر می‌شود. این‌ بافت‌ ممکن‌ است‌ روی‌ سطح‌ تخمدان‌، پشت‌ رحم‌ و در حفره‌ لگنی‌، روی‌ دیواره‌ روده و ندرتا در نقاطی‌ دورتر به‌ وجود آید.

چسبندگی لوله های رحمی چه علایمی دارد؟
علایم ممکن‌ است‌ به‌ طور ناگهانی‌ ظاهر شوند یا طی‌ چند‌ سال‌ به‌ وجود آیند؛ درد لگنی‌ فزاینده‌ هنگام‌ عادت‌ ماهانه‌، خصوصا روزهای‌ آخر، گاهی‌ درد لگنی‌ ممکن‌ است‌ در هر زمانی‌ رخ‌ دهد، درد هنگام‌ مقاربت‌ جنسی‌، لکه‌بینی‌ قبل‌ از عادت‌ ماهانه‌، گاهی‌ وجود خون‌ در ادرار یا مدفوع‌، کمردرد و درد همراه‌ با انقباضات‌ روده‌ای‌ و نازایی‌.

آیا انجام سزارین هم می‌تواند سبب چسبندگی لوله‌های رحمی شود؟
سزارین هم به دلیل اینکه نوعی عمل جراحی است، می‌تواند چنین عارضه‌ای را داشته باشد. در برخی از خانم‌ها بعد از یک بار سزارین، چسبندگی‌های شکمی دیده می‌شود، اما چسبندگی‌های شکمی کمتر در محل لوله‌های رحمی است و بیشتر در قسمت مثانه دیده می‌شود.

اما اگر روش سزارین به صورت اصولی و صحیح انجام شود، حتی در خانم‌هایی که چند بار هم سزارین شده اند این مشکل به وجود نمی‌آید.

آیا می‌توان مانع ایجاد چسبندگی شد و از بروز آن پیشگیری کرد؟
برای پیشگیری از ابتلا به این مشکل و مشکلات پس از آن، از جمله نازایی و عواقب آن که هزینه‌های گزافی هم دارد، توصیه می‌شود که خانم‌ها بلافاصله پس از مشاهده هر گونه علامت عفونت و ترشح به پزشک مراجعه کنند.

بهتر است به طور مرتب حداقل یکی، دو بار در سال به پزشک زنان مراجعه کنند و چکاپ شوند و در صورتی که عفونت لگنی وجود دارد تحت درمان قرار گیرند.
اگر چسبندگی در اطراف لوله باشد، با عمل جراحی یا لاپاراسکوپی (لاپاروسکوپی) می‌توان آن را باز کرد. برخی خانم‌ها بعد از باز کردن چسبندگی‌ها باردار می‌شوند
به محض اینکه دچار ترشحات بدبو شدند و احساس سوزش و خارش داشتند، باید سریع به پزشک مراجعه کنند و به طور کامل تحت درمان قرار گیرند.

همچنین به طور سالیانه برای آزمایش پاپ اسمیر مراجعه کنند.

در صورت ازدواج هم پیشگیری از بارداری به مدت طولانی توصیه نمی‌شود. برخی خانم‌ها هم دیر ازدواج می‌کنند و هم 7 یا 10 سال بعد از ازدواج تمایل به بارداری ندارند. این امر، خطر ایجاد آندومتریوز و عوارض آن که چسبندگی باشد را افزایش می‌دهد.

نکته دیگر اینکه بعد از ازدواج، خانم‌ها بیشتر مستعد عفونت هستند. عفونت تناسلی و التهاب لوله بیشتر دیده می‌شود، بنابراین اگر شرایط اجازه ‌می‌دهد بهتر است یکی، دو سال بعد از ازدواج، بارداری اول را داشته باشند تا دچار عوارض نازایی نشوند.

این مشکل را چگونه می‌توان درمان کرد؟
با روش هیستروسکوپی که یک روش آندوسکوپی تشخیصی داخل رحمی است، تحت شرایط بیهوشی عمومی و با وسیله تلسکوپ مانندی که از طریق دهانه رحم وارد حفره می‌شود، رحم از نظر وجود انواع چسبندگی‌های داخل رحمی بررسی می‌شود. این روش همچنین کاربرد درمانی دارد.

با هیستروسکوپی از بین بردن چسبندگی‌ها، برداشتن پولیپ و انجام بیوپسی‌های متعدد میسر می‌شود. همچنین با روش هیستروسونوگرافی، باز بودن یا انسداد لوله‌های رحمی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در این روش هم با قراردادن لوله باریکی در دهانه لوله رحم و تزریق سرم نرمال سالین و همزمان انجام سونوگرافی می‌توان از عبور مایع از لوله‌های رحمی و رها شدن آنها در حفره لگن که دلیل بازبودن لوله‌هاست اطلاع حاصل کرد.

اگر چسبندگی در اطراف لوله باشد، با عمل جراحی یا لاپاراسکوپی (لاپاروسکوپی) می‌توان آن را باز کرد. برخی خانم‌ها بعد از باز کردن چسبندگی‌ها باردار می‌شوند.

کسانی که چسبندگی اطراف و داخل لوله دارند و دچار آندومتریوز می‌شوند، در معرض بارداری خارج رحمی به خصوص بارداری داخل لوله‌های رحمی هستند که یکی از اورژانس‌های مامایی است و خطراتی ایجاد می‌کند.

پریود شدن در دوران شیردهی -اکثر مادرانی که به نوزاد خود شیر می دهند، تا سه ماه بعد از زایمان عادت ماهانه نمی شوند، ولی بعد از آن قاعده می شوند. البته مادران شیردهی هم وجود دارند که یک تا دو سال بعد از زایمان، عادت ماهیانه می شوند. طبق تحقیقات مشخص شده است که یک سری عوامل در شروع قاعدگی موثرند.
شیردهی
طی قاعدگی، خانم ها به واسطه از دست دادن مقدار قابل توجهی خون، انرژی خود را از دست می دهند. حال اگر خانمی هم به نوزاد خود شیر دهد و هم عادت ماهیانه شود، انرژی از دست رفته او چند برابر می شود. بنابراین عادت ماهیانه نشدن برای مادران شیرده، مزیتی تلقی می شود.

همچنین شیردهی مداوم مادر به نوزاد خود، یکی از راه های جلوگیری از بارداری محسوب می شود، اما یک سری شروط دارد.

نکته ای که مادران شیرده باید بدانند شناخت عواملی است که در بازگشت تخمک گذاری و به تبع آن شروع قاعدگی تاثیر می گذارد. همچنین مادر باید بداند که چه عواملی در عقب انداختن چرخه قاعدگی موثر می باشد.

هر فردی با فرد دیگر متفاوت است (تفاوت های فردی) و این تفاوت ها در شروع عادت ماهیانه پس از زایمان هم وجود دارد. اگرچه اکثر مادرانی که به نوزاد خود شیر می دهند، تا سه ماه بعد از زایمان عادت ماهانه نمی شوند، ولی بعد از آن قاعده می شوند.

البته مادران شیردهی هم وجود دارند که یک تا دو سال بعد از زایمان، عادت ماهیانه می شوند. طبق تحقیقات مشخص شده است که یک سری عوامل در شروع قاعدگی موثرند.

تغذیه نوزاد فقط با شیر مادر طی شش ماه اول زندگی
اگر مادر طی شش ماه اول زندگی، به صورت مداوم و پی در پی به نوزاد خود شیر بدهد و هیچ گونه ماده غذایی دیگری به او ندهد، می تواند تا حدی مطمئن باشد که این کار، تخمک گذاری را سرکوب می کند و شروع قاعدگی را عقب می اندازد.

تحقیقات نشان داده است که اگر بین وعده های شیردهی، موادغذایی دیگری به نوزاد داده شود، جایگزین چند وعده شیردهی می شود و فاصله بین وعده های شیر دهی را افزاش می دهد. در نتیجه سبب می شود که هورمون پرولاکتین کمتر ترشح شود.
اگر نوزاد سینه مادر را بمکد، این مکش سبب تحریک ترشح هورمون پرولاکتین می شود که این هورمون، تخمک گذاری و قاعدگی را عقب می اندازد
هورمون پرولاکتین که از غده هیپوفیز ترشح می شود سبب ترشح شیر از سینه مادر می شود و از طرف دیگر این هورمون مانع تخمک گذاری می گردد. لذا ترشح کم هورمون پرولاکتین، احتمال تخمک گذاری را افزایش می دهد.

ولی بعد از شش ماهگی، باید موادغذایی دیگری غیر از شیر مادر به کودک داد.

مکیدن سینه مادر
شاید به نظر اکثر افراد، مکیدن شیر مادر توسط نوزاد، فقط برای تغذیه نوزاد است و هیچ تاثیری بر بدن مادر نخواهد داشت. اما این گونه نیست.

اگر نوزاد سینه مادر را بمکد، این مکش سبب تحریک ترشح هورمون پرولاکتین می شود که این هورمون، تخمک گذاری و قاعدگی را عقب می اندازد.

بنابراین توصیه می شود که مادران از دادن پستانک و شیشه شیر به نوزاد تا حد ممکن خودداری کنند و اکثر مواقع، تغذیه با شیر مادر و از طریق سینه مادر انجام بگیرد.

تغذیه نوزاد با شیشه شیر، زمان مکیدن نوزاد از سینه مادر را کاهش می دهد و سبب کاهش ترشح پرولاکتین می شود و احتمال تخمک گذاری را افزایش می دهد.

مادران شیردهی که احتمال دارد خیلی زود عادت ماهیانه شوند، دارای خصوصیات زیر می باشند:
– فرزند شیرخواری دارند که بیش از چهار ساعت پشت سر هم در طی روز و یا شش ساعت پشت سر هم در طی شب می خوابند و شیر مادر خودرا نمی خورند.

– کودکشان از پستانک و یا از شیشه شیر استفاده کند.

– نوزاد شیرخوار علاوه بر شیر مادر، غذا های کمکی مصرف کند نظیر شیر خشک و… .

– نوزاد شیرخوار ساعات زیادی از مادر دور است، مثل مادران شاغل.
رعایت برنامه منظم شیردهی، یکی از عوامل مهم در جلوگیری از بارداری به روش طبیعی می باشد
تذکر
اگر می خواهید طی چند ماه پس از تولد فرزندتان، به صورت طبیعی از بارداری جلوگیری کنید، باید نوزادتان را فقط با شیر خودتان تغذیه کنید.

فواصل منظم شیردهی را رعایت کنید و سر ساعت به نوزاد خود شیر دهید.

رعایت برنامه منظم شیردهی، یکی از عوامل مهم در جلوگیری از بارداری به روش طبیعی می باشد.

هنگامی که قاعدگی در طی شیردهی شروع می شود
مادرانی که در طی دوران شیردهی عادت ماهانه می شوند (منظور شش ماهه اول شیرخوارگی می باشد)، از بی قراری های فرزند خود شکایت دارند. شاید علت این بیقراری، به افت موقتی مقدار شیر در شروع عادت ماهیانه مربوط باشد.

علاوه بر این، مادران در اوایل دوران عادت ماهیانه حساس و تحریک پذیر می شوند و همین امر سبب می شود آستانه تحمل آنها برای بیقرای های کودکشان پایین بیاید.

علاوه بر این، مدتی طول می کشد تا عادت ماهیانه پس از زایمان منظم شود و همین بی نظمی در عادت ماهیانه، دلیل دیگری بر حساس شدن مادران در این دوره می باشد.

تذکر
مادران شیردهی که طی شش ماه اول بعد از زایمان، عادت ماهیانه می شوند، باید دقت لازم را در جلوگیری از بارداری داشته باشند.

این افراد باید روش های جلوگیری از بارداری متناسب با شرایط خود را از پزشک بپرسند، زیرا بارداری در طی شش ماه پس از زایمان، صدمات جبران ناپذیری به سلامت مادر و جنین و نوزاد شیرخوار وارد می کند.

از طرفی مادر هنوز توان از دست رفته خود در طی بارداری را بدست نیاورده است.

از طرف دیگر نوزاد شیرخوار هم باید به محض باردار شدن مادر، از شیر او محروم شود.

همچنین شرایط مناسب برای رشد جنین تازه نیز مهیا نمی باشد.

شروع زودهنگام عادت ماهیانه پس از زایمان، زمانی مضر می باشد که فواصل عادت ماهیانه منظم نیست و ممکن است مادر به گمان خود باردار نباشد و اصول جلوگیری از بارداری را رعایت نکند.

علل و درمان ورم پستان – این بیماری بیشتر در زنان شیرده اتفاق می ‌افتد. ورم پستان اغلب در سه ماه اول شیردهی رخ می‌دهد (سه ماهه پس از زایمان)، اما ممکن است که در ادامه دوران شیردهی نیز ایجاد شود.

روش برخورد با این بیماری بسیار مهم و حساس است، زیرا تشخیص و درمان زودهنگام آن نه تنها به نفع مادر است، بلکه سلامت و تغذیه نوزاد را نیز تحت تأثیر قرار می ‌دهد.

گاهی اوقات ورم پستان آن قدر برای مادر ایجاد ناراحتی می‌ کند که منجر به ندادن شیر به نوزاد می‌ شود و مادر مجبور به تغذیه نوزاد با شیر خشک می‌ شود.

علایم ماستیت چیست؟

– حساس بودن پستان نسبت به تماس
– ضعف عمومی بدن
– ورم بافت پستان
– در تمام مدتی که نوزاد از سینه مادر شیر می‌ مکد، مادر احساس درد و سوزش می ‌کند.
– قرمز شدن پوست سینه
– تب و لرز

علل ماستیت چه می‌باشد؟
1- مسدود شدن مجرای شیر: اگر در طی شیردهی احساس می ‌کنید که یک سینه به طور کامل تخلیه نمی‌ شود و مقداری شیر هنوز هم در سینه باقی مانده است، ممکن است مجرایی در سینه شما مسدود شده باشد که سبب برگشت شیر می‌شود و همین امر منجر به عفونت سینه می‌شود.

2- وارد شدن باکتری به بافت سینه: باکتری‌های سطح پوست و یا باکتری‌هایی که در دهان نوزاد وجود دارند ممکن است وارد مجاری شیر بافت پستان شوند و یا از ترک‌هایی که در بافت سینه وجود دارند وارد شوند. باکتری‌های وارد شده می‌ توانند تکثیر پیدا کنند و عفونت را در بافت سینه ایجاد کنند.
در صورتی که مادر شیر دادن به نوزاد را طی ابتلا به ماستیت متوقف کند، احتمال بیشتری دارد که دچار آبسه پستان شود
عوامل خطر ابتلا به ورم پستان چه می‌باشد؟
– شیردهی در طی هفته اول پس از زایمان

– ترک نوک پستان، اگرچه ممکن است بدون ترک خوردن هم ماستیت ایجاد شود.

– استفاده از یک روش شیردهی به طوری که یک سینه به طور کامل تخلیه نشود.

– استفاده از سینه بندهای تنگ، زیرا جریان شیر در سینه محدود می‌ شود و سبب بروز ورم سینه می ‌شود.

– خستگی بیش از حد مادر، زیرا بر جریان شیر تأثیر می‌ گذارد.

– زنانی که در شیردهی‌های قبلی خود سابقه ابتلا به ورم پستان را داشته‌ اند، بیشتر در معرض ابتلا به ورم پستان می باشند.

– شکاف لب یا کام
ـ مشکلات در آغوش گرفتن و تماس با نوزاد
ـ عدم شیردهی
ـ سوءتغذیه مادر
ـ عفونت نوک پستان
ـ استفاده از شیردوش دستی پستان
ـ ابتلا به عفونت مخمری
شیردهی مادر
درمان ورم پستان چه می ‌باشد؟
– مادرانی که در دوران شیردهی قرار دارند، باید با علائم این بیماری آشنا باشند تا در صورت ابتلا به آن، روش‌های درمانی را تحت نظر پزشک انجام دهند.

– درمان ماستیت با بهبود روش شیردهی آغاز می‌شود. در صورتی که مادر شیر دادن به نوزاد را طی ابتلا به ماستیت متوقف کند، احتمال بیشتری دارد که دچار آبسه شود. گفتگو با یک مشاور شیردهی مجرب اغلب بسیار ارزش دارد.

– مادرانی که به این بیماری مبتلا هستند، باید به مقدار کافی استراحت کنند، مقدار زیادی مایعات بنوشند و از کمپرس گرم و سرد برای پستان استفاده کنند.
– به آرامی باید پستان ورم کرده را ماساژ دهند.

– این مادران می‌توانند با تجویز پزشک برای رفع تب، از استامینوفن و یا ایبوبروفن استفاده کنند. این دو قرص خطری برای شیردهی ندارند.

– معمولا در این شرایط آنتی بیوتیک تجویز نمی ‌شود، مخصوصا اگر برای بار اول به ورم پستان مبتلا شده باشید و احساس بدتر شدن نمی‌ کنید. اما اگر شرایط فرد وخیم بود و هر ساعت احساس بدتر شدن می‌کرد، تحت نظر پزشک می‌تواند نسبت به مصرف آنتی بیوتیک اقدام کند.

هشدارها
1- یکی از شایع‌ترین عوارض ماستیت، قطع شیردهی به نوزاد است. باید به مادران فواید فراوان شیردهی یادآوری شود و تشویق شوند که آن را حفظ کنند. متاسفانه برخی مادران هنگام مواجهه با این مشکل و یا کوچک ‌ترین مشکل در سینه خود، سریعا شیردهی به نوزاد را قطع می ‌کنند. قطع شیردهی هم به ضرر مادر است و هم نوزاد.

شیر دادن به نوزاد در این شرایط، باعث بهبودی سریع‌ تر مادر می شود، زیرا سینه‌ها تخلیه می‌ شوند و از آبسه پستان جلوگیری خواهد کرد.

2- مادرانی که در دوران شیردهی قرار دارند، باید بدانند که شیر دادن به نوزاد از همه چیز مهم‌ تر است. اگر واقعا در این شرایط احساس کردند که نمی‌ توانند به نوزاد خود شیر دهند می‌توانند شیر خود را بدوشند و شیر دوشیده شده را به او بدهند (استفاده از برخی شیردوش‌ها فشار کمتری نسبت به مکیدن نوزاد ایجاد می‌کند). برای چند روز از فرد دیگری که اصطلاحا به آن دایه گفته می‌ شود بخواهند تا به نوزادشان شیر دهد. در این شرایط همسر و خانواده‌های زن و شوهر، باید حمایت عاطفی و فکری خود را از مادر دریغ نکنند تا هر چه سریع تر بهبودی کامل پیدا کند.

3- هنگام استراحت، به روی شکم خود و یا هر حالتی که به سینه‌ها فشار وارد می‌ کند، نخوابید.

4- از استرس و فکرهای ناامیدکننده در این باره پرهیز کنید. کاهش استرس در این شرایط یعنی نزدیک شدن به بهبودی.

5- شیردهی دورانی حساس می ‌باشد. بنابراین اگر هر گونه بیماری و ناراحتی پیدا کردید، سریعا به پزشک متخصص مراجعه کنید و دستورالعمل‌های لازم را به کار بگیرید تا به هر قیمتی که شده، نوزاد خود را از شیر مادر محروم نکنید.

قطع شدن قاعدگی به دلیل ورزش شدید -امروزه بیشتر از قبل زنان بر این باورند که می توانند در زمینه های ورزشی به اندازه مردان و حتی بیشتر از آنان موفق باشند.

زنان زیادی وجود دارند که تمام زندگی خود را وقف ورزش و کسب موفقیت های پی در پی کرده اند و یا زنانی که به منظور کم کردن وزن، سال هاست ورزش می کنند، به گونه ای که ورزش جزء جدایی ناپذیر از زندگی آنها شده است.

اما مساله این است که این خانم های قهرمان باید مانند سایر زنان مراقبت های زنانگی را داشته باشند. بسیاری از این خانم ها بیان می کنند که برای سه ماه یا بیشتر دوره قاعدگی ماهانه نداشته اند و این همان وضعیتی است که نگران آن هستیم، یعنی آمنوره یا قطع قاعدگی زنان.

زنان ورزشکار در ابتدا از این قطع قاعدگی احساس خوشحالند، چرا که خود را از مشکلات دوره های قاعدگی راحت می بینند.
اما لازم است بدانید که آمنوره یک علامت مهم از یک مشکل بالینی پیچیده است که در طولانی مدت می تواند به عوارض زیادی منجر شود.

آمنوره چیست؟
آمنوره به معنی قطع قاعدگی طی چند ماه متوالی است.
به طور کلی دو نوع آمنوره وجود دارد: آمنوره اولیه و ثانویه.

آمنوره اولیه شرایطی را می گویند که یک دختر تا سن 16 سالگی هیچ پریودی را تجربه نکرده باشد.

آمنوره ثانویه شرایطی را می گویند که یک خانم که تا به حال دوره های قاعدگی متوالی داشته، به یکباره قطع قاعدگی برای سه ماه یا بیشتر را تجربه کند.
زمانی که یک زن علائم آمنوره ورزشکاران، اختلالات غذاخوردن و پوکی استخوان را نشان می دهند، می گویند این زن به “مثلث ورزشی زنان” مبتلا شده است، یعنی سه مشکل اصلی که برای زنان ورزشکار و یا زنان بسیار لاغر پیش می آید
آمنوره در ورزشکاران چیست؟
آمنوره ورزشکاران زمانی رخ می دهد که یک خانم ورزشکار، دوره های ورزش شدید و طولانی را بر بدن خود تحمیل می کند. البته این آمنوره در افراد بسیار لاغر هم شایع است.

در واقع لاغری بیش از حد و یا عضلانی بودن بیش از حد، به طوری که چربی بدن فرد کمتر از 15 درصد کل وزن بدن باشد، فرد را به شدت مستعد آمنوره یا قطع قاعدگی خواهد کرد.

علت قطع قاعدگی در زنان چیست؟
همانطور که گفتیم قطع قاعدگی و آمنوره در ورزشکاران از داشتن برنامه های ورزشی شدید و یا لاغری بیش از حد ناشی می شود.

این شرایط به کاهش سطح هورمون های زنانه یعنی استروژن و پروژسترون منجر می شود. این هورمون های زنانه نقش بسیار مهمی در ساخت و استحکام استخوان ها و البته سلامت کلی بر عهده دارند.

کاهش سطح این هورمون ها اغلب در زنانی که به دلیل انجام ورزش های استقامتی نظیر دوی استقامت، اسکیت و یا ژیمناستیک، استرس زیادی را به خود تحمیل می کنند، رخ می دهد.

البته دختران جوان و ورزشکاری که با هدف قهرمان شدن در ورزش و یا لاغر شدن به اختلالات غذا خوردن نظیر “بی اشتهایی عصبی” و یا “پرخوری عصبی” مبتلا می شوند نیز به شدت مستعد قطع قاعدگی هستند.

علائم آمنوره ورزشکاران چیست؟
اولین و البته مهم ترین علامت آمنوره، قطع قاعدگی برای سه ماه متوالی یا بیشتر است. در این زمان است که به دلیل کاهش سطح استروژن در بدن استخوان ها شکننده و آسیب پذیر می شوند، چرا که هورمون استروژن برای تجمع کلسیم در استخوان ضروری است و قطعا کمبود استروژن باعث پوکی استخوان خواهد شد.
آمنوره زنان ورزشکار
بنابراین کمبود استروژن در زمان آمنوره، فرد را در معرض پوکی استخوان و مخصوصا شکست های استخوانی قرار می دهد.

زمانی که یک زن علائم آمنوره ورزشکاران، اختلالات غذاخوردن و پوکی استخوان را نشان می دهند، می گویند این زن به “مثلث ورزشی زنان” مبتلا شده است، یعنی سه مشکل اصلی که برای زنان ورزشکار و یا زنان بسیار لاغر پیش می آید.

درمان آمنوره ورزشکاران چیست؟
مسلما هدف از درمان آمنوره در ورزشکاران، برگشت به دوره های قاعدگی متوالی است.

برای این منظور به این خانم ها توصیه می کنیم ورزش خود را حداقل 10 تا 15 درصد کاهش دهند و در کنار آن مصرف غذاهای پرکربوهیدرات و پر پروتئین و البته غذاهای پرکالری را افزایش دهند. این اقدامات به فرد کمک می کند تا بدنش چربی بیشتری ساخته و سالم بماند.

بدون شک غذاهای غنی از کلسیم نیز سلامت استخوانی را تضمین می کنند و در پیشگیری و درمان پوکی استخوان که افراد مبتلا به آمنوره را تهدید می کند بسیار حائز اهمیت اند.

در خصوص اختلالات هورمونی، پزشکان معمولا مصرف قرص های جلوگیری از بارداری را توصیه می کنند و البته مصرف قرص های پروژسترون برای شروع دوره های قاعدگی اغلب توصیه می شود.
لازم است ورزش و فعالیت بدنی در حد طبیعی و سالم باشد و زنان از ورزش های شدید و افراطی خودداری کنند
عوارض جانبی این آمنوره ورزشی برای بدن فرد چیست؟
آمنوره در زنان معمولا عوارض جانبی زیادی را در فرد ایجاد خواهد کرد. افزایش رشد موها به صورت موهای مردانه که به دلیل تغییرات هورمونی ناشی از آمنوره، یعنی کاهش هورمون های استروژن و پروژسترون و افزایش سطح آندروژن ها در بدن ایجاد می شود، معمولا عارضه شایع در زنان مبتلا به آمنوره می باشد.

سردردهای میگرنی، کاهش قدرت و دقت بینایی، گالاکتوره (تولید بیش از حد شیر و ترشح شیر از غدد پستانی در حالی که زن در وضعیت شیردهی نیست)، عرق شبانه، گرگرفتگی، اختلالات خواب و نیز خشکی واژن از دیگر عوارض شایع در زنان مبتلا به آمنوره است.

اما حرف آخر
یک خانم ورزشکار، حتی اگر یک قهرمان ورزشی هم باشد، با داشتن یک رژیم غذایی مناسب می تواند با ورزش، سلامتی را به خود هدیه دهد.

این خانم ورزشکار نیاز دارد روزانه 1500 میلی گرم کلسیم را به بدن خود برساند.

لازم است ورزش و فعالیت بدنی نیز در حد طبیعی و سالم باشد و از ورزش های شدید و افراطی خودداری کند.

فراموش نکنید خیلی وقت ها افزایش یک تا دو و نیم کیلوگرم وزن یک خانم مبتلا به آمنوره می تواند او را به فردی با قاعدگی های طبیعی تبدیل کند.

با این حال لزوم مراجعه به پزشک و دریافت درمان های هورمونی را هرگز نباید نادیده گرفت.

خونریزی رحمی می‌تواند در هر سنی برای خانم‌ها اتفاق بیفتد، از نوزاد دختر چند روزه گرفته تا خانمی که در سن یائسگی قرار دارد، اما علت آن در هر رده سنی متفاوت است.
خونریزی رحم
خانم هایی را که دچار خونریزی رحمی می شوند به چهار گروه دسته بندی می کنند:
1- دخترها از بدو تولد تا قبل از سن بلوغ.
2- دخترهایی که در سنین بلوغ قرار دارند.
3- خانم‌ هایی که در سنین بارداری قرار دارند.
4- خانم‌هایی که در سنین یائسگی قرار دارند.

خانم‌ هایی که در سنین بارداری قرار دارند، بیشتر از بقیه به دلیل خونریزی رحمی به پزشک مراجعه می کنند.

در این مطلب علل شایع خونریزی غیرطبیعی رحم را می گوییم.
1- اختلالات هورمونی
استروژن و پروژسترون دو هورمون مهم و تأثیرگذاری هستند که تعادل بین آن‌ها سبب تنظیم عادت ماهانه می‌شود و به تبع آن چرخه تخمک گذاری و سپس بارداری انجام می‌گردد.

حال اگر کوچک ترین اختلالی در تعادل این دو هورمون ایجاد شود، چرخه قاعدگی فرد نامنظم می‌ شود و با خونریزی های نامنظم و غیر طبیعی مواجه می‌ شود.

2- قرص‌های ضد بارداری
مصرف قرص‌های ضد بارداری یکی از عوامل شایع خونریزی غیر طبیعی رحم می باشد. مصرف این قرص‌ها تعادل هورمونی را در بدن تغییر می‌دهد و بر چرخه تخمک گذاری تأثیر می گذارد.

بنابراین عادت ماهیانه فرد تحت تأثیر قرار گرفته و خونریزی غیر طبیعی در او ایجاد می‌شود.
مصرف قرص‌های ضدبارداری و اورژانسی باید تحت نظر پزشک متخصص زنان باشد تا او با در نظر گرفتن شرایط بدنی شما، بهترین روش را به شما معرفی کند
لکه بینی در بین عادت ماهانه نیز از دیگر عوارض مصرف قرص‌های ضد بارداری می باشد.

مصرف قرص‌های ضد بارداری اورژانسی نیز از دیگر علل خونریزی غیر طبیعی رحم می باشد. قرص‌های ضد بارداری اورژانسی، باید سریعا تأثیر خود را بر عدم تخمک گذاری فرد بگذارند. بنابراین در مدت زمان کوتاهی، تعادل هورمونی بدن را تحت تأثیر قرار می‌ دهند.

مصرف این نوع قرص‌ها با فاصله طولانی مشکلات کمتری ایجاد می کند. اما گاهی دیده شده که فردی در طی چند ماه، چند بار از این روش جهت جلوگیری از بارداری استفاده می کند که بسیار خطرناک است.

به همین دلیل توصیه می‌شود که مصرف قرص‌های ضدبارداری و اورژانسی باید تحت نظر پزشک متخصص زنان باشد تا او با در نظر گرفتن شرایط بدنی شما، بهترین روش را به شما معرفی کند.

3- بیماری‌های رحم
در بعضی موارد رحم به علت نقص عملکردی، باعث خونریزی می شود. مثل پولیپ (که به دلیل افزایش ضخامت مخاط داخل رحم ایجاد می‌شود)، فیبروم (تومور خوش‌خیم عضله رحم)، بزرگی رحم (که در اثر زایمان‌های متعدد ایجاد می ‌شود) و یا بروز سرطان رحم که بیشتر در خانم‌های بالای 50 سال و بعد از یائسگی بروز می‌ کند.

4- حاملگی و سقط جنین
بعضی از بانوان ممکن است از خونریزی رحمی در بین عادت‌های ماهانه خود شکایت کنند.

همه روش‌های جلوگیری از بارداری درصدی خطا دارند و می‌ توانند باعث بارداری شوند. حال اگر بارداری به سقط بیانجامد (سقط جنین در هفته‌های اول بارداری بسیار شایع است) می‌تواند منجر به خونریزی های غیر طبیعی شود.

حتی حاملگی خارج رحمی را می‌توان با خونریزی غیر طبیعی رحم تشخیص داد. حاملگی‌های خارج رحمی بسیار خطرناک می باشند. به جایگزینی سلول تخم در جایی غیر از رحم مانند لوله رحمی، حاملگی خارج رحمی گفته می‌ شود.

5- نزدیک شدن به سن یائسگی
در طی یائسگی، مقدار هورمون استروژن در بدن فرد تا حد زیادی کاهش پیدا می کند. با کم شدن سطح استروژن، چرخه قاعدگی رو به خاموشی می‌گذارد و دیواره رحم شروع به نازک شدن می ‌کند.

نازک شدن دیواره داخلی رحم سبب شکننده شدن و تضعیف رگ‌های خونی این قسمت می‌شود و همین امر سبب خونریزی های گاه و بی گاه از ناحیه واژن می گردد.

علایم خونریزی غیرعادی رحمی
– خونریزی و یا لکه بینی در بین عادت ماهیانه

– بروز خونریزی با فاصله زمانی کمتر از 21 روز و یا بیشتر از 35 روز

– خونریزی شدید مانند دفع لخته‌های خونی بزرگ که فرد مجبور می‌شود هنگام شب که فعالیت او کم است، چند مرتبه نوار بهداشتی خود را عوض کند.

– رشد بیش از حد موهای بدن

– گر گرفتگی

– خشکی واژن

– حساس شدن به لمس

– نوسانات خلقی

– ضعف و خستگی و تشنگی به علت از دست دادن مقادیر زیادی خون

روش‌های تشخیص خونریزی غیرعادی رحمی

– سونوگرافی: اولین و بهترین روش تشخیص خونریزی های غیر طبیعی رحم، سونوگرافی معمولی است.

– شمارش گلبول‌های خونی (CBC)

– تست‌های هورمونی که هورمون هایFSH وLH و هورمون مردانه، هورمون پرولاکتین و هورمون پروژسترون را بررسی می‌ کند.

– تست بارداری

– تست بررسی عملکرد تیروئید

– انجام تست پاپ اسمیر برای بررسی عفونت دهانه رحم

– بیوپسی یا نمونه برداری از بافت رحم تا هرگونه عفونت، سرطان و توده بررسی شود.

– هیستروسکوپی (آندوسکوپی رحم)

– سونوگرافی از طریق واژن تا هر گونه مشکلی در رحم و یا لگن فرد بررسی شود.

– ام آر آی نیز در تشخیص ضایعات خونریزی های غیر طبیعی رحم کمک کننده است.

لاپاراسکوپی زنان -در گذشته برای هر عمل جراحی شکاف بزرگی روی پوست ایجاد می‌کردند که آن هم مشکلات و مراقبت‌های بعد از عمل خاص خود را داشت، اما امروزه تجهیزاتی در علم پزشکی اختراع شده که تقریبا می‌توان گفت عمل جراحی را بسیار راحت یا به عبارتی سر پایی کرده است و بیماران بعد از عمل حتی شاید به استراحت هم نیاز ندارند.

یکی از این روش ها که اتفاقا در جراحی های زنان کاربرد بالایی دارد، لاپاراسکوپی است. با این روش اعمال جراحی درمانی و اصلاحی زیادی را می توان انجام داد.

دکتر طاهره فروغی فر ، متخصص زنان و نازایی در این باره برایمان توضیح می دهد.

ماهیت لاپاراسکوپی
این روش مانند روش آندوسکوپی است که در طب زنان استفاده می شود. آندوسکوپ وسیله ای است ظریف که برای مشاهده احشاء یا داخل فضای بخصوصی از آن استفاده می شود. دوربین باریکی روی آندوسکوپ نصب شده و حفره به وسیله دوربین رویت می شود.

در طب زنان داخل حفره صفاق را می توانیم با لاپاراسکوپی مشاهده کنیم. اگر داخل رحم را بخواهیم ببینیم، نام هیدروسکوپی به آن اطلاق می شود.

قبلا نیز از این وسیله استفاده می شد، ولی قدرت تشخیصی چندانی نداشت؛ اما در چند دهه گذشته بیشتر مزیت های آن کشف شده است. اولین بار سال 1980 برای درمان آندومتریوز استفاده شد (آندومتریوز یعنی بافت داخل رحم به صورت نابجا در مکانی غیر از رحم مثلا روی تخمدان رشد می کند).
مهم ترین مزیت لاپاروسکوپی این است که برش کوچکی داده می شود و بعد از عمل بیمار درد کمتری خواهد داشت
پزشکان توانستند ابتدا نقاط مشکل دار را تشخیص داده و سپس آنها را بردارند، اما امروزه جراحی های پیشرفته تری را با این وسیله انجام می دهند، جراحی هایی که در گذشته به شکل سنتی بودند و از طریق واژن یا شکمی انجام می شد، جای خود را با لاپاراسکوپی عوض کرده اند.

جراحی های لازم
برای این کار ابتدا یک برش کوچک زیر ناف ایجاد می کنیم و اگر لازم باشد، دو برش کوچک دیگر در دو طرف ربع تحتانی شکم می دهیم و از این راه، لاپاروسکوپ توسط جراح وارد حفره شکمی می شود. برداشتن برخی توده های تخمدانی مانند کیست تخمدان، فیبروم یا گاهی حتی خود رحم توسط لاپاروسکوپی انجام می شود.

برش کوچک، ترمیم سریع
مهم ترین مزیت لاپاروسکوپی این است که برش کوچکی داده می شود و بعد از عمل بیمار درد کمتری خواهد داشت. آثار زیبایی خوبی هم به جای گذاشته و سرعت ترمیم هم زیاد است.

به طور کلی عوارض کمتر است و میزان عفونت، تب و چسبندگی های ناشی از دستکاری جراح حین عمل هم فوق العاده کاهش می یابد.

در جراحی شکمی از گاز برای خشک کردن نقاط خونریزی دهنده استفاده می شود. همچنین احشاء در معرض هوای آزاد قرار می گیرند و رطوبت خود را از دست می دهند و در معرض خشک شدن قرار می گیرند.

این عوامل احتمال چسبندگی احشاء را بالا می برد، ولی در لاپاراسکوپی هیچ یک از این اعمال اتفاق نمی افتد.

هم درمان و هم تشخیص
لاپاراسکوپی به دو منظور استفاده می شود؛ درمان و تشخیص نوع بیماری.
این وسیله روش استانداردی برای تشخیص آندومتریوز و تشخیص چسبندگی های داخل شکمی است.

لاپاراسکوپی در جراحی نیز کاربرد فراوانی دارد، مثل بستن لوله های رحمی (روش پیشگیری از بارداری)، در حاملگی های خارج رحم (وقتی سلول تخم در مکانی غیر از رحم واقع می شود) بخصوص در خانمی که تا به حال زایمانی هم نداشته است، جراحی توده های تخمدانی و درمان بیمارانی که مبتلا به نشانگان تخمدان پلی کیستیک هستند.

شیوه خروج رحم با لاپاراسکوپی
برای برداشتن رحم لازم است پیش از اقدام، رحم در داخل حفره شکمی تکه تکه و سپس از واژن خارج شود. البته ارجحیت این است که از طریق واژینال برداشته شود.

فیبروم ها را نیز می توان از این طریق خارج کرد، اما از آنجا که این احتمال می رود که در کنار فیبروم شریان خونی قرار داشته باشد، هنگام خروج ممکن است خونریزی شدیدی رخ دهد. بنابراین ما همیشه به بیماران پیش از لاپاراسکوپی می گوییم هنگام برداشتن فیبروم ممکن است جراحی باز شکمی نیاز باشد و درباره مزایا و معایب آن صحبت می کنیم.

البته فیبروم هایی که در دیواره داخلی رحم قرار دارند، خطر خونریزی شان بیشتر است، ولی فیبروم های خارج رحمی که روی سروز رحمی قرار دارند، اغلب به راحتی با لاپاراسکوپی خارج می شوند.

دقیق، اما پرهزینه
لاپاراسکوپی عملی پرهزینه است و وسایلی که در آن به کار می رود بسیار کوچک هستند، میدان دید در عمل کم است و اگر خونریزی رخ دهد، دیگر براحتی نمی توانیم حفره را مشاهد کنیم و روند جراحی با مشکل روبه رو می شود.

اینها محدودیت هایی است که همیشه نمی توانیم لاپاراسکوپی را به بیمار پیشنهاد کنیم. در حال حاضر در فناوری های پیشرفته تر این امکان به وجود آمده که با استفاده از ربات این عمل انجام شود.

به هر حال لاپاراسکوپی، جراحی ظریف و با دقتی است که رو به رشد است و در آینده با موفقیت های جدیدی همراه خواهد بود. البته در بیمارستان های کشور ما، بیشتر برای نازایی استفاده می شود.

دغدغه آخر، بیهوشی
گرچه در این نوع از جراحی می توان از بی حسی های موضعی استفاده کرد، ولی معمولا با بیهوشی عمومی انجام می شود. بیماری که مثلا صبح لاپاراسکوپی شده، می تواند بعد از ظهر مرخص شود.

آزمایشاتی که زنان باید انجام دهند – امروزه با حضور پررنگ تر زنان در جامعه، وضعیت سلامتی آنها نیز پیچیده تر شده است. حضور موفق زنان در جامعه در درجه اول نیازمند یک چهارچوب سلامت است.

تست های غربالگری به شما کمک می کنند، رد یک بیماری را قبل از مبتلا شدن پیدا کنید. در این زمان است که درمان یا به پیشگیری تبدیل می شود و یا روند بسیار ساده تری از درمان های واقعی نیاز خواهد داشت.

اگرچه تست های توصیه شده برای تامین سلامت زنان بسیار گسترده است، اما این هفت آزمایش چهارچوب سلامتی زنان را بررسی خواهد کرد. البته این آزمایش ها برای زنان سالم است. طبیعتا خانم مبتلا به یک بیماری خاص لازم است علاوه بر تست های زیر، روند درمان بیماری خود و آزمایش های مربوطه را به دستور پزشک در پیش بگیرد.

1- ماموگرافی سینه
سرطان پستان از از شایع ترین سرطان ها در زنان است. شانس ابتلای زنان به سرطان سینه، یک زن از هر هفت زن است. تشخیص زودتر این بیماری، درمان آن را تسهیل کرده و مرگ های ناشی از آن را کاهش خواهد داد.

ماموگرافی سینه می تواند حدود 75 درصد سرطان های پستان را حداقل یک سال قبل از این که فرد از بیماری خود مطلع شود، تشخیص دهد. البته گاهی نیز پیش می آید که ماموگرافی برخی از سرطان ها را تشخیص ندهد و نتیجه غلط به پزشک ارائه دهد.
پس اگر احساس می کنید توده ای در سینه خودتان دارید و با این حال ماموگرافی در سال گذشته هیچ تشخیص خاصی برای شما نداشته، لازم است پیگیری های لازم را به عمل آورید.

2- پاپ اسمیر و آزمایش های ناحیه لگن
طی آزمایش پاپ اسمیر، پزشک نمونه ای از سلول های دیواره واژن را برداشته و برای پیدا کردن علائم خطر سرطان دهانه رحم، آن را بررسی می کند. غربالگری به این منظور لازم است حداقل سه سال بعد از ازدواج برای هر خانم انجام شود. بهتر است تکرار این تست سالیانه و یا حداکثر دو سال یکبار باشد.

در زنان 30 ساله و بالاتر، اگر جواب سه تست پی در پی بدون مشکل باشد، تکرار تست ها می تواند هر دو سال یکبار در نظر گرفته شود و در زنان 70 سال و بالاتر نیز اگر حداقل در سه تست پی درپی هیچ مشکلی دیده نشود، تکرار تست ها می تواند هر 10 سال یکبار در نظر گرفته شود.

اما زنانی که به علل مختلفی غیر از ابتلا به سرطان واژن، رحم و تخمدان های آنها به کلی برداشته شده است، نیازی به انجام این تست ها نخواهند داشت.

3- آزمایش بیماری های جنسی
این تست ها زمانی بیشتر اهمیت پیدا می کنند که روش جلوگیری از بارداری برای زوجین، روش طبیعی و غیر استریل باشد. ابتلا به بسیاری از بیماری های منتقله از طریق رابطه جنسی می تواند منجر به نازایی در آینده شود. سیفلیس، هرپس، هپاتیت و ایدز می تواند از جمله ی این بیماری ها باشد.

4- تست دیابت
در دیابت نوع دو فشار خون افزایش می یابد، زیرا مقاومت بدن به انسولین، کارایی آن را در بدن کاهش داده و تنظیم فیزیولوژیک بدن به هم می خورد.

چاقی نیز مشکل شایع در دیابت نوع دو است که می تواند هم به عنوان علت دیابت و هم عارضه ی آن در نظر گرفته شود.

بسیاری از زنان در دوران میانسالی و سالمندی به دیابت مبتلا خواهند شد. اما امروزه شیوع مبتلایان جوان نیز در حال افزایش است. بارداری وضعیتی است که می تواند مادر را برای این بیماری مستعد کند.

نژاد، سن، چاقی، نداشتن فعالیت بدنی، برنامه غذایی، سابقه خانوادگی و … در ابتلا به دیابت و پیشرفت آن در جوامع حائز اهمیت هستند.
زنان نسبت به مردان برای از دست دادن توده استخوانی و ابتلا به پوکی استخوان بسیار مستعد ترند
زنان مبتلا به دیابت بارداری، مشکلات تخمدانی نظیر کیست تخمدان، فشار خون بالا، کلسترول و چربی خون بالا و اختلال متابولیسم قند خون در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت بعد از زایمان قرار دارند.

توصیه بر آن است که خانم های سالم، تست قند خون ناشتا را حداقل هر سه سال یکبار انجام دهند، مخصوصا در زنان 45 ساله و بالاتر، زیرا اوج ابتلا به دیابت در زنان 45 سالگی است. قطعا اگر شما فردی هستید که سایر عوامل خطر دیابت نظیر چاقی، چربی خون ، فشار خون و … را دارید، لازم است آزمایش قند خون را با فاصله کمتری انجام دهید.

5- غربالگری بیماری های قلب
چاقی، فشار خون بالا، رژیم غذایی پرچرب و دیابت زمینه ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را فراهم می آورند. مساله آن است که زنان معمولا علائم حمله قلبی را نمی شناسند و آن را با مشکلاتی نظیر سوء هاضمه، تنگی نفس و درد عضلات اشتباه می گیرند.

سازمان سلامت توصیه می کند که تمام بالغین 18 ساله و بالاتر تست فشار خون را انجام دهند. اگر این فشار خون برای شما کمتر از 120 روی 80 بود، لازم است تست فشار خون را حداقل دو سال یکبار انجام دهید.

در غیر این صورت، یعنی اگر فشار خونتان از این مقدار بالاتر بود و شما سایر عومل خطر نامبرده را دارید، لازم است فشار خونتان به طور مکرر بررسی شود.

6- تست سنجش تراکم استخوان
زنان نسبت به مردان برای از دست دادن توده استخوانی و ابتلا به پوکی استخوان بسیار مستعد ترند. در سنین نزدیک به یائسگی، این تخریب و از دست دادن توده استخوانی تسریع می شود و پوکی استخوان نتیجه ی این فرایند است. پوکی استخوان هم در نهایت استخوان ها را مستعد شکستن خواهد کرد.

توصیه بر آن است که زنان 65 ساله و بالاتر، تست سنجش تراکم استخوان را به طور روتین انجام دهند. اما اگر شما فردی مستعد پوکی استخوان هستید، مثلا کم وزن هستید و یا سیگار می کشید، لازم است این غربالگری ها را از سن 60 سالگی و هر سال انجام دهید.

7- تست تشخیص سرطان کولون و رکتوم
لازم است زنان 50 سال به بالا اگر در خطر متوسط به ابتلا هستند، تست های تشخیص سرطان روده بزرگ (کولون) و رکتوم (مقعد) را انجام دهند.

داشتن سابقه خانوادگی برای سرطان کولون وو یا سابقه شخصی در ابتلا به بیماری کولیت زخمی، یک فرد را واجد شرایط برای نیازمندی به تست های مکرر از سنین پایین تر می کند. امروزه روش های متعددی برای این منظور وجود دارد.
کولونوسکوپی، باریم انما و انواع اسکن ها از جمله این روش ها هستند که هر کدام در شرایط خاصی به کار خواهند آمد.

علت پاپ اسمیر غیر طبیعی – آزمایش پاپ اسمیر، آزمایش نمونه بافتی است که از دهانه رحم خانم‌ها برداشته می‌شود. این آزمایش برای بررسی سرطان دهانه رحم انجام می شود. اگر سرطان در مراحل اولیه باشد و توسط این تست تشخیص داده شود، کمک بزرگی برای درمان خواهد کرد.

دو نوع سلول در دهانه رحم وجود دارند:
سلول‌هایی که در سطح دهانه رحم وجود دارند و به ندرت سرطانی می‌ شوند و سلول‌هایی که در بافت دهانه رحم وجود دارند که می‌توانند به سلول‌های سرطانی تبدیل شوند.

علل غیر طبیعی شدن نتیجه آزمایش پاپ اسمیر شامل موارد زیر می‌باشد:
– ویروس پاپیلومای انسانی: شایع‌ترین علت غیر طبیعی شدن آزمایش پاپ اسمیر،HPV می‌باشد.

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV عفونتی بسیار شایع است. تنوع این ویروس بیش از صد نوع می‌باشد که سی نوع آن از طریق تماس جنسی به دیگران انتقال پیدا می‌کند.

HPVساختار سلول را تغییر می‌دهد و سبب می‌ شود تا ظاهر آن غیر طبیعی به نظر برسد. اگر این ویروس در حین نمونه گیری تست پاپ اسمیر در فرد وجود داشته باشد، نتیجه تست را غیر طبیعی می ‌کند.

– عفونت: علت دیگر غیر طبیعی شدن تست پاپ اسمیر، بروز عفونت در دهانه رحم می‌ باشد که از طریق قارچ یا باکتری ایجاد شده باشد.
در طی بروز عفونت قارچی در ناحیه واژن و رحم، تغییرات سلولی ایجاد خواهد شد و نتیجه تست پاپ اسمیر را غیر طبیعی خواهد کرد.
لازم به ذکر است که علل بروز عفونت قارچی در ناحیه رحم عبارتند از: اضطراب، مصرف برخی قرص‌های ضد بارداری، استفاده از لباس‌هایی که آلوده به قارچ می ‌باشد و ویروس بیماری ایدز (HIV) .
خوشبختانه در سال‌های اخیر، نتایج امیدوارکننده‌ای در زمینه سرطان رحم به دست آمده است و انجام به موقع تست پاپ اسمیر، کمک بزرگی به شناسایی و درمان افراد در معرض خطر خواهد کرد
– سرطان: سرطانی شدن سلول‌های دهانه رحم می‌ تواند نتیجه تست را غیر طبیعی نشان دهد. سرطانی شدن سلول‌های این ناحیه می‌ تواند گسترش پیدا کند و بافت‌ها و اندام‌های دیگر را نیز درگیر کند.

خوشبختانه خانم هایی که به طور مرتب و سالیانه تست پاپ اسمیر را انجام می‌دهند و سلول‌های سرطانی در تست آن‌ها تشخیص داده شود، بیماری‌شان قابل کنترل می‌ باشد و اگر در مراحل اولیه قرار داشته باشند، اقدامات پیشگیری از سرطان برایشان انجام می ‌گیرد.

خوشبختانه در سال‌های اخیر، نتایج امیدوارکننده‌ای در زمینه سرطان رحم به دست آمده است و انجام به موقع تست پاپ اسمیر، کمک بزرگی به شناسایی و درمان افراد در معرض خطر خواهد کرد.

– جواب منفی کاذب: در برخی موارد، نتیجه غیر طبیعی بودن تست پاپ اسمیر حاصل آزمایش اشتباه می‌ باشد. همیشه نتیجه آزمایش پاپ اسمیر صد در صد صحیح نمی‌ باشد و پاسخ منفی کاذب و مثبت کاذب وجود دارد. به عبارت دیگر افرادی وجود دارند که با وجود غیرطبیعی بودن تست پاپ اسمیر آن‌ها، مشکلی در ناحیه رحم آن‌ها وجود ندارد.

در طی سال‌های اخیر، پیشرفت‌های زیادی در این زمینه صورت گرفته و دقت این تست بالا رفته است.

تذکر 1: اگر نتیجه تست پاپ اسمیر خانمی غیرطبیعی شود، پزشک زنان از او می ‌خواهد که دوباره این تست را تکرار کند تا پاسخ کاذب منفی را رد کند. پس از تایید غیر طبیعی بودن پاپ اسمیر فرد، اقدامات درمانی بر اساس شرایط بیمار و مرحله بیماری انجام می‌ گیرد.

تذکر 2: زنانی که به هر دلیلی رحم خود را برداشته‌ اند، نیازی به انجام آزمایش پاپ اسمیر ندارند، مگر اینکه برداشتن رحم آن‌ها به علت سرطان شدن این ناحیه باشد.

تذکر 3: زنان بالای 65 سال که به طور مرتب و متناوب تست پاپ اسمیر انجام داده‌اند و نتایج همه آن‌ها طبیعی بوده است، در صورت صلاح‌دید پزشک زنان خود می‌توانند این آزمایش را به طور سالیانه انجام ندهند.

آزمایش پاپ اسمیر چگونه انجام می‌شود؟
متخصص زنان با استفاده از ابزاری به نام اسپکلوم، دهانه واژن را باز می‌کند و توسط کاردک مخصوص، نمونه‌ ای از سلول‌های دهانه رحم را جمع آوری می‌کند.

نمونه جمع آوری شده از دهانه رحم را بر روی لام شیشه‌ای کوچک قرار می‌ دهند و آن را به آزمایشگاه می‌ فرستد.

نتایج تست پاپ اسمیر
این تست نشان می‌دهد که آیا سلول‌های دهانه رحم طبیعی هستند و یا غیر طبیعی که در این صورت پیش آگهی سلول‌های سرطانی می‌ باشد.

با توجه به نتایج این تست، پزشک روش‌هایی را برای پیشگیری از ابتلا به سرطان دهانه رحم به فرد توصیه می کند و یا اقدامات درمانی برای سرطان را شروع خواهد کرد.

تذکر 1: محققان علوم پزشکی بهترین زمان برای انجام اولین آزمایش پاپ اسمیر را بعد از داشتن اولین رابطه جنسی می‌دانند و زمانی موفقیت این تست بیشتر می‌شود که هر سال انجام گیرد. اگر سه سال پشت سر هم این تست انجام گرفت و نتایج طبیعی بود، انجام این تست به سه سال بعد موکول می‌ شود ( یک بار در طول سه سال).

تذکر 2: پزشکان ممکن است بر اساس شرایط بیمار و عوامل خطر موجود، دفعات تکرار این تست را در فرد بیشتر کنند.

تذکر 3: غیر طبیعی بودن نتیجه تست پاپ اسمیر در فرد حتماً به منزله بروز سرطان در فرد نیست، بلکه ممکن است مشکلات دیگری در فرد تشخیص داده شود.

تذکر 4: اگر نتیجه پاپ اسمیر در فردی غیر طبیعی شود نباید ناامید شد، زیرا با این کار زمینه را برای گسترش سرطان و وخیم‌ تر شدن اوضاع سلامتی خود افزایش می دهد.

تذکر 5: به زنان متاهلی که قصد انجام آزمایش پاپ اسمیر را دارند، توصیه می‌شود که از 48 ساعت قبل از انجام آزمون، از انجام مقاربت خودداری کنند. همچنین از مصرف دئودورانت، دارو و کرم و مصرف شیاف خودداری کنند تا نتیجه مثبت کاذب را کاهش دهد.

تذکر 6: پاپ اسمیر دردناک نیست، اما ممکن است کمی ناراحت کننده باشد.

تذکر 7: پاپ اسمیر راه مطمئنی برای تشخیص بیماری‌های مقاربتی نیست.

تذکر 8: اگر نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر به همراه علایمی مانند ترشحات غیرطبیعی واژن، خون‌ریزی‌های غیر طبیعی و بین دوره قاعدگی باشد، شک پزشک به سرطان دهانه رحم بیشتر می ‌شو